libyanın 1947de türk egemenliğine girmek istemesi

libya türkleri'nin etkisidir.
(bkz: libya türkleri/#42667033)

libya 1942 yılına kadar italyan işgali altındaydı.
bu tarihte 2. dünya savaşında ingilizler tarafından işgal edildi.
2. dünya savaşının sona ermesiyle ingilizlerin libya'da işgalci olarak anılmak istememesi ile birlikte libya'nın bağımsızlığı gündeme geldi.
ingiltere'nin neden libya'da işgalci olmak istemediğini az aşağıda yazacağım.

neyse, libya'nın bağımsız bir ülke olması birleşmiş milletler tarafından da onaylandı.
italyan işgaline karşı bağımsızlık mücadelesi veren, sunusi aşiretinin lideri olan sürgündeki idris es sunusi, bu birleşmiş milletler'deki görüşmelerde libya'yı temsil etti.

bu esnada libya'nın bağımsızlığı görüşmeleri sürerken, 1947 yılında bingazi'de geçici bir hükümet kuruldu. bu geçici hükümetin başına da idris es sunusi geçti.

sunusi ailesi 1908 yılından beri mustafa kemal'in ve türklerin dostudur.
kurtuluş savaşımızda bizlere yardım etmişlerdir.
(bkz: kurtuluş savaşında libya dan gelen yardım/#42651889)

işte libya'nın başına geçen idris es sunusi de bir türk dostuydu.
libya türkleri'nin de isteği ile türkiye ile entegre olma politikası sürdürdü.

1947 yılında türkiye'ye gönderilen bu belge, libya'nın 3 bölgesinden biri olan sirenayka'nın türkiye'ye katılma isteğidir.

ne var ki 3 parçadan oluşan libya'nın sadece bir bölümünün türkiye'ye katılmak istemesi birleşmiş milletler kararına aykırıydı.
(bkz: trablus)
(bkz: sirenayka)
(bkz: fizan)

1949 yılında bu 3 libya hükümetinin bir olup tek bir libya devleti kurması karara bağlandı.
1951 yılında libya parlamentosunda karar alındı ve bağımsız libya devleti kuruldu.

bağımsız libya devleti'nin başına idris es sunusi, kral birinci idris ünvanı ile geçti.
görsel

ama türkiye yine unutulmamıştı.
kral idris, libya'nın ilk başbakanını türkiye'den seçti.
aslen libya türklerinden olup, türkiye'de valilik yapıp emekli olmuş bulunan sadullah koloğlu'nun libya'ya başbakan olması türkiye'den rica edildi.
türkiye'nin de onayı ile libya'nın ilk başbakanı bir türk valisi oldu.
(bkz: libya nın ilk başbakanı bir türk valisi/#42578246)

görsel

sonraki yıllarda 1960'ların başında libya'da petrol bulundu.
libya'da petrol bulunana dek, libya hep bir gün türkiye ile birleşmeyi düşünüyordu, hatta türkiye libya'ya önemli ölçüde yardımda bulunuyordu, türkiye'nin bir vilayeti gibiydi libya adeta.
lakin petrol bulunup işlenmeye başladıktan kısa süre sonra 1969'da türk dostu kral idris askeri darbe ile devrildi ve kaddafi iktidarı başladı...

yukarıda da gördüğümüz üzre ingilizler 1947 yılında libya'da petrol olsaydı, libya'da işgalci olmayı, britanya mandasını bırakmayı isterler miydi?

dün birleşemediğimiz libya ile bugün birleşebiliriz pekala.
ama önce biz kendi içimizde bir birliktelik sağlamalıyız...

türkiye, türkiye coğrafyasından çok daha büyüktür...

not: yukarıda arkadaşlar sormuşlar "muhammed amir hassan kim?" diye. muhammed amir hassan'da kral idris gibi sunusi aşiretindendi ve sirenayka hükümeti'nin (bingazi hükümeti) başbakan yardımcısıdır.

#tarih