fuzuli

söz sanatlarını çok fazla ve ustaca kullanan, kusursuz kabul edilen, ancak sefalet içinde bir veba salgınında ölen üstad. mahlasında bile tevriye sanatını kullanmıştır. fuzuli hem gereksiz, arız demektir hem de olgun, erdemli... bu mahlası beğendiği tüm mahlasların seçilmiş olması ve bunu kimsenin almayacağını düşünerek almıştır.

türk edebiyatındaki en güzel leyla ile mecnun mesnevisinin sahibidir.

şairin zamanında mahlaslar (şairlerin takma adları) çalınıyormuş. şairimiz de diğer şairler beğenmesin ve böylece çalmasın diye ilk olarak gereksiz anlamı aklımıza gelen fuzûlî mahlasını seçmiştir. aslında fuzûlî sözcüğünün bir diğer anlamı de erdem, erdemliliktir. şairin kastettiği asıl anlamı ise ikinci anlamdır.

her türk gencine hayatı, düşünce yapısı ve eserleri konusunda asgari bir yıl temel eğitim verilmesi gereken şahsiyet. şairlerin büyüğü...

(bkz: saygıyla anıyoruz)

mende mecnundan füzun aşıklık istidadı var
aşık-ı sadık menem mecnunun ancak adı var...


fuzuli

7 ulu ozandan biridir.

(bkz: cani kim canani icin sevse cananin sever)
(bkz: beni candan usandırdı)

"insan ruh ve gövdeden ibarettir" görüşüne sahip meşhur divan şairidir.

1984 yılında kerbela daki mezarı saddam hüseyin tarafından yıkılan daha sonra * kemikleri azerbaycan hükümetinin girişimi sonucu hazreti hüseyin in türbesinin yanındaki caminin el yazmaları bölümüne nakledilen türk şair. türkiye bu sırada kılını dahi kıpırdatmaması tarihimize ne kadar değer verdiğimizin göstergesi olarak kalmıştır. azeriler dev heykelini bakü ye dikerek onu ölümsüzleştirmişlerdir.
http://upload.wikimedia.o.../6/65/Fuzuli_monument.jpg

harika gazellerin sahibi... biri de şudur:

Gazel

Beni candan usandırdı cefâdan yâr usanmaz mı
Felekler yandı âhımdan murâdım şem'i yanmaz mı

Kamu bîmârına cânân deva-yı derd eder ihsan
Niçün kılmaz bana derman beni bîmar sanmaz mı

Şeb-i hicran yanar cânım döker kan çeşm-i giryânım
Uyarır halkı efgânım kara bahtım uyanmaz mı

Gûl-i ruhsârına karşu gözümden kanlu akar su
Habîbim fasl-ı güldür bu akar sular bulanmaz mı

Gâmım pinhan tutardım ben dedîler yâre kıl rûşen
Desem ol bî-vefâ bilmem inanır mı inanmaz mı

Değildim ben sana mâil sen ettin aklımı zâil
Beni tan eyleyen gafîl seni görgeç utanmaz mı

Fuzûlî rind-i şeydâdır hemîşe halka rüsvâdır
Sorun kim bu ne sevdâdır bu sevdâdan usanmaz mı

asıl adı mehmet,babasının ise süleymandır..nerede doğduğu belli değildir..bağdad civarı olduğu tahmin edilir..çok küçükken aşık oluyor,şiire başlıyor..alim bir şair olan fuzuli nin şiirinin temelinde ilim vardır..o,ilimsiz şiiri temelsiz duvara benzetir..gençliğinde aşk şiirleriyle kazandığı şöhretini kalıcı bulmuyor,şiirin ilim ve maarifetle beslenmesi gerektiğini düşünüyor..akli ve nakli bütün ilimleri öğreniyor..
şiiri;aşk vardır.o,bir aşk şairidir.bütün şiirlerininde aşkını anlatır.gençliğinde maddi bir aşk vardır ama daha sonraları ilahi aşka geçiş vardır.
şiirlerinde var olan tasavvufi öğeleri derinliklere saklar.anlaşılması için okuyucunun bilgili olması gerekir.
dert,ıstırap,üzüntü şairidir aynı zamanda.mazmun bulmakta ve kullanmakta ustadır.
içten ve samimidir.
şekil ve anlam bakımından kusursuzdur.her nazım şeklinde deneme yapmıştır.hep en başarılı olanlar arasında yer almıştır.bu yüzden zirve şairidir.
beyitlerinin her biri birer sehl-i mümteni örneğidir.

