nato

açılımı north atlantic treaty organisation, türkçesi kuzey atlantik paktı olan amerika tekelindeki askeri oluşumdur.

türkiye nato'ya 13 şubat 1952'de katılmıştır. ardından nato'nun 3. maddesine dayandırılarak abd üs ve tesisleri türkiye'ye kurulmaya başlanmıştır. 1959 yılında ise abd üs ve tesislerine birkaç önemsiz nokta dışında türk subayları girememeye başlamıştır. türkiye'nin bu ilişkiden çıkarı olası bi savaş halinde abd'nin silah yardımı vaadidir. fakat bu dönemde nato üyesi olan türkiye zaten savaş halinde abd ve diğer nato üyesi ülkelerin yardımını alacaktır.

abd 1958'de ırak'ta monarşinin yıkılması üzerine ingiltere-abd kökenli bağdat paktı dağıldıktan bir gün sonra incirlik üssü'nü de kullanarak 6. filo ile lübnan'a saldırmıştır.

1969'da türkiye-abd arasında imzalanan 'ortak savunmayla ilgili işbirliği anlaşması' ile bazı radar istasyonları türk ordusu denetimine verilir. abd donanması türkiye limanlarına daha az uğramaya başlar. bu durmun sebebi türkiye'de antiemperyalist, anti-amerikan duyguların kabarmış olmasıdır.

1980'de yürürlüğe giren 'savunma ve ekonomik işbirliği antlaşması' tüm amerikan üstlerini 'amerikalıların kullanımı izin verilmiş tsk tesisi' olarak tanımlar. fakat abd raporlarında buraları abd üssü olarak tanımlamıştır. tsk ise ısrarla tesislere kolayca girdiğini iddia etmiştir.

türkiye'de abd ve nato askeri üsleri edirneden ardahana kadar 3 kategoride sıralanmıştır: 1)ana harekat üsleri 2)coğrafi destek üniteleri 3)yardımcı birimler. ana harekat üsleri: izmir, adana-incirlik, ankara,diyarbakır-pirinçlik, istanbul'da bulunmaktadır. coğrafi destek üniteleri kapsamında 26 üs ve tesis bulunmaktadır.

soğuk savaşın ardından ortadoğu için bir kale olan türkiye abd ve emperyalist politikaların hedefidir. 1968'de 6. filoyu istanbul'da karga burun denize döken anti-emperyalist söylem karşılığını bulmadıkça emperyalizme bağlı eziklik devam edecektir.