the shawshank redemption

gelmiş geçmiş en güzel yapıtlardan biri.

yıllar önce "ben beğenmedim aga" diyen bir arkadaşıma rastladım, o da aldığı korsan cd'nin içinden the shawsank redemption yerine maskeli beşler'in birinci serisinin çıktığının farkında değildi. Böyle hapishane ambiyansı falan görünce herhalde budur demiş. Evet bu hikayeyi uydurdum, uydurdum zira hakikatten bu filme "ben beğenmedim" diyebilecek birisi yok yeryüzünde. yok diyemezsiniz, hayır.

Korsan morsan dedikte bu filmin dvd'si değilde vcd'si piyasa da yoktur. Yani koskoca tiglon, d video entertainment hala bu filmin vcd'sini çıkarmadı ya, helal olsun diyorum.

edit: Artık var.

kanalizasyon borusunu patlattığı sahneye ve banka sahnesine hayranım.

stephen king'in hikayesinde red, kızıl saçlı irlandalı bir adamdır*. filmde de buna dair, laf arasında "irlandalı zenci" gibi hoş bir gönderme vardır.

7 dalda oscara aday olup hiç ödül alamamış, daha sonra değerlenmiş filmdir. senaryosuna aşağıdaki linkten ulaşabilirsiniz.

(bkz: http://www.dailyscript.com/scripts/shawshank.html)

umutsuzluğa kapılıp hayattan soğuyan bir bünyeye birkaç gün aralıkla birkaç defa izletilirse mezkur bünyede umut yaratacak bir filmdir. ve evet özgürlük güzeldir, özellikle de tutsakken.

gösterime girdiği dönemde gişede hasılat yapmayan ama home video sayesinde bugünkü haklı şöhretine kavuşmuş, akademinin en iyi film oscarını tom hanks sevdası yüzünden görmezden geldiği mükemmel film. tipik hapishane filmlerine alerjisi olan insanların aman canım hapishane filmi işte, hemde ismi şowsanks gibi abuk, kesin berbattır demeleri yüzünden bir dönem kıyıda köşede kalmıştır.

tim robbins ve morgan freeman gibi iki usta oyuncunun rollerini adeta yaşayarak oynamaları ve senaryodaki eşsiz anlatım her izleyişimde yok böyle bir şey kardeşim dedirtiyor bana. işlenmemiş bir cinayetin 19 yılı, boşa gitmiş çalınmış bir hayat, kirlenmiş insanlar arasında temiz sayfa gibi duran bir adam.

andynin azmi ve hiç bitmeyen umudunun seyircide yarattığı travmatik duygular. hapishane müdürününün tipik suçluya bakış açısı ve menfaati uğruna örtbas ettiği gerçekler. redin hayata olan bakış açısında andye söylediği umutsuzluk cümleleri. 50 yılın sonunda tahliye olan yaşlı elemanın alıştığı, sevdiği kendini güvende hissettiği evinden uzak paradokslar yaşaması ve intihar edişi.

şok edici final sahnesinde herkes umutsuzca andyden artık intihar etmesini beklerken, tam tersi, küçücük keskiyle 19 yılın özür dileyişini izliyoruz. firar sahnesindeki boklu kanalizasyon çukuru andye cennete giden bir gül bahçesi yolu olması ayrı bir hoşluktur.

birkac kez izledigim ve oynadigi muddetce birkac kez daha izleyeceğim * film. su cümle hafızalardan silinmez;

--spoiler--
isin ilginç yani ne biliyor musun? ben dışardayken dürüst bir insandım. dolandırıcı olmam için hapse girmem gerekiyormuş..
--spoiler--

ilk kez izleyeceğim için heyecan yaptığım; ancak film ilerledikçe "aa ben bu filmi biliyorum, şimdi bu adam vurulacak, şimdi şöyle olacak" gibi cümleler kurmamı sağlamış; ilk olarak yıllar yıllar önce, parliament pazar gecesi sineması kuşağında izlemiş olduğumu tahmin ettiğim ve bana biraz ölü ozanlar derneğini anımsatan şaheser.

--spoiler--
andy'nin hapisten kaçarken, kanalizasyonun içinde sürünmek zorunda kalması, "özgürlük" vurgusunu arttırması açısından kesinlike çok iyi bir tezat oluşturmuş.

filmin tek hatası; andy'nin, kaçtıktan sonra deliği gizlemek için afişi asmış olmasının imkansızlığıdır.

"bundan sonra haftada iki kere mektup yazacağım" cümlesi, bence filmin en dikkat çekici repliğidir.

--spoiler bitti--

An itibariyle seyretmiş olduğum film.Bunu utançla söylüyorum çünkü seyretmekte çok geç kaldığım bir filmdi.Komedi, dram ve aksiyonu birbiriyle harmanlayan nadir filmlerden biri. Mesela yaşlı adam Brooks ve genç rockçı Tommy'nin hikayeleri çok dramatik.Buna karşılık bir çok sahnede gülmekten yerlere yattım.
Mesela bir sahnede suçlulardan biri kitabın üzerindeki adı okumaya çalışıyor.

adam 1:Monte Krisko Kontu.
adam 2:"Monte Cristo", seni bok herif.
adam 1:Yazar Alexandre... dumb ass
adam 2:dumb ass mı? (aptal göt mü?)
adam 3:Dumas.Ne hakkında olduğunu biliyor musun?
adam 3:Hoşuna gider.Bir hapishane kaçışı hakkında.
adam 4:O zaman bu kitabı da "Eğitim" bölümüne koymalıyız, değil mi?

