bugün
- polisin giremediği mahalle7
- arkadaşlar bugün doğum günüm5
- miss turkey başvurularının ücretli olması12
- hiç pavyona gitmemiş türk erkeği6
- 210 bin lira maaşla geçinemiyorum6
- dünyada müslüman nüfusu 2070 te 4 milyar olacak5
- kimse asla aşı yaptırmaya zorlanmadı3
- hgs vurgunu9
- abdülmecit'in eşinin alışveriş listesi21
- sarı saçlı kadını statüye konu mal gören tc erkeği2
- ankara da pavyonların kapatılması8
- uludağ sözlük efsane nesil toplanıyor zirvesi 202657
- gta 621
- arda güler27
- miss uludağ sözlük 20266
- tekirdağ büyükşehir belediyesi'nin akp'ye geçmesi15
- karım ezel'e kaçarken evdeki 45 kg eti de götürdü2
- ölse zerre üzülmeyeceğiniz kişiler14
- seksi çoraplı ayak fotosu7
- yeşil yol filmindeki yol6
- sigara alkol nargile içmeyen ezik insan4
- fon vurgunu21
- boyun kütletmekten ölmek7
- her erkeğe bir kızın düşmesi10
- pornonun yasaklanması7
- yurtdışı insanı olmamak4
- çiğköfteciye isim önerileri3
- from gold from dust8
- enayimiknatisii16
- coskuyla sabunlanan pipi5
- ktç gina enayimiknatisii üçlüsü4
- 20066
- taylanda giden erkek3
- tuvaleti dışarıda olan evde tuvalete gitmek4
- paranın devrinin bitmesi3
- 2006'nın 20 sene önce olması5
- abdullah öcalan6
- karslı ünlüler5
- kılıçdarcı yazarlar11
- nerdesiniz lan4
- türk müzik tarihinin en iyi yılı5
- bir kere gelinen hayatta diyet yapmak7
- fabrikada gece vardiyasında çalışn işçilern yemeği7
- taksim delisi cenk2
- erkekte para yoksa yakışıklılığın önemi yoktur7
- asansörle birinci kata çıkan embesil7
- ekrem imamoğlu lise mezunu oldu2
- zippo2
- süngeri ıslatmayan o ç3
- sabah erken kalkmayı erdem sanmak2
Her ne kadar "dünya resmi olarak dil" fikriyle eleştirsem de felsefe tarihinin en etkili filozoflarındandır. Genç yaşlarda yazdığı eseri tractatus ile ses getirmiş ardından felsefeyi bir süreliğine bırakmıştır. Bu eseri onu felsefeden koparmıştır. Koparması da doğaldır, zira dilin dünyayı resmettiği fikriyle yola çıkıp nihayetinde mistik bir mantık bilimci olmuştur.
Geçen zamanla birlikte ilk dönem Wittgenstein'ı eleştirenlerinden arasında en sert eleştirmen yine bizatihi kendisidir.
Bu kadarla bitmez. Bu eleştiriler ardından farklı bir düşünceyle gelip, tekrardan büyük bir yankı uyandırarak kendisini iki kez kanıtlamış ve adeta felsefeye iki kez yön vermiştir.
Ludwig, bunu okuyorsan öptm.
Geçen zamanla birlikte ilk dönem Wittgenstein'ı eleştirenlerinden arasında en sert eleştirmen yine bizatihi kendisidir.
Bu kadarla bitmez. Bu eleştiriler ardından farklı bir düşünceyle gelip, tekrardan büyük bir yankı uyandırarak kendisini iki kez kanıtlamış ve adeta felsefeye iki kez yön vermiştir.
Ludwig, bunu okuyorsan öptm.
Bir süredir dil-varlık KAVRAMI ilişkisinden ötürü üzerinde -tekrardan- çalıştığım filozof. Birinci dönem Wittgenstein ile ikinci dönem Wittgenstein bana birbirini değilleyen iki ayrı Wittgenstein olmaktan çok, bir bütünü teşkil eden iki ayrı Wittgensteinmış gibi geliyor. Bu elbette temelsiz bir düşünce sadece.
Şu sıra Wittgenstein'da ilgilendiğim konu "dil oyunu" olarak adlandırdığı bütün. Talih ki ben bu hususta okuma yaparken geçenlerde bir derginin 2 veya 3. Yazısında direkt bundan bahsedildiğini gördüm.
