toryum

başka bir ülkede olsa o ülkeyi dünyanın en zengin ülkesi edebilecek kadar rezervimiz olduğu halde, neden durduğu yerde durmaktadır merak edilen element.

(bkz: thorium)

dünya rezervleri arasında 1. olduğumuz 3 madenden biri. diğerleri için
(bkz: bor)
(bkz: uranyum)

simgesi th, ingilizcesi thoryum

Uranyumdam sonra proton sayısı yani atom numarası en yüksek ikinci elementtir. Aktinit serisinin ikinci elemanıdır. Bundan 6,6 milyar yıl kadar önce,daha sonra güneş sisteminin oluşmasına vücut vermiş olan birden fazla süpernova patlamasında oluşmuştur. Çekirdeği, o güçlü patlamaların zerkettiği potansiyel enerjiyle doludur. Yerkabuğunda yaygın şekilde,genel olarak uranyum ve diğer nadir toprak metalleriyle birlikte;fosfatlar,silikatlar,karbonatlar ve oksitler halinde,kütlece ortalama milyonda 10 oranında var. Uranyumdan farklı olarak,yeryüzü koşullarında suda çözünmediğinden,doğal sularda çok azdır. Buna rağmen,yerkabuğundaki bolluk oranının uranyumun üç misli,kurşun veya molibden kadar olduğu sanılmaktadır. Element olarak ilk kez 1828 yılında,isveçli kimyacı Jon Jakobs Barzelius tarafından ayrıştırıldı ve kuzeyin gökgürültüsü tanrısı "Thor" a atfen adlandırıldı. 1842 derecede eriyip,4788 derecede kaynar.elementler arasında 2946 derece ile en geniş sıvı sıcaklık aralığına sahiptir. Saf halde iken gümüş parlaklığında bir metaldir. Parlaklığını bir kaç ay koruyabilir ve oksitleyici ortamda grileşip,sonunda siyahlaşır. Diğer metallerin çoğunda olduğu gibi;ısıtıldığında alev alıp,parlak beyaz bir ışık yayarak yanar. Oksiti ise 3300 derece ile oksitlerin arasındaki en yüksek ergime sıcaklığına sahiptir. Yalnızca tungsten gibi bir kaç elementin ve tantalkarbid gibi az sayıda bileşenin ergime sıcaklığı daha yüksektir. Aydınlatmada kullanılan diğer akkor malzemelere göre,enerji açısından daha verimlidir. Toryum genellikle monazit mineralinden elde edilmektedir. Monazit ise,esas olarak,ağır elementler içeren kumların;titanyum,zirkonyum ve kalay gibi elementlerin üretimi amacıyla işlenmesi sırasında yan ürün olarak ortaya çıkan bir mineral. En büyük üreticileri;Brezilya , Hindistan ve Malezya. Monazit aynı zamanda,seryum ve lantan gibi nadir toprak metalleri için önemli bir cevherdir. Zaten esas olarak,bu elementlerin eldesi için işleniyor ve sonuçta ,toryum bir yan ürün olarak ele geçiyor. Kısacası Toryum,bir yan ürünün yan ürünü konumunda. Katalizör olarak kullanımı tekrarlı,diğer alanlardaki tüketiminin ise hacmi sınırlıdır. Öte yandan, doğal aktivitesi nedeniyle alternatiflerine doğru bir yöneliş var. Yani yan ürün olarak elde edildiği hızda tüketilemiyor. Biriken miktarının düşük düeyli atık olarak saklanması gerekir ve bu da pahalı olduğundan üreticiler için bir sıkıntı kaynağıdır. Fazla kullanılan bir metal olmadığından dünyadaji rezervlerinin belirlenmesine yönelik kapsamlı aramalar yapılmış değildir. Toryum bazen, çok değerli bir kaynakmış gibi tartışılsa da şu an için öyle değildir. Halbuki toryumun nükleer enerji üretiminde kullanılması mümkündür. Nükleer enerji kaynağı olarak uranyumun yerini alabilir.

Daha geniş kapsamlı bilgi için bkz: Bilim ve Teknik,Şubat 2008,Syf 56,Prf.Dr. Vural Altın.

Eskişehir-Sivrihisar-Kızılcaören köyünde, Toplam rezervi yaklaşık 380.000 ton olarak tahmin edilen oluşumları bulunan element.

http://www.taek.gov.tr/bi.../toryum/toryum_bilgi.html

ismini iskandinav mitolojisinde yer alan yıldırım tanrısı thor dan alan element.

dünyada 1 milyon ton kadar tespit edilmiş toryum rezervi vardır, bunun 800.000 tonu türkiye'de bulunmaktadır.

yaklaşık olarak ülkemizde bulunan toryumun değeri 9 trilyon amerikan dolarıdır.

(bkz: van gölü nün tabanının uranyum yatağı olması)

Dünyanın ikinci büyük toryum yatağı, Eskişehir'dedir.

Atom numarası 90,atom ağırlığı yaklaşık 232 olan,yoğunluğu 112,6 olan,1700 °C'de eriyen,kurşun renginde,havada bozulmaz,atom enerjisi kaynağı olarak kullanılan radyo etkin bir element (simgesi Th).