fuzuli

Saçma ey göz eşkden gönlümdeki odlara su
Kim bu denli dutuşan odlara kılmaz çare su.

öncelikle şöyle bir alıntı ile açıklama yapalım:

Divan şairlerinin, şiirlerinde  kendi  asıl isimlerinin  yerine birer  mahlas kullandıkları malumdur. Asıl ismi Mehmed olan şairimiz de bu geleneğe  uyarak Fuzuli mahlasını alır. Fuzuli’nin  manası ‘Boşboğaz, kendini ilgilendirmeyen konulara karışan’ manasındadır. Halk dilindeki Fodul buradan gelir. Şair böyle  bir ismi neden seçtiğini Farsça divanının  önsözünde izah eder 'Bir mahlas   almam gerekiyordu. Şiire yeni başladığım  zamanlar günlerce mahlas olarak üzerinde düşündüm, aldığım her  mahlasa bir müddet sonra bir ortak çıktığı için yeni bir mahlas alıyordum. Fuzuli mahlasını  seçtim. Bu lakaba kimsenin tutmayacağını bildiğim için ortaklık  endişesinden kurtuldum' diyor.

'sevgilisiz bahar gelmiş, gelmemiş ne fark eder ki?
baharda bile benim gibi inleyen bübüllerin olduğunu gördüm.'

fuzuli / leyla ile mecnun

Bir aralar lakabımdı.

Beni candan usandırdı, cefadan yar usanmaz mı?
Felekler yandı ahımdan, muradım şem'i yanmaz mı? Dizelerinin sahibi, aşk ve hüzün adamı divan edebiyatı şairi.

Aşk ve ızdırap şairi.

Hayatı Bağdat, Necef ve kerbela'da sefalet içinde geçen ama yazmaktan asla vazgeçmeyen divan edebiyatının en büyük ustalarından biri.

Aşkın ızdırabından zevk alan çünkü bunun Allah aşkına ulaşmada bir yol olduğunu düşünen bu yüzden sevgiliye kavusamamaktan zevk alan üstat.

Ayrıca şiirin bilimle örülmesi gerektiğini, bilimsiz şiirin temelsiz duvara benzediği​ni söyleyen Azerî kökenli divan şairi.

gamum pinhân dutardum men dediler yâre kıl rûşen
desem ol bî-vefâ bilmen inanır mı inanmaz mı

(ben derdimi gizli tutuyordum dediler sevgiliye aşikar kıl acep desem o vefasıza bilmem inanır mı inanmaz mı)

sevmek demişti üstad çünkü sevildiğinden asla emin olamazsın.

"Mende Mecnûn'dan füzûn âşıklık isti'dâdı var,
Âşık-i sâdık menem Mecnûn'un ancak adı var."

Aşkın şairi..

Bir karincayi bile incitmem deme; zira 'bile'den incinir karinca.

Bu aleme has bir soz gibi durmuyor.

Âşiyân-ı mürg-i dil zülf-i perîşânındadır
Kanda olsam ey perî gönlüm senin yanındadır

şeklindeki muhteşem beytin sahibi olan, Divan edebiyatının büyük sanatkârı.
Yukarıdaki beyitini çok severim. Türkiye Türkçesiyle çevirisi şöyledir:

''Gönül kuşunun yuvası, (sevgilinin) darmadağın saçlarının arasındadır
Ey peri gibi güzel sevgili! Nerede olursam olayım, gönlüm hep senin yanındadır.''

Divan şiirinde gönül bir kuşa benzetilir. Bu gönül kuşu, sevgiliye deli gibi kapıldıktan sonra, onun hep yanında bulunmak ister. Bu gönül kuşunun ayağı sevgilinin saçlarına takılır. Dolayısıyla aşığın gönlü, kendisi nerede olursa olsun, bundan sonra hep sevgilinin yanında olacaktır. Gerçekten de öyle değil mi? Gönlümüzü vicdansızın tekine kaptırıyoruz. Gönül kuşumuzun ayağı, vicdansızın birinin saçlarının arasına takılıyor. Sonra neden unutamıyoruz, neden aklımızdan çıkartamıyoruz diye çıldırıp duruyoruz. Fuzuli üstad nedenini olağanüstü güzellikte söylemiş işte, üstüne laf olmaz.

cok garip bir sekilde, herhangi bir misrasini bile okusam omrum boyunca aklimdan gitmiyor, mihlanip kaliyor. nasil yazilmissa artik.

yılda bir kurbân keserler halk-ı âlem îyd için
dem be dem sâat be sâat ben senin kurbanınam.

fuzûlî

Diyor ki:

Söylesem tesiri yok sussam gönül razı değil. Derdi mi ala mı bir ben birde allahım bilir.

