marcel proust

şahsım için gelmiş geçmiş en büyük romancıdır.Uzun cümleleri ve düşünceleri kağıda dökme konusunda eşi benzeri olmayan kabiliyete sahip betimlemeleriyle olayları ve nesneleri gözünüzün ucuna getirebilen dahi yazar.

Bütün hayatı boyunca sadece 7 ciltlik "kayıp zamanın izinde" otobiyografik romanı yazması ise ağlama,sızlanma ve hayıflanma sebebidir.okudukça okunur.okundukça doyulmaz.

"aşıklar zıt bir durumun ortasından baktıklarında henüz denemeye başlamadıkları için vazgeçmenin iyileştirici gücüne inanmazlar"
saptamasını yapıp bir türlü atılamayan o ilk cesur adımı atmama yardımcı olmuştur.

swanların tarafı adlı romanının ilk bölümündeki açılış (Combrey) oldukça etkileyicidir 190 sayfanın sonunda insan uyku mahmurluğuyla roman karakterinin aklından bir anda geçen anılarla altüst olur ve hararetli bir şekilde ikinci bölümden devam eder... ününü uzun cümleler ve paragraflar yazmasıyla değil, roman türüne farklı bir ayar yapmasıyla kazanmıştır.

"sevdiğimiz zaman,aşk o kadar büyüktür ki bir bütün olarak içimize sığmaz...sevdiğimiz insana doğru yayılır, onda kendisini durduran, başlangıç noktasına geri dönmeye zorlayan bir yüzey bulur...işte karşımızdakinin hisleri dediğimiz şey, kendi sevgimizin çarpıp geri dönüşüdür..bizi gidişten daha fazla etkilemesinin, büyülemesinin sebebiyse kendimizden çıktığını fark etmeyişimizdir."

"iki insan ayrılırken, şefkatli konuşan taraf âşık olmayan taraftır."

kitaplarını okuduktan sonra nedense hep kendimi 'gölgelerin gücü adına' diye bağırırken buluyorum. ilginç.

tespitleri, düşünceleri, hayatı algılayışı, cümle kuruşu, hayal edişi, yazıya aktarışıyla insanı sonsuz betimlemelerine hapseden yazar.

"biz bile bilemeyiz çoğu zaman neyi neden hissettiğimizi. ismi konmadığı zaman daha çok hoşumuza gider bazı şeyler. kontrolümüz altında olduğunu düşünüyoruz belki bu şekilde, bilemiyorum. ya da sadece o kadarını istiyoruz. iltifatlar, imayla ifade edilen hoşlanmalar. bazen bunun ötesini istemiyor olabiliriz, bunun ötesine geçince ne yapacağını bilemiyor olabiliriz. ne bileyim belki de böyle değil belki de böyle..."

fransız yazar.
tam bir kaybeden.
asla düzgün işi olmamış.
karşılıksız, eşcinsel aşkları varmış.
kimsenin okumadığı bir kitap için
20 sene uğraşmış,
ama aynı zamanda shakespeare'den
sonraki en büyük yazardır. her neyse,
hayatının sonuna gelir,
geçmişe bakar ve acı çektiği senelerin,
hayatının en güzel yılları olduğuna karar verir,
çünkü o yıllarda kendini bulmuştur.
mutlu olduğu seneler, hep boşa gitmiş.
hiçbir şey öğrenmemiş.

(bkz: little miss sunshine)

kayıp zamanın izin'de adlı kitabında , küçük madlen adı verilen bir keki çayına batırıp geçmiş günlere yoğun bir sarhoşluk içinde geri dönerken "geçmişi hatırlama gayretimiz nafile, zihnimizin bütün çabaları boşunadır. geçmiş, zihnin hâkimiyet alanının, kavrayış gücünün dışında bir yerde, hiç ihtimal vermediğimiz bir nesnenin (bu nesnenin bize yaşatacağı duygunun) içinde gizlidir," diyen yazar..

1871-1922 yılları arasında yaşamış, '' Kayıp Zamanın izinde '' gibi bir harikulade bir eseri dünya klasiklerine kazandırmış başarılı, Fransız yazardır.

--spoiler--
'' iki insan ayrılırken, şefkatli konuşan taraf artık aşık olmayan taraftır. '' Marcel Proust
--spoiler--

''Onsuz yapamayacağımdan emin olduğum anlarda, ondan ayrılmak istediğimi söyledim hep'' badem bıyık Marcel Proust

hayatı boyunca hiç çalışmayan, annesinden kalan servetle yaşayan fransız yazar. kayıp zamanın izinde adlı yapıtı le monde un 100 yılın yüz kitap listesinde ilk ondadır. diğer büyük yazarlara oranla daha sıkıcı ve samimiyetsizdir.

kerouac ın on the road adlı eserinde sıkça hayattan sözlere yer verilmiş olan bi kitabı vardır; Swann's Way.

sığ bir dimağ yekten "paragraflar çok uzun" diye tanımlanan devasa yazar. bunu derken de yedi ciltlik bu devasa eserin ismini görmezden gelecektir: kayıp zamanın izinde! bana göre proust'un bu uzun paragraf takıntısı - yoksa alışkanlığı mı demeliydim?- romanın kendi gerçekliği içinde yeni bir zaman yaratma endişesinden mütevellittir. proust bu yolla okuyucuyu romanın içine çekip mevcut paragrafı da o kişinin zaman dilimine evrimleştirir.

