fuzuli

BI-VEFADIR DAR-I DUNYA KIMSEYI SAD EYLEMEZ DEMISTIR.. BU SOZU O DONEMIN SARTLARINA GORE DUSUNECEK OLURSAK CIDDI MANALAR CIKARMAK MUMKUNDUR ZIRA DONEM OSMANLININ ZIRVEDE OLDUGU ,HALKIN REFAH ICERISINDE OLDUGU BIR DONEMDIR. DUNYANIN HUKUMSUZLUGUNUN ALTINI CIZEN BIR SOZDUR. RUHU SAD OLSUN.

Bakiyle aynı dönemde yaşamış büyük şair. Hayatı çok zorlu geçmiştir.
"ilimsiz şiir temelsiz duvar gibidir, temelsiz duvar da değersizdir" şöyle güzel bir sözü vardır.

Fuzuli der ki; ''Yaptığım tek doğru şey en büyük yanlışımdı. Çünkü yanlış kişiyi doğru aşk ile sevmiştim.''

Biraz nekrofili biraz öfori püf noktası.

sevdiğim kim kurtarır zincir-i zülfünden beni?
görmemek yeğdir görüb dîvâne olmakdan seni...

Türk edebiyatının en büyük şairi. Kendisinden sonraki bütün şairleri etkilemiştir. Kendisi de hatayi'den etkilenmiştir.

masraf yapıyorsun, şöyle demiş gibi devam ettirilirse cümle oluşturacak olan kelimedir.

nickimi esinlendiğim divan şairi, üstad.

Şeb-i hicran yanar cânım döker kan çeşm-i giryânım
Uyadır halkı efgânım gara bahtım uyanmaz mı

--spoiler--

Âlem oldu şâd senden ben esîr-i gam henüz.
Âlem etti terk-i gam bende gam-ı âlem henüz.

--spoiler--

dizelerinin sahibi olan divan şairidir.

kendisi bana göre en büyük divan şairidir. şiirlerindeki incelikleri sanatlı dili son derece hoştur ancak bence en mühim yanı samimiyetidir divan şiirinin en itici yanı olan yapaylık kendisinde yok denecek kadar azdır çünkü söz sanatlarını, aruzu şiire o kadar iyi yedirmiştir ki şiirlerinde sırıtan yönler bulmak çok zordur. kendisinin en büyük talihsizliği şiiliğinden ötürü kanuni'den himaye görememesidir. kanuni kendisine çok cüzzi bir maaş bağlar onu da devlet görevlileri gereksiz harcama gerekçesiyle vermezler. fuzuli de bunun üzerine birilerini ayar manyağı yapacağı şikayetname'yi kaleme alır. bu manzum mektubun ilk beyiti mektubun muhteviyatını anlamaya yeter: "selam verdim rüşvet değil deyü almadılar.". kendisi esas şöhretini leyla ve mecnun mesnevisiyle kazanmıştır. bilindik bir arap halk hikayesini kendi mürekkebiyle yazarak onu adeta kendi malı haline getirmiştir. kelimeleri öyle güzel işlemiş hoş ayrıntıları o kadar yerleştirir ki zannedersiniz ki kurgu da fuzuliye ait. örnek verecek olursak mecnun hacca gider arkadaşları ona derler ki kâbe'yi ilk gördüğünde dilek tutarsan bu kabul olur de ki allah'ım bana leyla'yı unuttur mecnun kabeyi görür görmez allah'ım bana leyla'yı asla unutturma diye dua eder. su kasidesi de fuzulinin şöhretinde haklı bir paya sahiptir. peygamber sevgisini en iyi anlatan şiir olarak islam tarihinde yerini almıştır. şu beyitteki güzelliğe bir bakın: serv ser-keşlük kılur kumrî niyâzından meger

dâmenin duta ayağına düşe yalvara su.

 

farsça divanın önsözünde «fuzûlî» mahlasını niçin seçtiğini anlatır. şiire yeni başlarken kendisine bir mahlas bulmak için günlerce düşündüğünü, sonra beğendiği her mahlası başkalarının da almış olduğunu görerek şöyle der: "başkası ile ortak bir mahlas kullanır da şiirde başarısız olursam bana yazık olur. eğer ben başarılı olursam mahlâsdaşıma zulüm etmiş olurum." böylece o, kimsenin beğenmeyeceği "fuzûlî" mahlasını almıştır. bir diğer ilginç nokta ise oğlunun adını fuzuli'nin zıddı olan fazlî koymasıdır bu konuyla alakalı ahdi tezkiresinde olan ilginç bir söz: şimdi hille’de iki şair vardır. fuzûlî baba, fazlî oğuldur. dünyanın bütün işleri tersinedir. fazlî baba, fuzûlî oğul olmalıydı. bu sözden anlıyoruz ki fuzuli'nin de oğlu da kendisi gibi şairdir ancak şiirde babasının aksine başarısızdır.

"öyle zaif kıl tenimi firkatinle kim
vaslına mümkin ola yetürmek saba meni"

demiş.

(vücudumu hasretinle öyle zayıflat ki
seher yeli beni kaldırıp sana getirmeye imkan bulsun)

osmanlı devletinde, türklüğün halini şu beytiyle açıklamıştır.