Ah ah.

Sevgiler.

daha büyüğü var mıdır merak ediyorum:

(bkz: fuzuli nin tarihteki en büyük şark şairi olması)

romantizm yapmayın güzel kardeşim, hepsinin yeri ayrı. x'i övmek için y'ye geçirmeye gerek yok.

Mal mal şiir yazan adam. Şu farsça zımbırtıyı padişahtan başka kim anlar.
(bkz: Yaşasın Karacaoğlan yaşasın padişaha inat halk şiiri)

Selâm verdim; rüşvet deyüldür diye, selâmım almadılar.

leyla ile mecnun'u yazmış şahıs. vasat. açık ve net.

fuzulî, hem boş, gereksiz anlamına hem de çok fazıl, bilgili olgun anlamına gelmektedir. bu mahlası almasının sebebi diğer şairlerin kötü anlamlı bu mahlası kullanmak istemeyeceklerini düşünmesidir. ancak o kadar büyük bir şairdir ki kendi şiirlerini ve adını taklit eden başka şairlerden kurtulamamıştır.

Kıldı zülfün teg perişan halimi halin senin
Bir gün ey bi-derd sormazsın nedir halin senin

Gitdi başından gönül ol serv kaddin sayesi
Ağla kim idabara tebdil oldu ikbalin senin

Zinet için cism divarında etmezdim yerin
Çekmeseydi aşk levh-i cana timsalin senin

Dam-gah-ı aşkdan tut bir kenar ey mürg-i dil
Sınmadan seng-i melametden per ü balin senin

Saye-veş çoktan Fuzuli hak-i kuyun yastadır
Ol ümid ile ki bir gün ola pamalin senin

----------------------------------------------------------------------------------------------

Günümüz Türkçesini isteyenler için

Ey âşıklarını dert edinmeyen sevgili! Senin bu umursamaz tavrın halimi perişan eyledi. Bir gün olsun ''Ne haldesin? '' diye sormuyorsun ya asıl dert bu.

Ey gönül! O servi boylu sevgilinin himayesi üzerinden gitti. Artık ağlama vaktidir, çünkü yükselmen, alçalmağa (talihin talihsizliğine) döndü.

Ey sevgili! Aşk ta ezel gününde can levhasına senin suretini çizmeseydi, beden duvarını süslemek üzere sana itibar etmez, oraya seni desenlemezdi.

Ey gönül kuşu! Ayıplama ayıplama taşı ile kolun kanadın kırılmadan evvel aşk tuzağından kurtulmaya bak.

Zavallı Fuzuli, bir gün gelir de sevgilinin ayağının altına serilirim diye, hayli zamandır senin semtinin toprağın gölge gibi uzanmış kalmıştır.

ruhu şad olsun.

Sayesinde bu yılın bu akşamında bile tarifsiz duygular yaşayabilen insanlar var.

«Ya rab bana cism-u can gerekmez,
Cânân yok ise cihan gerekmez»

iki büyük düşünür ve şair Fuzuli ve Ruhi devrin padişahının sarayında bir davete icabet etmişler. Eften püften şeylerle kopmayacak dostlukların adamı olan bu iki arkadaş, cennetten bir köşevari sarayın muhteşem güzel bahçesinde dolaşırlarken; Şair Ruhi'nin aklına muziplik gelmiş;
Ruhi:
-Ya Fuzuli dostum, şu cennet gibi bahçenin, şu güzel çiçeklerin içinde, şu göz alıcı işlemeli duvarların dibindeki o uyuz iti görüyor musun?
Fuzuli:
-Görüyorum ya Ruhi?
Ruhi:
-işte o it bu sarayda Fuzuli!
Atılan taşı tekrar gediğine koymak için bir an düşündükten sonra;
Fuzuli:
-Doğru söylersin ya Ruhi...Sıkacaksın şu itin boğazını çıkacak içinden Ruhi!

zeki adammış.

Aşk ıstırabıyla hoşem tabib.

Dizelerinin sahibi. Şiirlerinde aşktan gelen acıların kutsal olduğunu ve onu memnun ettiğini dile getirmiştir.

görsel

Bu güzel satırların sahibi.

şark'ta daha büyüğü yok! gelmedi, gelemeyecek, o kadar!

Şairlerin en şairidir.
Kendisinin mezhebi neydi yav? aklıma takıldı yoksa mezhepçi olduğumdan değil.