bay ülgen

altay yaratılış mitinde tanrının yeryüzüne dünyayı yaratması için gönderdiği elçidir.

bunun yanısıra eski türklerde iyi ruhu temsil ederdi.
kötü ruha da erlig denilirdi.

yaratılış destanında gök tanrı olan ve yeryüzünü yaratmakla sorumlu olan ana tanrı tarafından sanırsam görevlendirilen tanrıdr; ama biraz kendileri saf olsa gerektir ki erlig adındaki kötü ruhun tüm kötülüklerine ragmen yalvarmasına karşılık dileklerini yerine getirir, gider erlige istegi üzerine toprak falan verir...

(bkz: okan bayulgen)

tengricilik dinine göre ne, ve neyin tanrisi oldugu tam belirlenmemis tanridir. bazi uygur kaynaklari 'tanri'dan bahsederken sadece ülgen demektedir. gok tengri yerine konmaktadir.

yanılmıyorsam arnavutlukta bir şehir olan ülgen, sabetay sevi'nin öldüğü yerdir. bu sebepten, sabetayistlerin adlarında veya soyadlarında sıkça bulunduğu rivayet edilir.

(bkz: yalçın küçük)

(bkz: soner yalçın)

sanıldığı gibi şaman inancında en büyük tanrı değildir. ülgen yanlızca bir demiurg, yani yaratıcıdır. netekim ülgen, eski türk mitolojik düşüncesinde yer almamakla birlikte şaman foklorunun bir objesidir. bu koruyucu ruhun ismi eski ve orta çağ yazılı kaynaklarında ismi geçmez. orta asya ve sibirya türkleri de ülgen adında bir tanrı ve yahut koruyucu ruh tanımazlar. ülgen'i baş tanrı olarak kabul eden ve ona tapan diğer altay-sayan türklerine göre ise o, mutlak kudret sahibi olan gök tengri'nin oğludur.

kumandin türkleri tarafından üç yüzlü, üç papaklı ihtiyar olarak, şor türkleri tarafından ise uzun sakallı ihtiyar olarak tasvir edilir. gökte 7 oğlu ve 7 kızı ile birlikte yaşar. oğullarının isimleri ;

karşıt han
pura han
dajıl han
buga han
kara kuş
paktı han
er kan dır.

7 tane de kızı vardır fakat bunların ismi bilinmez. bunlara toplu olarak al kıstar ya da kıyandar denir.

diğer adı tengri kayra kandır.

tolk şow sunucusu okan bayülgenin soy adı.

tanrı ülgen olrak bilinir. bay, tanrı demekti çünkü.

doğa ve iyiliğin ruhudur.

--spoiler--
Bay Ülgen göğün 16. katında Altın dağda ikamet eder ve altın bir taht üzerinde oturur. Tahtı ay ve güneşin ötesindedir. Ülgen, gök cisimlerini yönetir, yağmur yağdırır, gök gürültüsü ve yıldırımları da o gönderir. Ülgen biri ak biri kara taşla gelerek ateşin nasıl yakılacağını insanlara öğretmiştir.
Ülgen de dualarda, beyaz parlak “ak ayas”, parlak hakan “ayas kaan”, gürültücü “künürtçi”, yakıcı “küygekçi”, şimşekçi “yalgınçı” gibi ifadelerle nitelenir. Bolluk bereket ve refah veren bir gök ruhudur. Yıldızları o idare eder.
Ülgen’in yedi oğlu vardır. Karakuş, Karşıt, Buura kan (pura kan), Burça kan, Baktı kan (paktı kan), Er kanım. Ülgenin sayıları dokuzu bulan kızları ak kızlar ve kıyanlar denilen ilham perileridir. Şamanlara, ayin yaparken ilahilerini bu kızlar ilham ederler.
Türk mitlerinde, çift başlı kartallar, gök direklerinin veya kayın ağacının tepesinde tasvir edilir ve tanrı Ülgen’in sembolü olarak görülür. Tanrıya açılan göğün kapısını da bu çift başlı kartal bekler. Bu kartallar gökten yıldırım indirir.
--spoiler--

Doğada olup bitenleri düzenlediğine inanılan türk tanrısı.

Yağmur yağdırır, şimşek çaktırır, güneş açtırır, kar yağdırır. islam terminolojisindeki melek mikail'e bu yönüyle benzer.

Ayrıca ülgen; güzel bir türk çocuğu adıdır. Daha çok kız adı olarak duysak da, erkeklere de verilebilir.