ikinci murat

Tahttan oğlu lehine çekilişi ile ilgili hatırı sayılır bir iddia, bu çekilmenin, dönemin önde gelen beyleri ile yaşadığı erk ve maddiyat temelli bir çatışmanın sonucu olduğudur.

Devletin kuruluşundan bu yana gelişmesinde önemli pay sahibi olan ve bu süreçte oldukça güçlenen, güçlenmeye de devam eden yerel bürokrasinin (örneğin Çandarlı gibi aileler) önünü saltanat lehine kesmek isteyen ikinci Murat, şeyhülislamdan (Fahreddin Acemi olsa gerek) devletin her türlü mülkünün esasen Allah'a, dolayısıyla da onun temsilcisi hükmündeki padişaha ait olduğuna dair bir fetva çıkarmak istiyor. Vaziyetin açığa çıkması üzerine de çekilmek zorunda kalıyor, hatta belki de çekilmeye zorlanıyor.

Yarım asır kadar evvel, bu iddiayı destekleyen, daha doğrusu bahsi geçen fetvadan bahseden, hem de oldukça eski bir metin bulunmuştu. iddianın, müspet olmasa da bir başka dayanak noktası, Fatih'in, ikinci saltanatında, Çandarlı Halil Paşa'yı sudan bir sebeple idam ettirmesiyle başlayan bir süreçte, yerel bürokrasinin kökünü kurutup yerine devşirmelerden müteşekkil yeni bir zümre inşa etmiş olması, yani bir anlamda babasının tahta malolan planını tatbik etmiş olması.