bugün

Çin kayıtları, Tonyukuk'un yalnızca bir devlet danışmanı olmadığını, askerî kararları etkileyen ve Göktürk devletinin kuruluşunda rol oynayan güçlü bir devlet adamı olduğunu gösteriyor.

Kutluk Kağan'ın yanında yükselişi= Çin tarihindeki Aşide Yuanzhen adlı kişi, Kutluk'un isyanına katılmış, ona boyları yeniden düzenlemeyi önermiş ve Apa Tarkan unvanıyla ordunun komutasını üstlenmiştir. Bu kişinin Tonyukuk olabileceği düşünülmüştür. Ancak tarihçiler arasında kesinleşmiş bir özdeşleştirme değildir.

Çin'e karşı savaş stratejisi= Tonyukuk'un Çin'in askerî ve siyasi gücünü iyi değerlendirdiği, Türklerin nüfus ve asker bakımından Çin'den çok daha az olduğunu bildiği aktarılır. Jiu Tang Shu'da ona atfedilen önemli bir söz vardır: Türklerin nüfusu azdır; Tang hanedanının yüzde biri kadar bile değildir. - Bu söz, Çin'le doğrudan ve uzun süreli bir mücadeleye girmenin tehlikesini anlatır.

Şehirleşmeye karşı çıkışı= Bir Türk hükümdarının şehir surları yaptırmak ve Budist tapınakları kurmak istediği sırada Tonyukuk buna karşı çıkar. Tonyukuk'un gerekçesi şudur: Türk nüfusu azdır. Tang Çin'iyle askerî ve nüfus bakımından eşit değillerdir. Şehirlerde yerleşik hayata geçmek Türklerin askerî hareket kabiliyetini azaltabilir. - Bu kayıt, Tonyukuk'un Türklerin bozkır hayatına dayalı askerî sistemini korumak istediğini gösterir.

Çin kaynakları ile Tonyukuk Yazıtı arasındaki fark;
Çin kaynakları= Askerî ve siyasi görevlerini anlatır. Çin ile ilişkilerini aktarır. Devlet yönetimindeki rolünü gösterir.
Tonyukuk Yazıtı= Kendi mücadelelerini anlatır. Çin'e karşı yürüttüğü mücadeleyi anlatır. Stratejilerini ve kararlarını açıklar.
© 2005 – 2026 uludagsozluk.com