keçuvalar

görsel
Keçuvalar, Güney Amerika'daki And Dağları boyunca yaşayan büyük bir yerli halklar topluluğudur. En yoğun olarak Peru, Bolivya, Ekvador ile ayrıca Arjantin, Şili ve Kolombiya'nın bazı bölgelerinde yaşarlar. Milyonlarca kişiyi kapsayan bu topluluk, Amerika kıtasının en büyük yerli nüfuslarından biridir ve Keçuva dilleri ile zengin kültürel mirası günümüzde de yaşamaya devam etmektedir.

Keçuva topluluklarının yaşamı tarihsel olarak yüksek rakımlı And coğrafyasına uyum sağlamıştır. Tarımda patates, mısır ve kinoa gibi ürünler öne çıkarken, lama ve alpaka yetiştiriciliği de önemli bir geçim kaynağıdır. Geleneksel dokumacılık, renkli tekstiller, müzik, dans ve topluluk temelli sosyal örgütlenme bugün de kültürel kimliğin önemli parçalarıdır.

Keçuvaların konuştuğu Keçuva dilleri, tek bir dilden ziyade birbiriyle ilişkili lehçe ve dil grubudur. Bu diller, özellikle Peru, Bolivya ve Ekvador'da milyonlarca kişi tarafından konuşulmaktadır; bazı bölgelerde resmî statüye de sahiptir.

Keçuvalar, inka imparatorluğu ile yakından ilişkilidir. Keçuva dili, inka yönetimi döneminde geniş bir coğrafyada ortak iletişim dili olarak yayılmıştır. ispanyol sömürge döneminden sonra topluluklar önemli toplumsal ve kültürel değişimler yaşamış olsa da dilleri, gelenekleri ve yerel bilgi birikimleri büyük ölçüde korunmuştur.