sibir hanligi

Sibir Hanlığı ya da Sabar Hanlığı, bir Türk Hanlığı. (515-576)

Büyük Hunlara bağlı topluluklardan biri olan Sibirlerin ana yurtları Tanrı Dağları'nın batısı ile ili nehri arasındaki bölgeydi. Sibir; sapan, yol değiştiren, serbest, başıboş dolaşan anlamlarına gelmektedir. Sibirlere ait ilk bilgiler 461-465 yılları arasında Batı Sibirya kavimleri arasında görülen göç olayı ile ilgilidir. Bu yıllarda doğudan gelen Avarların baskısı sonucu Sibirler yurtlarını terk ederek batıya yöneldiler. Altaylar ile Ural Dağları arasında yaşayan Ogur Türklerini göçe zorlayan Sibirler Tobol ve işim dolaylarına yerleştirler.

6. yüzyılın başlarında Doğu Avrupada görülen Sibirler, 515 yılında Kafkasya ve Karadenizin kuzeyine yerleştiler. Hükümdarları Balak idaresinde önemli zaferler kazandılar. Bizansa karşı Sasanilerle anlaştılar. 516yılında Kafkasları aşarak Anadoluya geldiler.Kayseri, Ankara ve Konya dolaylarına kadar ilerlediler. Sibirlerin sahip olduğu askeri güç ve savaş taktikleri Bizans kayıtlarına geçmiştir. Bizanslı Prokopios bu konuda şu notları düşmüş:

Sibirler, insan hafızasının hatırlayabildiği zamandan beri ne iranlılardan ne Romalılardan hiç kimsenin düşünemediği makinelere sahiptirler. Öyle ki her iki devlette mühendis eksik olmamış ve her devirde surları dövmek için makineler yapılmıştır ama şimdiye kadar böyle bir buluş ne ortaya konmuş ne de onlar gibi kullanılabilmiştir. Bu, şüphesiz insan dehasının bir eseridir.

Balak Handan sonra yerine eşi Boğarık Hatun geçti. Savaşçılığı ve idareciliği ile Bizans kayıtlarına girmiş Boğarık Hatun, 100 bin kişilik Sibir ordusuna komuta ediyordu. Sibirler bazen, Bizans bazen de Sasanilerin tarafını tutarak girdikleri savaşlar sebebiyle giderek eski gücünü kaybettiler.

Sibirler, 557 yılında Avarların baskısı sonucunda kuzeye çekildiler. Bu sırada Göktürk hakimiyetini kabul ederek, Göktürklerin batı kanadını oluşturdular. 576 yılında yılında Güney Kafkasyadaki hakimiyeti Bizanslılara kaptırdılar.

Hazar imparatorluğu örgütlenmesi içerisinde birçok Sibir unsuru ve boyları olduğu görülür. *