panoptikon

hapishane filmlerinde sıkça karşılaşırız dimi bunla. 1785 yılında filozof bentham tarafından tasarlanan, mimarisi nedeniyle "görülmeden görme" imkanı veren hapishane modelidir. 1984 romanında geçen big brother fikrinin öncülüdür. hani 1984 felan. ayrıyeten biraz daha gevezelik yapacaksak: michel foucault'un hapishanenin doğuşu adlı kitabında sıkça geçen kavram. bir cezalandırma aracı olarak panoptikon'un cezalandırma kisvesinden çıkarak tüm hapishane tarihinin değişimiyle, yeni birisi yaratma ve oluşturmada kullanılmasını anlatmaktadır. daha sonraları jean baudrillard buradan hareketle modern dünya markalarını ve simülasyonun yeni bireyler yaratma projesinde işleyecektir.