Dil oyunu... ikinci dönem Wittgenstein, elbette tutkunu ve bağımlısı olduğu "dil"den kopmuyor, aslına bakılırsa yalnızca bir düşüncedeki iki ögenin yerini değiştiriyor: dildeki kullandığımız sözcüklere metafizik anlamlarını geri vermek ve dildeki metafizik anlamda sözcüklere kullanılan anlamı vermek.
Wittgenstein, her ne değin metafiziğe karşı olan bir tavır sergilese de dil, dil oyunu, bağlam vb. Kavramlarla uğraşırken bir şekilde metafiziği koltuğunun altına alıyor.
Kendisinin "dil oyunu" dediği şeyi kendisinin yaptığı gibi tanımlarsak "dil ile dilin örüldüğü eylemlerden oluşan bütüne dil oyunu denir." Bu dil oyununda benim ilgilendiğim kısım dil oyununun ontolojik bakımdan önceliği.
Evet, garip gelebilir ama dil oyunu, dilden önceseldir. Bu ontolojik öncelik aslında, dilin sözcüklerinin her zaman, yalnızca "kullanıldığı bağlamda" o "kullanılan anlamı"nda kullanıldığına işaret eder.
Bu oldukça mühim bir ifade. Zira anlamı belirleyen bir bağlamdan bahsediyorsak, dil olguların hiçbir suretle tasarımı olamaz. Ya da şöyle söyleyelim: dil, olguların "BiRiNCi dereceden" tasarımı olamaz. Daha önce buna ilişkin bir yazı yazmıştım ama ancak şimdi teyit ediyorum.
Hayır, bununla kalmadı elbette. Eğer yine bir bağlam-anlam belirleniminden bahsediyorsak bu kez de olguların bağlamlarda belirli tasarımları ifade ettiğini söylememiz gerekmez mi? Şöyle yani, bir şey, ancak o bağlamda ifade ettiği amaca göre, o şey olarak imlenir. Bu açıdan bakıldığında olgu yerine de "fenomen" kullanmak daha doğru olacaktır. Zira burada bir nesnellik değil, nes-'ne'lik (kelime oyunu sadece) söz konusu.
Daha da ileri gitmek istiyorum, dildeki sözcüklerin anlamlarının içerisinde belirlendiği bağlam (buraya bir yıldız koyalım) ne kadar kapsayıcı olursa, sözcüğe o kadar kapsayan bir anlam mı verir; yoksa o sözcüğün ve diğer tüm sözcüklerin tüm varolanlarla birlikte dahil olduğu sözcüğe mi götürür?
Bakın, işte bu soru "Varlık"a gider. Zira var-lık tüm bağlamları aştığından, dil üzerinde bir kavram olur. Eğer dili aşıyorsa, onu dile getirmenin tek yolu...
Edit: ah, bu arada yazı tamamen eleştiriye açık. En nihayetinde olumlama için değilleme çalışmaları gerekli.
Şu sıra Wittgenstein'da ilgilendiğim konu "dil oyunu" olarak adlandırdığı bütün. Talih ki ben bu hususta okuma yaparken geçenlerde bir derginin 2 veya 3. Yazısında direkt bundan bahsedildiğini gördüm.
Dil oyunu... ikinci dönem Wittgenstein, elbette tutkunu ve bağımlısı olduğu "dil"den kopmuyor, aslına bakılırsa yalnızca bir düşüncedeki iki ögenin yerini değiştiriyor: dildeki kullandığımız sözcüklere metafizik anlamlarını geri vermek ve dildeki metafizik anlamda sözcüklere kullanılan anlamı vermek.
Wittgenstein, her ne değin metafiziğe karşı olan bir tavır sergilese de dil, dil oyunu, bağlam vb. Kavramlarla uğraşırken bir şekilde metafiziği koltuğunun altına alıyor.
Kendisinin "dil oyunu" dediği şeyi kendisinin yaptığı gibi tanımlarsak "dil ile dilin örüldüğü eylemlerden oluşan bütüne dil oyunu denir." Bu dil oyununda benim ilgilendiğim kısım dil oyununun ontolojik bakımdan önceliği.
Evet, garip gelebilir ama dil oyunu, dilden önceseldir. Bu ontolojik öncelik aslında, dilin sözcüklerinin her zaman, yalnızca "kullanıldığı bağlamda" o "kullanılan anlamı"nda kullanıldığına işaret eder.
Bu oldukça mühim bir ifade. Zira anlamı belirleyen bir bağlamdan bahsediyorsak, dil olguların hiçbir suretle tasarımı olamaz. Ya da şöyle söyleyelim: dil, olguların "BiRiNCi dereceden" tasarımı olamaz. Daha önce buna ilişkin bir yazı yazmıştım ama ancak şimdi teyit ediyorum.
