tevriye

en güzel örneklerinden biri olarak asagıdaki beyiti verebileceğim muhtesem sanat;

gül gül dedi bülbül güle gül gülmedi gitti
gül bülbüle bülbül güle yar olmadı gitti.

birden fazla anlam taşıyan kelimeler kullanılarak yapılan bir sanattır. yakın anlam söylenerek uzak anlam kastedilir. örneğin;
'kande olsam ey peri gönlüm senin yanındadır.' (bkz: baki)
bu dizedeki kande sözcüğü iki anlam taşır.
1.anlam/ kande: kanın içinde
2.anlam/ kande: nerde

yani kande sözcüğü her iki anlamda da kullanılabilir.

nerde olursam olayım gönlüm senin yanındadır... veya
kanda dahi olsam gönlüm senin yanındadır.

şeklinde okunabilir.şair ise daha çok ikinci anlamı vermek istemiştir.işte burdaki "kande" sözcüğünde tevriye sanatı vardır.

birden fazla anlamı olan bir kelimenin her iki anlama gelebilecek şekilde kullanılmasıdır. en sevdiğim söz sanatıdır kendileri.örnek vermek gerekirse:

beyaz gerdanına bir de ben gerek

en kötü örneğini ozan arif denilen insan plan yapmayın plan adlı eserinde* vermiştir.

bir edebiyat sınavında, cevaplarımızdan birisi olan edebiyat terimiydi. hiçbirimiz çalışmadığımızdan en arka sırada kitap açıldı. kulaktan kulağa ön sıralarda olan bizlere nevriye olarak gelmişti. yan sıralarda cevabı cevriye diye yazanlar olduğunu bile duyduk. *

(bkz: abos hitler)

Bir buse mi bir gül mü verirsin dedi gönlüm
Bir nim tebessümle o afet gülü verdi.

(bkz: isim miydi neydi) * * *

amaci gizlemedir. iki degisik anlami olan bir sözcügün bir dize ya da beyitte iki anlaminin da kullanilmasidir.

bir edebi sanat olarak tevriye: nükte yapmak için iki anlamı bulunan sözcuklerin uzak anlamı kastederek kullanma sanatıdır.

örnek vermek gerekirse ;
güzellerde vefa olmaz deme yanlıştır ey baki
olur vallahi billahi hemen yalvarı görsünler

burdaki yalvar kelimesi ilk okunuşta yalvarmak zannedilmektedir. ama asıl anlamı paradır. bu da böyle bir söz sanatıdır işte.

iki veya daha fazla anlama gelen bir kelimenin yakın anlamını söyleyip uzak anlamını kastederek kullanmaktır.