tonyukuk

yeni bir altıncı nesil yazar. koştursun efenim sözlükte. *

(bkz: osurgan otu)

Donu yıkanmış anlamına gelir, nasıl oldu da halen yazılmadı anlayamadım.

orhun yazıtlarında adı geçen vezir. aynı zamanda bir yazar.

erken dönem nizamulmulk. hem yapıp ettikleri ile hem de içinde bulunduğu devlet ve kağanı hanı ile aynı ırktan olmaması ile. dışarıdan bakıp doğruyu görüp ona göre devlet kurduranlardan.

“tanrı yarlığadığı (nasip ettiği) için türk budun içinde silahlı düşmanı gezdirmedim. damgalı atı koşturmadım. ilteriş kağan çalışmasaydı; ona uyarak ben kendim çalışmasaydım, il de millet de yok olacaktı. çalıştığım için il, il oldu; millet de millet oldu. kendim artık kocadım. şimdi bilge kağan, türk budununu iyi idare ederek tahtında oturuyor.”

çinli göktürk yöneticisi. bu bakımdan persli nizamülmülk'be benzer.

budizme niyetlenmiş bilge kağan'ı bu niyetinden caydıran ilk türk aydını kabul edebileceğimiz büyük şahsiyet. almanlar tonyukuk'a, türklerin bismarck'ı der, (bkz: otto von bismarck) gerçi mantık olarak bismarck'ın almanların tonyukuk'u olması gerek ama öyle demişler.

orhun anıtlarında kendine yer bulmuş devlet adamı.

hapiste bulunduğu çin den kaçarak 2. göktürk devletini kuran kutlug un en büyük yardımcısı olan büyük devlet adamıdır.

türk tarihinin bilinen ilk veziridir.

donu yıkanmış anlamına gelebileceği gibi bugün bazı kazak kaynaklarında adı "tonı kök" olarak da okunmuştur. han sülalesinden gelmemesine rağmen, devlete ve millete yaptığı hizmetler sayesinde elbisesi gökten denilmek istenmiştir. tam olarak nasıl çevrilir bilmiyorum. tanrı'nın donattığı falan gibi bir anlamı var.

vezir tonyukuk diye bir şey yankılandı zihnimde. yazarmış yazsın, kendisiyle pek karşılaşmadık.

göktürk devleti veziridir. tecrübesi ve zekasıyla başarılı olmuştur.

-Yufka iken delmek kolay imiş, ince iken koparmak kolay. Yufka kalın olsa delmek zor imiş, ince yoğun olsa koparmak zor.

-Arık boğa ile semiz boğa arkada oldukça; Semiz boğa mı Arık boğa mı bilinmezmiş.

-Düşmanımız çevremizde ocak gibiydi biz ateş gibiydik. sözlerinin sahibi bilgemiz.

Akıl yaşta değil baştadır diyerek ilerleyen yaşına aldırmadan, Sayan Dağ'larında kış şartlarında ordu yürüten, mesafeyi kısaltıp düşmanı uykuda basan, uykularını mızrakla açan eşsiz bir savaş komutanı. Düşmanın, çevrelerinde ocak olduğu o zamanlarda bilge tonyukuk ateş olup, çine saldırarak 23 şehri haritadan silmiştir. kızıl kanını dökerek, kara terini akıtarak varını yoğunu hep Türk milletine vermiştir. Yufka iken delmek kolay imiş,ince iken koparmak kolay.yufka kalın olsa delmek zor imiş,ince yoğun olsa koparmak zor diyerek bizlere de kılavuzluk yapan tonyukuk, arık boğa ile semiz boğa arkada oldukça semiz boğa mı Arık boğa mı bilinmezmiş sözüyle arkanızı iyi bilin dostunuzu düşmanınızı iyi bilin sizi yok etmek isteyenlere aldanmayın diyerek fani dünyaya gözlerini yummuştur.Ruhu şad, bulağı Orkun ırmağı, durağı Türk uçmağı ve mekanı Tanrı Dağı olsun.

Türk tarihinin bilinen ilk veziri olduğunu yeni öğrendiğim kişi.

Alman bilim adamlarının deyimiyle "köktürklerin bismarck" ı.

Adının anmamı yağlı elbisedir.
O zamanlarda misafirler ne kadar çok gelire sunulan yemeklerden dolayı elbiseler de o derece yağlı olurmuş yağ sıçradığı için. Bu da bir üstünlük göstergesi.
Ayrıntılı Bilgi için Jean poul roux'un Türklerin Tarhi adlı kitabına bakılabilir.

Anlamı üstü yağlı elbise imiş.

görsel

bilinen ilk türk tarihçidir. bilge kağan dışında ilteriş kutluk ve kapağan kağan'a da danışmanlık yapmıştır juan juan devletine esir olduğumuz dönemde doğmuştur ve kendisine ait bir dikilitaşı vardır. ayrıca bir ilginç bilgi daha vereyim tonyukuk, bilge kağan'ın kayınpederidir.

Tonyukuk ilk Türk yazar ve ilk Türk tarihçidir. Tonyukuk aynı zamanda Gök Türk Kağanlığı'nın en ünlü başbakanıdır.

Son dönemlerde Tonyukuk'un bir ünvan olduğunu söyleyenler vardır.
Çünkü Yenisey Yazıtları'nın birçok yerinde birçok ismin önünde Tonyukuk sözcüğü vardır.

Bilge Kağan'ın Budist olma isteğine Budistliğin, türklerin savaşçılık özelliğini kaybettireceğini söyleyerek karşı çıkmış ve bunu yaptırmamıştır.
Tabi hem Bilge Kağan'ın Tonyukuk'u dinlemesi hem de Tonyukuk'un devleti tehlikeye düşürecek bir harekete karşı çıkması akılcı devlet adamlığının örnekleridir.

Tonyukuk, ikinci Göktürk Kağanlığı'nın kuruluşunda büyük emekleri ve hizmetleri olan; ilteriş Kağan, Kapgan Kağan, Bilge Kağan zamanlarında vezirlik ve ordu komutanlığı yapmış büyük bir devlet adamı ve ulu Türk büyüğü. Bilge Türk Tonyukuk, Bilge Kağan'ın başkanlığını yaptığı kurultayda Göktürklerin Budizim'e geçmemesini, Tengricilik'te kalmasını kararını vererek sosyokültürel yapının korunmasını sağlamıştır; aynı zamanda adı bilinen ilk Türk yazarıdır ve tarihçisidir. Tonyukuk, Orhun Abideleri'nde adına yazıt dikilen üç büyük kişiden birisi olup Tonyukuk'un Batılılarca lakabı "Türklerin Bismarck'ı"dır. Tonyukuk'a Tengri rahmet eylesin; Tonyukuk'un kutlu tini şad, mekanı uçmağ olsun, ışıklar içinde uyusun Bilge Tonyukuk. Aziz hatıralarına saygıyla..
görsel
görsel