kene

cok tehlikeli bir hayvan. bu hayvanin en önemli özelliklerini 20.yyilda kesfetmis bulunuyoruz. ancak bu özelliklere biz kesfetmeden önce sahip oldugu aciktir. bu hayvanin bir cok esrarengiz özelligi vardir. ancak bu özelliklerinin herhalde ki en önceliklisi, cok öldürücü birtakim rahatsizliklarin olusturucularini (erreger) vücudunda tasiyor olmasina ragmen kendisinin hasta olmamasidir.

kene isirigi : cok komplike bir prozedürdür. kene´nin bir ignesi bir de testeresi mevcuttur (hypostom), önce igneyle bir yara acar, sonra o yaradan sizan limpf bezi sivisini "yalar", sonra da yarayi acar. isirigin acilisi sirasinda kene´nin vücudundan yaraya bircok prozedür uygulanir. bunlar ;

-) kene limpf bezi sivisini yalarken ayni zaman da yarayi derinlestirdiginde hissedilmesini önlemek icin yarayi bir kimyevi islemle "anestezi" eder, yani vücudunda yarayi uyusturacak bilesimler mevcuttur.

-) yaranin iltihap kapmasini önleyici birtakim sivilar salgilar.

-)kanin pihtilasmasini önleyici sivilar salgilar- yoksa kan pihtilasacak, kene de kan emememeye baslayacaktir.

-) kenenin yaranin icerisinde hareket etmeden durabilmesi icin kendi etrafina bir tür "yapistirici" salgilar.

seyrettigimiz bir dokumentasyonda kenenin insana gecmesi icin piknik yapmaya falan ihtiyac yoktur. kene nin yerden bir bucuk iki metre yükseklikteki agaclarin dallarinda "pusu" pozisyonunda bekledigini ( bu pozisyon arka dört ayaginin üzerinde durarak, öndeki diger dört ayagiyla ikisini iki ikisini iki yana acmak suretiyle "kucaklamak istermis" bir havada yapragin tam ucunda durmasi olayina denir.)ve kisa kollu tisörtle, ya da sortla o yapraga bir anlik sürtünmemizin kenenin vücudumuza ulasmasina yeterli oldugunu ögrendik.

kenenin vücuda geldikten sonra kendisine uygun bir yer aramasi yaklasik 3-4 saat sürer. genellikle koltuk altlari, dizlerin arka taraflari, apis arasi gibi yerler kene icin idealdir, ancak buralara ulasip hazirliklarini yapip isirmasi gene de 3 -4 saat sürmektedir, kosuya ciktiktan ya da bisiklete bindikten sonra banyoya kapanip, sirtimizi göremedigimiz yerleri kontrol etmesi icin esimize, ya da güvendigimiz birisine haber verip ciddi bir kene kontrolü yapmak, kene yi isirmadan yakalayip vücuttan uzaklastirmak icin yeterlidir, ve cok etkilidir.

kene´nin testeresi burun hizzasindadir. bu testerenin disleri iceri dogru kolayca girebilen, ama disari kesinlikle cikmayan bir sekilde dizayn edilmistir. eger bir kene isirma halindeyken kesfedilirse, testeresinin bu özelligi yüzünden cikartilmasi büyük bir sorundur. bize söylenen bir doktora cikartmaktir. cünkü cikartmaya kendimiz kalkinca, kafasi dahil bir cok tehlikeli organinin oldugu kafa bölümü yaranin icinde kalmakta, ve kene´nin strese duyarli bir hayvan olmasi sebebiyle bütün zehirini vücuda akitmasina sebep olmaktadir. ancak kene´yi saat dogrultusnun tersine cevirdigimizde testereye de disari cekebilecegimiz bir hareket yaptirmis oluruz, ve cikartabiliriz.

kene´den bulasan hastaliklar, en tehlikelileri kanamali kirim kongo atesli hastaligidir. gec kalinirsa öldürür. vücuttaki kanin tamamen pihtilasma meyili göstermesi sonucu organlarin beslenememesinden ölümeleri sonucu olur.

bunun disinda beyin zari iltihaplanmasina sebep olur, buna menengitis de denir. bu zarin iltihaplanmasindan da kolaylikla ölüm vakalari olur.

boruilliose isimli meshur kemik hastaligi, kemiklerin birlestigi yerlerdeki kikirdak dokularin bir hastaligidir, hasta ölmez ama kemiklerini hic hareket ettiremez hale gelir, ölmekten beter olur.

türkiye kene´nin yasamasina son derece elverisli bir ülkedir. yalniz, soguk, -20 dereceden fazla bir soguk keneyi birden bire öldürmektedir. genellikle soguk yerlerde görülmez, ayrica bircok kus türü keneleri yer (onlara birsey olmaz). kene özellikle yilin bu nisan ,mayis aylarinda pusudadir, dikkatli olunuz.

ps: bu yazi da 3 satirdan birkac satir fazla sürdü, ama önemliydi.