dead man

Kendi tarzını ortaya koymuş bağımsız yönetmen Jim Jarmusch'dan yine özgün bir film.
Siyah-beyaz olarak çekilen film; kızılderelilerin aziz, beyaz adamların suçlu olduğu bir dünyada geçiyor. Filmin genelinnin de western koktuğunu da hatırlatayım.

Filmin olay örgüsü de şöyle; William Blake yeni bir hayata başlamak amacıyla geldiği kasabada bir cinayete karışır ve de burada ciddi bir yara alır. Filmin genelini Blake ölümle yaşam arasında giderek baygın bir şekilde ilerliyor. Blake'in bir kızıldreliyle karşılaşmasıyla ölü adamın yolculuğu başlıyor. Bu tarz filmde oyuncunun performansı çok önemki çünkü izleyinin onun bir bakışından bile farklı anlamlar çıkarabileceği bir film. Depp de harika bir peformonsla Jarmusch'un anlatmak istediklerini izleyiciye anlatmasında aracı olmuş. William Blake hikayenin ilerleyen bölümlerinde masum yapısından kurtulur ve kendisini bulur. Bir başka deyişle William Blakein yaşamdan ölüme geçişini görürüz.

Filmin bütününe şiirsellik hakim. Bir başka deyişle Dead Man için varoluşu anlatan bir yapım olarak da tanımlayabiliriz.

"Her gece ve her sabah, doğar bazıları acıya. Her sabah ve her gece doğar bazıları tatlı hazza. Doğar bazıları sonsuz geceye..."

"Kalbinin yanında beyaz adamın metali var. Kesip çıkarmaya çalıştım, ama çok derinde. Bıçak kalbini kesebilir ve ruhunu özgürleştirebilir. Aptal beyaz adam..."

"Birbirine benzer şeyler, doğada birbirine benzemek için büyür ve konuşan kayalar uzun süre güneşe bakarak uzandılar. Bazıları onların şimşekle birlikte indiklerine inanıyor ama ben yerde olduklarına ve aşağı doğru fırlatıldıklarına inanıyorum."

"Pencereden dışarı bak. Bu sana sandalda olduğun zamanı anımsatmadı mı? Ve sonra o gece, uzanmış tavana bakıyordun, kafandaki su manzaradan farklı değildi, kendi kendine düşünüyorsun. Nasıl oluyor da manzara akıp giderken sandal hareketsiz kalıyor."

nobody i canlandıran gary farmer ın surukledigi, siyah beyaz cekilmiş jim jarmusch filmi. film boyunca sadece tek bir melodi eslik eder ki bu neil young a aittir. iggy pop gibi john hurt u de izlemek keyif vericidir tabii.

Johnny Depp'in oynayıp jim jarmusch'un yönettiği, içerisinde iggy pop'u kısa bir süre görebileceğiniz beyaz adam ve Kızılderili adam ilişkisine göndermeler yapan zor izlenir çok keyif alınır film.

johnny depp, william blake'i oynar. filmin en hoş repliği de yine bir blake şiirinden gelir:

some are born to sweet delight,
some are born to endless night.

"Every night and every morn
Some to misery are born.
Every morn and every night
Some are born to sweet delight.
Some are born to sweet delight,
Some are born to endless night."

içinde mükemmel sahnelerin ve monologların bulunduğu, jim jarmusch filmi... hele "nobody" nın öyküsünü anlattığı bir monolog var ki, sinema tarihindeki en iyi monologlardan birisidir... (bkz: gary farmer) *
ayrıntılara boğulmuş bir film, gerçekçilikle yoğrulmuş, nihilist duygularla pişirilmiş... johhny depp in oynadığı en iyi karakterlerden birisi, "william blake"...

--spoiler--
-are u william blake
+yes i am... do you read my poetry?
--spoiler--
--spoiler--
-do you have any tobacco?
+i dont smoke
--spoiler--

ayrıca filmin sountrack i de ustaca hazırlanmış, her dinlendiğinde, filmi yeniden yaşatıyor insana; öyle ki bu filme başka türlü bir müzik yakışmazdı diyor insan...

ilk başta sıkıcı gelse de(tek seferde izleyemedim maalesef), olayların akışından ziyade mükemmel görüntülere, filmle çok uyumlu müziğe, ustaca yerleştirilmiş ayrıntılara dikkat edildiğinde çok keyif alınan film. nobody rolündeki kızılderilinin birkaç kez söylediği dizeler william blake'in auguries of innocence şiirine aittir. bu karakteri beyazlarla ilişkisi, verdiği öğütler açısından carlos castaneda'nın don juan'ına da bayağı benzettim, beyaz adama akıl veren bilge kızılderili konseptinin haricinde bir gönderme vardır belki.

