kutadgu bilig

islamiyetten sonra türk edebiyatının ilk eseridir. yusuf has hacip tarafından bilim dilinin arapça, edebiyat dilinin farsça olarak yaygın kullanıldığı dönemde türkçe yazılmıştır.
genel olarak, toplumun ve devletin mutlu ve huzurlu olabilmesi için gerekli olan kurallardan bahseder.

anlamı mutluluk veren bilgi olan , islamiyet etkisinde gelişen türk edebiyatına geçiş eserlerinden biridir. 11 yy da yusuf has hacip tarafından yazılmıştır.

(bkz: ehrimen)

Mutlu Olma Bilgisi anlamına gelen Kutadgu Bilig, insana her iki dünyada da tam manasıyla kutlu olmak için gereken yolu göstermek amacıyla kaleme alınmıştır. Birbirleriyle çok sıkı bağlı olan birey, toplum ve devlet hayatının ideal bir şekilde düzenlenmesi için gereken anlayış, bilgi ve erdemlerin ne olduğu; bunların ne şekilde elde edileceği ve nasıl kullanılacağı üzerinde duran şair-düşünür, bununla kendi devrinde gündelik hayatın üstüne yükselenlerin düşüncelerine tercüman olmuştur. Ama o, iyi olmaları için mevki sahiplerine tatsız mecazlarla ahlak dersi veren kuru bir öğütçü değildir. Yusuf Has Hacib, bu eseriyle insan hayatının anlamını çözümleyen ve kişiye, toplumun, dolayısıyla da devletin içindeki görevini saptayan bir felsefe, bir hayat felsefesi sistemi kurmuştur.

Reşid Rahmeti Arat'ın, Kabalcı Yayınevi etiketli içerisinde türk örf ve adetlerinden nasihatsıl örnekler bulunabilecek okunması tavsiye edilen kitabı.

saadet veren bilgi anlamındadır. 1069 yılında yusuf has hacib tarafından yazılmıştır. eser karahanlı hükümdarı ebu süleyman bin hakan'a atfedilmiştir. kutadgu bilig didaktik yani öğretici bir eserdir. eser 4 sembolik kişi üstüne kurulmuştur. ay toldı, kün togdı, odgurmuş, ögdilmiş. eserin tamamı 6645 beyittir. mesnevi tarzında ve aruzun feulün feulün feulün fe'ul kalıbıyla yazılmıştır. eserin bugün 3 nüshası vardır. mısır nüshası, fergana nüshası, viyana nüshası. resid rahmeti arat bu eseri yayınlamıştır.
kutadgu bilig 1- metin
kutadgu bilig 2- tercüme
kutadgu bilig 3- dizin

1069 yılında Yusuf Has Hacip tarafından mesnevi tarzda yazılmş bir eserdir. en büyük özelliklerinden biri de devletin nasıl olması gerektiğini anlatmasından dolayı ilk siyasetname olarak anılması ve didaktik bir yanı bulunmasıdır.

mesnevi biçiminde,aruzun 'feülün feülün feülün feül' kalıbı ile yazılmıştır.
eserde;
köni törü(doğrusal yasa,adalet)
kut(devlet,mutluluk)
ukuş(akıl,us)
akıbet(kanaat,hayat sonu) olmak üzere dört ilke üzerinde kurulu kutadagu bilig de bunlar şu kişlerle somutlaştırlımıştır;
kün togdı(hakan)-dogruluk,yanlış olmayan yasa
ay toldı(vezir)-mutlulk
ögdülmiş(vezirin oğlu)-akıl ,anlayış
odgurmış(vezirin kardeşi)-hayat sonu,akıbet,ahiret...