Bu sahnede (birçok sahnede olduğu gibi) kopmuştum.Monte Cristo da en sevdiğim romanlardan biri olduğu için belki de.
Hapishane müdürünün aramadan sonra incili uzatıp "Kurtuluş içinde yatıyor" dediği zaman çekiçin içinde saklandığını ve finale ait birkaç şeyi tahmin ettim.
Hapishane müdürü kurtlar vadisinin kötü baronu karahanlı'ya yani Zafer Ergin'e fena halde benziyor.
Final hakkında hiçbir şey söylememe gerek yok.Bu kadar güzel bir final 10.000 filmde bir gelir.
Hikaye Stephen King'in bir romanından uyarlama.Stephen king'in eserlerinden uyarlanan başka bir film olan yeşil yol'la hapishane sahneleri ve bazı karakterler benzeşiyor.
Film şimdiden en sevdiğim 5 film arasına girdi bile ve 2.kez seyretmeyi sabırsızlıkla bekliyorum.

Edit: Filmin mantık hatası olarak gösterilen, Kaçtıktan sonra duvarda afişin asılı durmasında aslında bir mantık hatası yok.Çünkü Andy Dufresne'in geçmişini gösterirken afişin altında durarak Duvarı kazdığını görüyoruz.Yani afişi arkasına alarak (perde gibi) duvarı kazıyor.Kaçarken de afişi arkasına alarak kaçmış olması kuvvetle muhtemeldir.

kesinlikle orjinal dilden seyredilmesi gereken filmdir. zira orjinal dilinde kütüphanede kitapların tasnif edildiği sahnede monte cristo kontu'nun yazarını aleksander dumb ass
diye telaffuz eder, lakin salak göt şeklinde çevrilemeyeceği için oldukça sıradan bir dümess şeklinde dublaj yapılmıştır. ayrıca orjinal hikayede morgan freeman'ın canlandırdığı adam irlandalıdır, fakat filmde morgan amca zenci olduğu için dünya'daki tek zenci irlandalı diyerek orijinal öyküye gönderme yapar.

Kavuran günesin altinda, hapishane catisinda, mahkumlarin orgazm olarak yudumladigi bira : özgürlük, eksikliklere bakis acisidir, dedirten filmdir. Ama, ne filmdir!

azim denilen mevzunun ne demek olduğunu gösteren, finaliyle yüzünüzde kocaman bir tebessüm bırakan kaliteli bir film. morgan freeman'ın üstün performansıyla birlikte size iyi bir iki saat geçirten, aynı zamanda azimle sıçan taşı deler dedirten bir film.

--spoiler--
baştan sona iyi bir senaryoya sahiptir ancak bir konuda ciddi bir mantık hatası mevcuttur. baş kahraman andy'nin hapisten kaçarken nasıl olupta posteri yapıştırdığı anlaşılamamıştır. bu nokta filmdeki ciddi bir mantık hatası olarak kalmakta.
--spoiler--

ilk defa dün gece izlemiş olduğum için kendime kızdığım filmdir. umut nedir'i sorgulatan bir çalışmadır.

üniversiteye hazırlanırken gaza gelmek için ard arda izlediğim süper film.brooks was here cümlesiyle yaşamın ifade edildiği yürek burkan bir sahneside vardır.kanımca gelmiş geçmiş en iyi filmdir.

dünyada iki tip film vardır.

bir: diğerleri,

iki: shawshank redemption.

o kadar yani.

(bkz: azimle sicmak)

bu film gerçekten her oyuncuya oyunculuk okullarında, her yönetmene yönetmenlik okullarında ders diye izetilmeli. o kadar yani.

(bkz: umut etmek işkenceyi uzatır)*

(bkz: muazzam soundtrackler)

dünya çapında geniş hayran kitlesine sahip, her karesi anlam yüklü, Stephen King'in Rita Hayworth and Shawshank Redemption adlı romanından sinemaya uyarlanan şaheser.

fight club gibi gişede hayal kırıklığı yaşatıp kült olmuştur.

morgan freeman, stephen king ve daborant... daha ne olsun?

sonunu doğru tahmin edemediğim film, dumur etmiş hayran bırakmıştır. mükemmelin daha ötesindedir. dünya klasiklerindendir, ders olarak izletilmesi gerekişr.

ilk kez orta okuldayken star tv'de parliament sinema kuşağında izlediğim mükemmel film. umut ve özgürlük denen şeyin ne olduğunu vura vura anlatır. oyuncular mükemmel, senaryo mükemmel, müzikler on numara. daha ne olsun? varsın kaçarken posteri asabilsin. adam bizansları yenerken kolundaki casio saati uğur baabında çıkarmıyo kolundan heralde.

tek kelimeyle başyapıt. izlemeden ölmeyin sakın.

''fear can hold you prisoner, hope can set you free.''