--spoiler--
filmdeki en beğendiğim repliği yazmadan geçemeyecem, nobody silahı william blake'e verirken şöyle der:
"That weapon will replace your tongue. You will learn to speak through it. And your poetry will now be written with blood."

ayrıca filmden kafama takılan bir hususu da yazayım. sonlara doğru william blake, nobody ile tekrar karşılaştığında geçtikleri orman acaba california'daki meşhur kızılçam ormanı olabilir mi? ağaçlar büyüklük açısından kızıl çam olabilir gibi duruyor, sonunda okyanusa ulaştıklarından california'dan geçmiş olmaları da mümkün. biraz araştırdıysam da bu konuda herhangi bir şey bulamadım, bilen biri açıklık getirirse sevinirim.
--spoiler--

sevmek için nedeni bol olan film.

filmin içinde, dışında, ötesinde, berisinde, herhangi bir karesinde johnny depp'in olması yeterli. e bir de müzikleri neil young yapınca..

john hurt'e saygısızlık olmasın lakin, adını görünce johnny cash'ten hurt'u anmamak olmazdı herhal. aynı isimli bir pearl jam şarkısının da mevcut olduğunu hatırlatmakta yarar var tabi.

===

--spoiler--
her şey thel'in blake için ölmesiyle başladı..
--spoiler--

===

1995 yapımı 121 dakikalık dram/fantastik/vestern kategorili, jim jarmusch'un en güzel filmi. imdb notu 7.7 görsel

--dikkat burdan sonrası spoiler olabilir--
En beğendiğim sahnelerden biri; 3 yabancı william blake'i aralarına alıp şapkasına/üstüne başına ve saçlarına dokunarak konuşurlar. Saçlarının yumuşak olduğunu görünce sorarlar.
-saçların nasıl bu kadar yumuşacık? Bir kızınki gibi yumuşak, benimki saman sapı gibi! Bunu nasıl Başarıyorsun?
+sanırım sadece şanslıyım..

Ve william'a sürekli sorulan şu soruya bayılıyorum.
-do you have any tobacco?
+i don't smoke.

filmde nobody'i oynayan kızılderili, jim jarmusch'un daha sonradan yönettiği ghost dog filminde de bir sahnede karşımıza çıkar ve "stupid white man" repliğini bu filmde de kullanır.

Johnny depp'in oynadığı jim jarmusch filmi. Dram Western tarzındaki film, bir adamın iş için geldiği bir kasabada,tesadüf eseri karıştığı bir suçla, yaralanışı ve bir kızılderili ile çıktığı yol hikayesidir. Kendisi bir ölüm yolculuğunun yanı sıra, bir iç yolculuğa çıkmıştır. Film bağımsız sinema sevenlerin keyif alacağı,güzel bir filmdir.

son sahneleri "nasıl yani" dedirtebilir.--yanlış anlaşılmasın beklenmeyen son manasında değil anlam verememe manasında.--
sıkabilir, hatta sinemaya pek ilgi duymayan arkadaşlarla izlenirse araya horultular karışabilir. bir de kağıttan güller vardı sanırım. --origami gibin puşt gibin bi' şey. -- spoiler değil bu canım korkmayın, kızmayın.--öyle mi lan yoksa?-

sonuç olarak gözü dört açıp, sahneleri kaçırılmadan izlenmelidir bana göre. güzel. evet.

Jim Jarmusch'un efsane filmlerinden biridir. Hayalet kopek ilk sirada geliyor.

müzikleri ve ilginç yerli nobodynin felsefi sözlerine hayran kaldığım film.

johnny depp'in ölü ceylana sarılarak yattığı sahne unutulmazdır. iyi ve farklı bir film izlemek isteyenler kaçırmamalıdır.

(bkz: paul) *