nogaylar

günümüzde kuzey kafkasya, kırım, türkiye ve ürdün'de varlıklarını sürdüren bir halk.

içinde ibne barındırmayan bir halk.

en azılı düşmanı, komşuları olan yesgaylar halkıdır.

Nogaylar, Don ve Kuban ırmakları arasındaki alanda Kırım yöresinde ve Astrahan yöresinde varlığını sürdüren Türk dillerinden Nogaycayı konuşan bir halk.

http://galeri.uludagsozluk.com/g/nogaylar/

şöyle bir atasözleri vardır;

--spoiler--

iyi insan ölürse adı kalır, kötü ölürse giyimi kalır.

--spoiler--

Nogay adına tarihte ilk olarak Altınordu devleti'nde rastlanır. Kırım'ın batısında Aksu ile Özü nehirleri arasındaki sahada Kıpçakların boy beyliğini, dedesi Tuval bey'den alan nogay han, 1270-1299 yıllarında Altınordu'da büyük bir nüfuz kazanmış olan Berke Han'ın başkomutanıdır.

Nogay Han, kumandanlığı, üstün idarecilik yeteneği ve teşkilatçılık başarıları sayesinde kısa bir zaman içerisinde devletin en yüksek mevkilerinde görevler edinir. bu başarıları, ona tabi olan il ve uruğlarda yaşayan türk topluluklarının da onun adını almasını sağlamıştır.

13. yüzyıla kadar kıpçak çölünde göçebe hayatı yaşayan ve dil yapıları kazakça'dan çok kıpçakça'ya benzeyen Nogaylar bu özellikleri nedeniyle kıpçak orijinli kabul edilirler. 1426 yılında Edige beyin oğlu Nurettin bey tarafından 'nogay orda' adında, başkentleri yayık nehri üzerindeki saraycık ili olan bağımsız bir beylik kurmuş ve yaklaşık 150 yıl 'nogaylar' adıyla yaşamışlardır.

1563 yılında gerçekleşen rus işgali sonucu; Ulu Nogaylar, Kiçi Nogaylar ve Altıoğul Nogayları olmak üzere üçe bölünerek diğer türk topluluklarına karışmış, dil ve kültürlerini yitirerek asimile olmuşlardır.

günümüzde, rusya'da 100 bin, türkiye'de 90 bin, romanya'da 10 bin, ukrayna'da 400, kazakistan'da 400 ve özbekistan'da 200 olmak üzere toplam 201 bin nogay orijinli insan yaşadığı düşünülmektedir.

(bkz: Tatar)

Nog sözcüğünün anlamını merak ettiren insanlar.

(bkz: Cüneyt arkın)

Da bir nogay ve nereleri Mongoloid anlamadım.

(bkz: cüneyt arkın)'ın da mensubu olduğu lakin sanılanın aksine kafkas halklarına çok benzeyen hafif çekik gözlü olmasalar neredeyse kafkasoid sayılabilecek avrasyalı halk.

Nogaylar(Kafkasya Tatarları); Sibirya Tatarları, Volga Tatarları ve Kırım Tatarları ile birlikte Tatarların dört önemli kolundan birisi olmakla birlikte türk tarihinde kökenleri taaa Altın Orda Devleti'ne kadar giden köklü bir Türk topluluğudur. Nogaylar için Nogay Han ve Edige Bey çok önemli kişilerdir.
görsel
görsel
görsel

görsel
Nogaylar, Altın Orda'nın çözülme sürecinde şekillenen ve Kıpçak bozkırlarının tarihî mirasını taşıyan bir Türk halkıdır. Günümüzde ağırlıklı olarak Kuzey Kafkasya'da yaşayan Nogaylar, kendi dillerini, sözlü edebiyatlarını ve bozkır kültürünün birçok unsurunu koruyabilmişlerdir. Tarih boyunca geniş bir coğrafyada etkili olmuş Nogay toplulukları, bugün Rusya, Türkiye, Romanya ve çeşitli ülkelerde yaşamaktadır.

Nogayların oluşumu, Altın Orda Devleti'nin parçalanmasının ardından meydana gelen siyasî ve etnik süreçlerle ilişkilidir. Yönetici tabakada Mangıt boyu öne çıkarken, halkın önemli bölümünü Kıpçak Türkleri oluşturmuştur. Tarihî kaynaklar, Nogayların Kazaklar, Başkurtlar ve diğer bazı Kıpçak kökenli topluluklarla yakın bağlara sahip olduğunu göstermektedir.

Nogayca, Türk dillerinin Kıpçak koluna bağlı bir dildir. Dilbilimsel açıdan Kazakça ve Karakalpakçaya yakın özellikler taşır. Günümüzde Nogay kimliğinin en önemli unsurlarından biri dil olup, özellikle Kuzey Kafkasya'daki topluluklar arasında yaşatılmaya devam etmektedir.

Tarihsel olarak Nogaylar idil (Volga) Havzası, Kuzey Kafkasya, Karadeniz'in kuzeyi ve Deşt-i Kıpçak bozkırlarında yaşamıştır. 18. ve 19. yüzyıllarda Rus yayılması ve siyasî baskılar sonucunda büyük göçler yaşanmış; binlerce Nogay Anadolu'ya yerleşmiştir. Günümüzde Türkiye'de özellikle Konya, Ankara, Eskişehir, Adana ve çevresinde Nogay kökenli topluluklar bulunmaktadır.

Nogay kültürü, destanlar, yırlar (halk şiirleri), atasözleri ve sözlü tarih geleneği ile tanınır. Özellikle "Edige" destanı, yalnızca Nogaylar arasında değil, Kazak, Başkurt, Karakalpak ve Tatar kültür çevrelerinde de önemli bir yere sahiptir. Atlı bozkır yaşamı, misafirperverlik ve güçlü akrabalık bağları geleneksel Nogay kültürünün belirgin özellikleri arasında yer alır.