şaka

bir milan kundera eseri;

roman,bir saka sonucu,parti'den ve üniversite'den kovulan ludvik jahn'ın cileli yaşamını,ludvik'in yaşadığı cevreleri,arkadaşlarını anlatırken çekoslavakya'dan bir tarihi kesiti de verir.(sunu da belirtmek gerek:kundera hep orta tabakadan kişileri anlatıyor.işci yok romanında)kundera'nın eleştirici bakışı,zaman zaman kötümserliğe varır.cizdiği tiplerin hemen hemen hepsi oportünisttir,günün havasına göre yaşarlar.yeni kuşak dalgacıdır.zemanek bile "ne başarımız onları ilgilendiriyor,ne hatalarımız"(s.263)der.

"insanlara sevinc asılamaya calısanların,coğunluk,en kasvetli kişiler olduğunu söyledi.(s.32)"

"o sıra bütün komünistlerde görülen hava onda da vardı.sanki gizli bir anlaşma yapmış da onun adına hareket etme yetkisi almış gibiydi.(s.145)"

"bir körlüğün yerini baska bir körlük almış demek.(s.168)"helena intihara kalkışır.jaroslav sonunun geldiğini düşünür,"devam etmenin gerekliliğini göremiyordum"s(s.290)ve bunca acının icinden cıkıp gelen ludvik,"aşkın aşk,acının acı"olarak kaldığı halk türkülerinde arar mutluluğu.

ne var ki şaka,anlattıklarının karamsar havasını aşan bir roman;milan kundera,ucuz iyimserlik öğretilerine boş vermekle iyi etmiş;böylece,yaşadığı dönemi,ülkesini,bu ülkenin insanlarına cok iyi yansıtabilmiş.gerceği olduğu gibi değil de,birtakım tasarılara göre bozarak anlatsaydı belki resmi yorumcuların hoşlandığı bir eser vermis olurdu;ama gerceği olduğu gibi göstermesi,yani sosyalizmin kuruluşunun cok zor bir iş olduğunu ,nice yanılgıların icinden gecildiğini göstermesi,sosyalizmin kurulusuna katılan insanları idealize etmemesi,düşsel bir iyimserlik yerine sahici bir gercekliği secmesi Saka'yı alabildiğine ilginc bir eser yapmış.

Aragon,Şaka'nın fransızca baskısına yazdığı önsözde,şaka icin"yüzyılımızın en büyük romanlarından biri","bir saheser saydığım bu roman.."diyor.* *