Hayır, bununla kalmadı elbette. Eğer yine bir bağlam-anlam belirleniminden bahsediyorsak bu kez de olguların bağlamlarda belirli tasarımları ifade ettiğini söylememiz gerekmez mi? Şöyle yani, bir şey, ancak o bağlamda ifade ettiği amaca göre, o şey olarak imlenir. Bu açıdan bakıldığında olgu yerine de "fenomen" kullanmak daha doğru olacaktır. Zira burada bir nesnellik değil, nes-'ne'lik (kelime oyunu sadece) söz konusu.
Daha da ileri gitmek istiyorum, dildeki sözcüklerin anlamlarının içerisinde belirlendiği bağlam (buraya bir yıldız koyalım) ne kadar kapsayıcı olursa, sözcüğe o kadar kapsayan bir anlam mı verir; yoksa o sözcüğün ve diğer tüm sözcüklerin tüm varolanlarla birlikte dahil olduğu sözcüğe mi götürür?
Bakın, işte bu soru "Varlık"a gider. Zira var-lık tüm bağlamları aştığından, dil üzerinde bir kavram olur. Eğer dili aşıyorsa, onu dile getirmenin tek yolu...
Edit: ah, bu arada yazı tamamen eleştiriye açık. En nihayetinde olumlama için değilleme çalışmaları gerekli.
telaffuzu kuramları kadar karmaşık olan adam.
tractatus eserinde düşünceye doğrudan değil dolaylı yoldan sınır konulabileceğini iddia etmiş filozof,matematikçi.
wittgenstein düşünceye düşünce aracılığıyla sınır koymanın zorluğunu savunmuştur. ona göre düşünceye düşünce aracılığıyla sınır koymak için sınırın her iki tarafını da düşünebilmemiz,yani düşünülemeyen alanı da düşünüyor olmamız gerekmektedir. oysa düşünülemeyen alan düşünülemezdir. buradan hareketle wittgenstein bu sınırın düşüncenin dile getiriminde konulabileceğini iddia etmiştir.
wittgenstein a göre bu sınırı ortaya koymak, nelerin söyleyebilir olduğunu,nelerin söylenemez olduğunu ortaya koymaktır. söylenebilir olan şeyler aynı zamanda düşünülen şeyler olacaktır. çünkü dil, düşüncenin sembolleştirilerek vücut bulduğu, temsil edildiği yerdir. dil sınırının ötesinde kalan taraf ise anlam dışı olarak adlandırılmıştır.
wittgenstein düşünceye düşünce aracılığıyla sınır koymanın zorluğunu savunmuştur. ona göre düşünceye düşünce aracılığıyla sınır koymak için sınırın her iki tarafını da düşünebilmemiz,yani düşünülemeyen alanı da düşünüyor olmamız gerekmektedir. oysa düşünülemeyen alan düşünülemezdir. buradan hareketle wittgenstein bu sınırın düşüncenin dile getiriminde konulabileceğini iddia etmiştir.
wittgenstein a göre bu sınırı ortaya koymak, nelerin söyleyebilir olduğunu,nelerin söylenemez olduğunu ortaya koymaktır. söylenebilir olan şeyler aynı zamanda düşünülen şeyler olacaktır. çünkü dil, düşüncenin sembolleştirilerek vücut bulduğu, temsil edildiği yerdir. dil sınırının ötesinde kalan taraf ise anlam dışı olarak adlandırılmıştır.
özel dilin olanaklılığı üzerine yoğunlaşmış, anlaşılması da anlatılması da zor bir filozof.
'insanlar yeniden ve yeniden felsefenin gerçekte ilerlemediğini ve hala Greklerde de olan
aynı felsefi sorunlarla uğraştığımızı söylüyorlar. Fakat bunu söyleyenler bunun neden
böyle olmak zorunda olduğunu anlamıyorlar. Çünkü dilimiz halen aynı ve bizi aynı
soruları sormaya kışkırtmaya devam ediyor. ‘Yemek yemek’ ya da ‘içmek’ fiiliyle aynı
şekilde işlev görüyormuş gibi görünen bir ‘olmak’ (to be) fiili bulunmaya devam ettiği
sürece, ‘özdeş’, ‘doğru’, ‘olanaklı’ sıfatlarına hala sahip olduğumuz sürece ve zamanın
akışından, uzamın yayılımından vb. şeylerden söz etmeye devam ettiğimiz sürece insanlar
şaşkınlığa yol açan güçlüklere takılmaya devam edecekler ve kendilerini hiçbir
açıklamanın aydınlatabilir gibi görünmediği bir şeyi ararken bulacaklardır.