“Fuzuli, gökten yere insen sana yer yok
Yürü var gel, ya Arap’tan ya Acem’den”

Gayr ile her dem nedir seyr-i gülistân ettiğin;
Bezm edip halvet kılıp yüz lütf-u ihsân ettiğin?
Ahd bünyadın mürüvvetdir mi virân ettiğin!
Hani ey zalim bizimle ahd-u peymân ettiğin?

Cürmümüz noldu ki bizden eyledin bizârlık
Biz gâmın çektik, sen ettin özgeye gâm-harlık
Sizde adet bu mudur, böyle olur mu yârlık!
Hani ey zalim, bizimle ahd-u peymân ettiğin?

ölümünün 459.yılında saygıyla anıyorum.

var böyle adamlar yaptıkları işte çıtayı öyle bi yükseltirler ki aşabilene aşk olsun aha bu da öyle adamlardan. erişin erişebilirseniz manyak gibi bi' şey. boşuna daha iyisini aramayın divan edebiyatında en iyisi o. ha şunu anlarım şiirlerindeki konuyu beğenmezsiniz size hitab etmez gider nefi'nin beyitlerinde coşarsınız o ayrı ama konu ama mesele "sanat", "dil", "yetenek", "şairlik" ise fuzuli zirvedir. 1500 sene önceden "şiir öyle yazılmaz böyle yazılır" diyerek çocuğu koyup geçmiştir.

dersimizi örnekle pekiştirelim:

Zülfü gibi ayagın koymaz öpem nigarın
Yoktur anın yanında bir kılca i'tibarım

Bildi tamam alem kim derd-mend-i aşkım
Ya Rab henüz halim bilmez mi ola yarim

Vaslından ayrı kanım nola dökülse gül gül
Ben gülbün-i hazanem bu fasldır baharım

Tasvir eden vücudum yazmış elimde sagar
Ref' olmaya bu suret yok elde ihtiyarım

Dür istemem zamani mey neş'esin başımdan
Toprag olanda ya Rab derd-i mey et gubarım

Rüsvalarından ol meh sanmaz beni Fuzuli
Divane olmayam mı dünyada yok mu arım

Şikayetname , Bengü bade eserlerinin sahibidir.

Yâ Rab bela-yı aşk ile kıl âşîna beni
Bir dem bela-yı aşktan kılma cüdâ beni

(Ya Rab aşk belasıyla içli dışlı kıl beni,
bir an bile ayırma aşk belasından beni)

Az eyleme inayetini ehl-i dertten
Yani ki çoh belâlara kıl müptelâ beni

(Az eyleme yardımını dertlilerden,
Yani çok aşk belaları ver bana)

Gittikçe hüsnün eyle ziyâde nigârımın
Geldikçe derdine beter et müptelâ beni

(Gittikçe artır sevgilimin güzelliğini,
Bana gelince onun derdine daha çok müptela et beni)

Öyle zaîf kıl tenimi firkatinde kim
Vaslına mümkün ola yetürmek sabâ beni

(Onun ayrılığında öyle zayıflat beni ki
Saba yeli beni ona ulaştırabilsin)

Nahvet kılıp nasîb Fuzuli gibi bana
Yâ Rab mukayyed eyleme mutlak bana beni

(Ya Rabbi bana Fuzuli gibi gurur verme
beni bana asla bırakma)

Fuzuli.

sikayetname ile devletin içten çürümeye başladığını söyleyen yazar.*

elif safak a göre hayali bir kizkardesi vardir.kalemi cok güclüdür ,o da fuzuli gibi iyi bir sairdir adi da (sıkı durun) ; " FIRUZE" dir.

"selam verdim, rüşvet değildir deyü almadılar."

Beni candan usandirdin cefadan yar usanmaz mi, felekler yandi ahimdan muradim şemi yanmaz mi? Adli siirin sahibidir.

dest busi arzusuyla ger olursem dostlar
kuze eylen topragim sunun aninla yare su.

Aşk derdiyle hoşem el çek ilacımdan tabib, Kılma derman kim helakim zehri dermanındadır...

osmanlının ta kanuni zamanında köhne oldugunu " selam verdim rüşvet değil diye almadılar" sözüyle bizlere gösteren şair.
su kasiyesinde sanatındaki ustalığını göstermiştir.

iki büyük düşünür ve şair Fuzuli ve Ruhi devrin padişahının sarayında bir davete icabet etmişler. Eften püften şeylerle kopmayacak dostlukların adamı olan bu iki arkadaş, cennetten bir köşevari sarayın muhteşem güzel bahçesinde dolaşırlarken; Şair Ruhi'nin aklına muziplik gelmiş;
Ruhi:
-Ya Fuzuli dostum, şu cennet gibi bahçenin, şu güzel çiçeklerin içinde, şu göz alıcı işlemeli duvarların dibindeki o uyuz iti görüyor musun?
Fuzuli:
-Görüyorum ya Ruhi?
Ruhi:
-işte o it bu sarayda Fuzuli
Atılan taşı tekrar gediğine koymak için bir an düşündükten sonra;
Fuzuli:
-Doğru söylersin ya Ruhi. Sıkacaksın şu itin boğazını çıkacak içinden Ruhi.

güllü dibâ giydin amma korkarım âzâr eder
nazeninim sâye-i hâr-ı gûl-i diba seni.

(ey sevgili, sen üstünde gül resmi olan ipekten bir elbise giydin.
giydin ama, o elbisenin üstündeki gülün dikeninin gölgesi seni incitecek, senin tenine zarar verecek diye çok korkarım).