"Kitap adını Kutadgu Bilig koydum; okuyana kutlu olsun , elinden tutsun diye.
Ben sözümü söyledim ve kitabımı yazdım. Bu kitap elini uzatıp her iki dünyayı da tutan bir eldir. Kişi her iki dünyayı devletle edlinde tutarsa kutlu olur.
Bu sözüm doğru ve dürüsttür."

bu eser, ilk türk dünyası ansiklopedisi olma özelliğini taşır. 11.y.y. da yazılmıştır.

siyasetnamedir, mesnevidir ancak dörtlükler içermesiyle sözlü gelenekten kopamadığını kanıtlar. herşeyin ilkidir. *

(bkz: karahanlı turkcesi)

mesnevi tarzında yazılan ilk eserdir. ayrıca islamiyet'in etkisiyle yzılan ilk eserdir. eserin dili oldukça sadeir. arapça ve farsça sözcükler dile tam girmediği için az sayıdadır. hükümdar, tabgaç buğra kara han'a sunulmuştur. eser hükümdara sunulduktan sonra balasagunlu yusuf, has hacipliğe (hükümdarın baş danışmanı) getirilmiş ve adı yusuf has hacip olmuştur.

dört sembolik sahsin padisaha ögüt verdigi kitap.

asıl adı kutadgu bilg olan, yusuf has hacib tarafından 11 yy. da yazılmış ilk türk dünyası sözlüğüdür.
(bkz: türk sözlüklerinin atası)

1069 yilinda, Yusuf has hacip tarafindan uygurca yazilmis, kutlu olma bilgisi anlamina gelen ilk turk kitabesidir. Karahanlilar hakani ebu ali hasan'a sunulan eser, sembolik dort kisi uzerine duzenlenmistir:
1- hakan kundogdi (dogru yasa)
2- veriz aytoldi (mutluluk)
3- vezir aytoldi'nin oglu ogdulmus (akil)
4- zahit odgurmus (yasamin sonu)

kutlu bilgi anlamına gelir. yusuf has hacip tarafından 11. yy ' da , çagatay türkçesi ile yazılmıştır.
eser 1069 yılında tamamlanmıştır.
ilklerin babasıdır.açıklayayım;

islamiyet etkisindeki ilk eser
aruzla yazılan ilk eser
ilk didaktik şiir
ilk alegorik şiir
ilk siyasetname
ilk mesnevi
ayrıca 6645 beyit, 173 dörtlükten oluşup dili yalındır.

Mutluluk veren bilgi anlamına geldiği gibi kutsal bilgi olarak da adlandıranlar vardır.

alegorik bir anlatima sahiptir.

bunlar göçebe millet ilim, irfan, siyaset gibi mevzularda birşey bilmezler tek anladıkları şey savaşmak diyen zihniyete okkalı bir tokat gibi gelen eser. ayrıca karahanlı türkçesi derslerinin vazgeçilmezi.

6645 beyittir.

karahanlı türkçesi'nin divan-ı lügat-it Türk'ten sonraki en büyük eseridir.

(bkz: yusuf has hacip)

herkesin bildiği fakat hiç kimsenin okumadığı bir kitaptır ...

'Şimdiye kadar edindiğim tecrübelere göre, bu hain dünyanın özelliklerini ve huyunu açıklayayım. Bu dünya, gelip geçici, vefasız ve dönektir.
Tavırları bir genç kız gibi çekicidir. Ancak dikkatle incelersen, cadı gibi olduğunu görürsün. Ara sıra genç kız gibi görünür, kendini
sevdirir. Tutmaya kalkışırsan el vermez. Seveni sevmez. Sevenden geyik gibi kaçar. Kaçana sarılır, ayağına kapanır. Bir ara süslenir,
peşine düşer. Bir ara görmezlikten gelir, yerden başını kaldırmaz. Bir ara sana göz ucuyla bakar, nazlanır. Ne kadar yakalamak istersen
iste bir türlü yakalayamazsın. Bu dünya, bu yüzden pek çok beyleri ihtiyarlattı. Nice beyler göçüp gitti, yine de onun sesi kesilmedi...'