Daha da önemlisi bunun onların aşkın olana duydukları özlemi tatmin ediyor oluşudur,
çünkü insanlar ‘anlama yetisinin sınırlarını’ görebileceklerini düşündükleri sürece, elbette
ki bunun ötesini de görebileceklerine inanacaklar.'
'Benim yapıtlarım, biri yazılı olmayan iki bölümden oluşur. Önemli olan da yazılı olmayan bölümdür.'
'insanlar yeniden ve yeniden felsefenin gerçekte ilerlemediğini ve hala Greklerde de olan
aynı felsefi sorunlarla uğraştığımızı söylüyorlar. Fakat bunu söyleyenler bunun neden
böyle olmak zorunda olduğunu anlamıyorlar. Çünkü dilimiz halen aynı ve bizi aynı
soruları sormaya kışkırtmaya devam ediyor. ‘Yemek yemek’ ya da ‘içmek’ fiiliyle aynı
şekilde işlev görüyormuş gibi görünen bir ‘olmak’ (to be) fiili bulunmaya devam ettiği
sürece, ‘özdeş’, ‘doğru’, ‘olanaklı’ sıfatlarına hala sahip olduğumuz sürece ve zamanın
akışından, uzamın yayılımından vb. şeylerden söz etmeye devam ettiğimiz sürece insanlar
şaşkınlığa yol açan güçlüklere takılmaya devam edecekler ve kendilerini hiçbir
açıklamanın aydınlatabilir gibi görünmediği bir şeyi ararken bulacaklardır.
Daha da önemlisi bunun onların aşkın olana duydukları özlemi tatmin ediyor oluşudur,
çünkü insanlar ‘anlama yetisinin sınırlarını’ görebileceklerini düşündükleri sürece, elbette
ki bunun ötesini de görebileceklerine inanacaklar.'
'Benim yapıtlarım, biri yazılı olmayan iki bölümden oluşur. Önemli olan da yazılı olmayan bölümdür.'
Felsefede doğrular yoktur sözünün yaşamış örneği.
iki zıt tez sunmuş ve ikisinde de haklı görünmektedir çünkü insan her şeyin ölçüsüdür.
iki zıt tez sunmuş ve ikisinde de haklı görünmektedir çünkü insan her şeyin ölçüsüdür.
ölmedi..söylenememiş ve asla söylenemeyecek olan cümlelerimizde yaşıyor kendileri.
dahilik ile delilik arasında gel-gitleri olan, felsefe tarihi boyunca iki kez filozof olan yegâne filozof.
viyana ekolünün öncülerindendir. dil ve mantığın sınırlarında dolanmış yerinde ve doğru yargılarda bulunmuştur.
ama düşüncelerinden çok eşcinsel oluşu dikkat çekmiş o zaman.
ama düşüncelerinden çok eşcinsel oluşu dikkat çekmiş o zaman.
“bazen konuşuruz, birtakım sözler söyleriz ama o sözlerin nasıl hayat bulduklarını ancak sonradan anlayabiliriz.”
“yalnızca kendini düzelt, dünyayı düzeltmek için yapabileceğin tek şey bu” diyordu Wittgenstein. herkes, kendisini düzeltmeyi aklından geçirmeksizin daha güzel bir dünya hayal ediyor.
yedi kardeşiden üçü intihar etti. Avrupa'nın en zengin iş insanlarından biri olan babasından kalan mirası dağıttı ve yalnız bir hayat yaşadı. Eşcinseldi ve tek seferlik ilişkilerinden her daim pişmanlık duymuştur.
tractatus unu okumadan önce ondan öncesinin felsefe dilini bilmek, o dil ile yapılan felsefeyi anlamak önemlidir. ayrıca o döneme kadar metafizik üzerine söylenenleri de okumak gereklidir. çünkü wittgenstein tractatus'ta analitik dönem öncesi felsefe dilini eleştirir. ona göre felsefenin görevi olguların tasviridir. onun eleştirdiği felsefe dili şimdiye kadar süregelen felsefi sorunları çözmek bir yana, daha da karmaşıklaştırmıştır.