bir tane de inci beyit yazalım 16. asrın büyük şairinden;

arz-ı hal etmeye cana seni tenha bulamam
seni tenha bulucak kendimi asla bulamam

eserleri;
1.türkçe divan
2.farsça divan
3.arapça divan
4.rind ü zahid
5.leyla vü mecnun
6.beng ü bade
7.hadikatü s süeda
8.tercüme i hadis i erba in
9.sohbetü l esmar
10.saki name
11.şikayet name
12.risale i mu amma
13.matlau l itikad
14.hüsn ü aşk

ilm kesbiyle pâye-i rif'at,
arzû-yı muhâl imiş ancak;
aşk imiş her ne var âlemde,
ilm bir kîl ü kâl imiş ancak.

dörtlüğünün şairi.

aşka aşık olan adam.

--spoiler--
Aşk derdiyle hoşem el çek ilacımdan tabib!
Kılma derman kim, helakim zehri dermanındadır...
--spoiler--

isminin iki anlamı vardır. erdem ve gereksiz. buyurun siz düşünün ne kadar muhteşem bir zekaya sahip bünye olduğunu.

(bkz: şikayetname)

Mecnun'dan fazla aşıklık istidadı olduğunu söyleyen büyük şair. zaten mecnun karakterini renklendiren ve onu tanıtan da kendisidir.

Mende Mecnûn'dan füzûn âşıklık isti'dâdı var
Âşık-i sâdık menem Mecnûn'un ancak adı var

Mende Mecnûn'dan füzûn * âşıklık isti'dâdı * var
Âşık-i sâdık menem Mecnûn'un ancak adı var

N'ola kan tökmekde mâhir * ola çeşmüm merdümü *
Nutfe-i kâbildürür * gamzen kimi * üstâdı var

Kıl tefâhur* kim senün her var men tek * âşıkun
Leylî'nin Mecnûn'u Şîrîn'ün eger Ferhâd'ı var

Ehl-i temkînem * meni benzetme ey gül bülbüle
Derde yoh sabrı anun her lâhza min feryâdı var

Öyle bed-hâlem ki ahvâlüm görende şâd olur
Her kimün kim devr cevrinden dil-i nâ-şâdı var

Gezme ey gönlüm kuşu gâfil fezâ-yı ışkda *
Kim bu sahrânun güzer-gehlerde çok sayyâdı * var

Ey Fuzûlî ışk men'in kılma nâsihden kabûl
Akl tedbîridür ol sanma ki bir bünyâdı * var

beyitlerinin sahibi olan şair.

Ya râb belayı aşk ile kıl aşina beni
Bir dem belâ-yı aşktan etme cüdâ beni

Az eyleme inâyetini ehli derdden
Yani ki çok belâlara kıl mübtelâ beni

Oldukça ben götürme belâdan iradetim
Ben isterim belâyı çü ister belâ beni

Gittikçe hüsnün eyle ziyâde nigarımın
Geldikçe derdine beter et müptelâ beni

Öyle zaîf kıl tenimi firkatinde kim
Vaslına mümkün ola getürmek saba beni

Nahvet kılıp nasib fûzûlî gibi bana
Ya râb mukayyed eyleme mutlak bana beni

Türk dil tarihinin en başarılı şairi olarak anılmaktadır. Hayatının ilk dönemlerinde rahat ve konforlu bir yaşam sürmesine rağmen son dönemlerinde osmanlı sarayından gelecek maaşa muhtaç olmuştur. şikayetname'sinde de bu durumun üstünde durmuştur. Hayatının son dönemlerinde sefil bir yaşantısı olmuştur.

(bkz: söylesem faydası yok sussam gönül razi değil) *

adana'da bir cadde adı.

- bu günkü dersimizin konusu fuzuli çocuklar.
+ hangisi luzumliki amnkym...

"kamu bimarına canan deva-ı dert eder ihsan
niçin kılmaz bana derman beni bimar sanmaz mı"
dizeleriyle beni benden alan edebiyat piri.

Divan Edebiyatı'nın mihenk taşıdır. Ayrıca kendisinde kibirden eser olmadığını da mahlasından anlarız. Bilindiği üzere Fuzuli gereksiz demektir.

mehmed b. süleyman, fuzuli (kerbelâ, 1480 - kerbelâ, 1556)

dehr bir bâzârdır her kim metâın arz eder
ehl-i dünya sîm ü zer ehl-i hüner fazl u kemal

ve......

artıran söz kadrini sıdk ile kadrin artırır
kim ne mikdar olsa ehlin eyler ol mikdar söz

gibi derin sözlerin sahibi, türk edebiyatının piri.