walter benjamin'in harika bir analizine konu olan dahi yazar. Benjamin şöyle der Proust hakkında:

Hepimiz biliriz ki, Proust bir insanın hayatını gerçekten yaşandığı gibi değil de o insanın yaşadığı hayatı hatırladığı gibi betimler. Ama sorunun kaba bir tanımıdır bu. Çünkü burada önemli olan yaşantının kendisi değil, anıların dokusu, bir insanın anlarıyla Penelope'nin ördüğü örgüdür"

okurunu hayretlere düşüren, büyüleyen fransız yazardır. bizim de daha önce yaşadığımız ama kelimelere dökecek kadar becerikli olamadığımız hisleri öyle bir maharetle anlatır ki okurken tutulur kalırız. '' Swannlar'ın Tarafı ''nda 350 - 353 arası müziğin öyle bir tasvirini yapar ki ' Aa a ! Ne demiş bu adam ? Nasıl demiş ! Valla bravo ! A a ! ' tepkilerime sebep olmuştur. Cümleleri uzundur, tasvirleri detaylıdır ama hiç sıkmaz. Otur oku tüm gün. Artık hayatta olmayan amcasının dar, karanlık ve gürültüsü bol bir sokakta bulunan dairesinde anıların hatrına yaşarken yazmıştır eserinin ilk versiyonunu. Aynı evde yatak odasını annesinin eşyalarıyla donatmış ve bu şekilde çocukluk dileğini, annesinin yanında uyumak, bir nebze gerçekleştirebilmiştir. Eseri tamamlanınca uzun bir süre yayımcı bulamamış ama eserine güveni tam olduğundan pes etmemiştir. Yazdıklarının yayımlanmasını en çok isteyen yazarlardan biridir; çünkü böylece kayıp zaman kuyruğundan yakalanabilecektir. Ayrıca bu şekilde kendi insanlarını dünyaya tanıştırarak onları onurlandırmıştır. Romantiktir. Roza Hakmen'in çevirisi de mükemmeldir. Sanki Proust türkçe öğrenmiş, oturmuş kendi yazmıştır. Akdiken çiçeklerinden bulsam da alsam mezarına koysam.

kitabını koskoca olgunlarda bulamadığım yazar.

türk dizisi senaristlerinin dikkatini nasıl çekmemiş hayret, betimlemelerinden en az 5 sezon malzeme çıkarırlardı.

edebiyat dünyasının en önemli yazarlarından biridir. pek çok önemli yazara ilham kaynağı olmuştur. çoğu iyi yazarda olduğu gibi, kitaplarında çok uzun betimlemeleri ve çok sayıda karakteri vardır. Zaman kavramını oldukça iyi işler.

şu serinin okunması tavsiye edilir:
Swann'ların Tarafı
Çiçek Açmış Genç Kızların Gölgesinde
Guermantes Tarafı
Sodom ve Gomorrah
Mahpus
Albertine Kayıp
Yakalanan Zaman ("Kayıp Zamanın izinde" şeklinde de çevrilmiştir)

Kayıp Zamanın izinde adlı eser, serinin en Son eseridir.
Sol frame'de adını görünce sevindirmiş Fransız yazar.

(bkz: les plaisirs et les jours)

(bkz: ağızlarında madlen tadıyla kaldılar)

Kayıp zamanın izinde den önce "Proust yaşamınızı nasıl değiştirebilir?" adlı kitap okunmalıdır. Ayrıca uzun süredir kitap okumayan birisi kayıp zamanın izindeye yaklaşmadan önce form kazanmak için birkaç roman bitirmelidir.

Hem yahudidir.hem de ibnedir.

Mezarı müslümanların eline geçmeyegörsün.
Yezidin mezarına askerlerini işeten bir timur hemen çıkar meydana.

Türkiyedeki temsilcisi peyami safa'dır.

Psikolojik romanın üstadı.
Saniyelik bir anı 10 sayfa boyunca anlatabilir.
Bir cümlesi bir sayfayı kaplar.
Okumak kolay değildir.

"istemli bellek, yani zekamıza ve gözlerimize ilişkin bellek, bize geçmişin kötü kopyalarından başka birşey vermez; tıpkı kötü ressamlar tarafından yapılmış kötü ilkbahar tablolarına benzer bunlar... Yaşamın güzel olduğuna inanamayız çünkü yaşadıklarımızı hatırlamayız, ama uzun zamandır unuttuğumuz bir kokuyu şöyle bir içimize çektik mi sarhoş oluveririz. Benzer bir biçimde, ölenleri artık sevmediğimizi sanırız ama kazara eski bir eldiven gözümüze çarpınca gözyaşlarına boğuluruz."

"Duyuların arzuları bizi şuraya buraya sürükler; ama sonra ne kalır elimizde? Vicdan azabıyla zihinsel israf. Neşe içinde çıkar, çoğu kez üzgün döneriz, gecenin hazları sabahı kedere boğar. Aynı şekilde duyuların mutluluğu da önce hoşa gider; ama sonunda incitir ve öldürür."