bu yüzden tractatus okumadan önce dönemin hakim felsefe ekolünü ve dilini bilmek elzem. aslında bu sadece tractatus a da has değil. kant, hegel, descartes veya diğer önemli filozofların eserlerini incelemeden önce, bir ön okuma yapmak gerekir. neyi eleştirdiklerini ve savundukları bilmezseniz okuduğunuz eserin size verebileceği bir şey yoktur.
bu yüzden tractatus okumadan önce dönemin hakim felsefe ekolünü ve dilini bilmek elzem. aslında bu sadece tractatus a da has değil. kant, hegel, descartes veya diğer önemli filozofların eserlerini incelemeden önce, bir ön okuma yapmak gerekir. neyi eleştirdiklerini ve savundukları bilmezseniz okuduğunuz eserin size verebileceği bir şey yoktur.
felsefi sorunlarla ilgili yüzyıllar boyunca süregelmiş tartışmalar, bugün hala da devam etmektedir. hatta bu konularda henüz kesinliğe kavuşmuş bir durum söz konusu değil. buna rağmen Ludwig Wittgenstein'ın söyle der;
''insanların felsefenin hiçbir gelişme kaydetmediğini ve bir zamanlar Antik Yunanlıların kafasını kurcalayan sorunların bugün bizler için de problem oluşturduğunu söylediklerini duyarsınız. Ama bunu söyleyen insanlar bunun neden böyle olması gerektiğini anlamıyorlar. Bunun sebebi dilimizin hep aynı kalmış olması ve karşımıza hep aynı sorunları çıkarıyor olmasıdır ... 'Filozoflar "gerçeğin" anlamına Platon'dan daha çok yaklaşmış değillerdir' diye okumuştum. Ne olağanüstü şey! Platon'un bu denli yaklaşabildiği şey ne kayda değer! Ya da bizim daha öte yaklaşamadığımız şey! Yoksa Platon çok mu akıllıydı!''
burada Wittgensteincı ve aristotelesçi iki tutum arasındaki fark, felsefenin kendisine ilişkin iki farklı görüşle bağlantılıdır. Felsefe bir bilim ya da sanat olarak görülebilir.
''insanların felsefenin hiçbir gelişme kaydetmediğini ve bir zamanlar Antik Yunanlıların kafasını kurcalayan sorunların bugün bizler için de problem oluşturduğunu söylediklerini duyarsınız. Ama bunu söyleyen insanlar bunun neden böyle olması gerektiğini anlamıyorlar. Bunun sebebi dilimizin hep aynı kalmış olması ve karşımıza hep aynı sorunları çıkarıyor olmasıdır ... 'Filozoflar "gerçeğin" anlamına Platon'dan daha çok yaklaşmış değillerdir' diye okumuştum. Ne olağanüstü şey! Platon'un bu denli yaklaşabildiği şey ne kayda değer! Ya da bizim daha öte yaklaşamadığımız şey! Yoksa Platon çok mu akıllıydı!''
burada Wittgensteincı ve aristotelesçi iki tutum arasındaki fark, felsefenin kendisine ilişkin iki farklı görüşle bağlantılıdır. Felsefe bir bilim ya da sanat olarak görülebilir.
Kuşkusuz daima ilk dönem Wittgenstein ile andığımız ancak "dil oyunu" ile hatırlamak ve ele almanın daha doğru olacağı feylesof. Zira rabbimin inayetiyle biliyoruz ki bu dönemde dilin ontolojik perspektifle izlenmesi öne çıkmaktadır.
hareketler ve mimiklerle ifade edilebilecek çoğu şeyin boş yere uzun cümlelere döküldüğünü ifade etmiş avusturya asıllı ingiliz vatandaşı filozof.
terry eagleton' ın azizler ve alimler eserinde çoğu sözün nasıl boş yere harcandığını anladığına değinilmiş filozof.
bir gün bir trafik olayına denk gelmiş. bir araba geçerken az kalsın bisikletli birine çarpıyormuş. araba şoförü de bisiklet sürücüsü de el kol hareketleri yapıp yollarına gitmiş.
ne yazık ki günümüzde çoğu söz de yersiz ve gerektiğinden fazla kullanılıyor.
bir gün bir trafik olayına denk gelmiş. bir araba geçerken az kalsın bisikletli birine çarpıyormuş. araba şoförü de bisiklet sürücüsü de el kol hareketleri yapıp yollarına gitmiş.
ne yazık ki günümüzde çoğu söz de yersiz ve gerektiğinden fazla kullanılıyor.
Gündemdeki Haberler
Güncel Önemli Başlıklar
© 2005 – 2026 uludagsozluk.com