jean genet

(bkz: hirsizin gunlugu)
(bkz: zenciler)

fransız yazardır. annesi tarafından doğar doğmaz terk edilen genet, kaldığı yetimhaneden 10 yaşında kaçarak sokaklarda yaşamaya başladı. avrupa' nın çeşitli ülkelerini dolaştı ve buralarda yaşamaya devam ettiği süre zarfında hırsızlık yapmaya devam etti. fransa' da hırsızlık suçundan onuncu kez yargılanması sebebiyle müebbet hapse mahkum edildi. hapishanede yazdığı ilk romanı yayınlandıktan sonra andré gide, jean cocteau ve jean-paul sartre gibi ünlü yazarların dikkatini çekti ve bu yazarların cumhurbaşkanına verdikleri dilekçe sayesinde cezası affedildi.

genet kendi deyimiyle 'korkak, hain, hırsız ve eşcinseldir.'

türkçeye çevirilmiş eserleri:

roman:

- çiçeklerin meryem anası (notre-dame des fleurs) 1944
- gülün mucizesi (miracle de la rose) 1946
- cenaze töreni (pompes funebres) 1947
- hırsızın günlüğü (journal du voleur) 1948

oyun:

- gözetim altında (haute surveillance) 1947
- hizmetçiler (les bonnes) 1947
- balkon (le balcon) 1956
- zenciler (les negres) 1958
- paravanlar (les paravants) 1961

düz yazılarından yapılmış seçkileri:

- açık düşman
- giacometti' nin atölyesi (l'atelier de giacometti)

kendini dört kelimeyle özetleyen insan.
"alçak, hain, hırsız, ibne!"

nazi askerlerinin dayanıklı ve kaslı vücutlarına kendini teslim ederken bile fransa'ya ihanet ettiğini bildiğinden egosuyla gurur duyan bir üreteç.

çiçeklerin meryem anası, muhte$emdir.. okuyun.

ahlaksızlıklarını ve pisliklerini sevip bu kadar güzel anlatabilen başka birisi yoktur herhalde dünyada. toplumun geriye kalanının korktuğu, tiksindiği, çekindiği, iğrendiği her şey onun dünyasında güzelleşir, bilinçaltınızda tü kaka bölümüne itilmiş tüm kavramlar bir kalkar bir oturur ve sonra bir çoğu yer değiştirir jean genet'yi okuduğunuzda.

(bkz: yeraLtı edebiyatı)

çocukLuğunu piç ve öksüz olarak geçirdi.. beLLi bir yerde hiç kaLmadı.. hep kaçış içindeydi.. sık sık hapse atıLdı.. anarşist yanı baskındı.. fransada ki topLumsaL haraketLerden fiListin mücadeLesine, amerikade ki kara panterLer hareketine kadar çok sayıda mücadeLeye anarşizan bir tavırLa destek verdi.. insan'nın dokunmaya cesaret edemediği kimi değerLere saLdırır, kaLeme aLır.. daha çok roman ve tiyatro eserLeri kaLeme aLmıştır.. yeraLtı edebiyatında hakLı bir yer edinmiştir..

romanlarında otobiyografik ögelere geniş yer veren yazar.michel foucault ile birlikte sivil toplum haraketlerine de katılmış ve mücadele etmiştir.aynı zamanda bir eylem adamıdır.yine belirtmeliyim ki, foucault da eşcinseldir.

fransız toplumunu sorgularken aykırı tarzıyla dikkat çeken yazar. hırsızın günlüğü, sıradışı yaşamının bir dışavurumu niteliğindedir.

BALKON
"LE BALCON "
1998
Oyunun Türkiye'de ilk sahnelenişidir.
yazan : Jean Genet
çeviren-yöneten : Başar Sabuncu
sahne tasarımı : Duygu Sağıroğlu
giysi tasarımı : Sevim Çavdar
müzik : Selim Atakan

oynayanlar

başpiskopos : Ahmet Levendoğlu
kadın/Carmen : Derya Alabora
irma/kraliçe : Zuhal Olcay
hırsız kadın/Chantal/köle : Şebnem Sönmez
yargıç : Güven Kıraç
cellat/Arthur/asi : Alptekin Serdengeçti
general : Bülent Yarar
general'in kısrağı/ev kadını : Sema Keçik
Polis Şefi : Haluk Bilginer
Roger : Celal Perk
elçi/müşteri : Salih Sarıkaya

dahi . hem -de -da bağlacı anlamında hem deha bağlamında. 'hırsızın günlüğü' iyi bir başlangıçtır harbiden. kendisiyle tanışıp sohbet etmek isterdim. ters giydiğim şapkamı onun için kaldırıyorum. saygılar sana piç kurusu.

vahşet tiyatrosunun tek uygulayıcısı, acımasız dilli ve hayatıyla kalemini kusursuz buluşturmuş müthiş yazar. grotesk öğeleri hayran kalınası şekilde kullanan, hayat tarafından nasırlaştırılmış insan*.

jean genet hakkinda en ilginc yazilardan birini yillar once okudugum ve bir turlu elimden dusuremedigim "edebiyat ve kotuluk" adli nefis georges bataille kitabinda gormustum. kendini suc ile vareden bir edebiyat uslubu, genet'i kuskusuz dunyanin en ilginc yazarlarindan biri haline getiriyordu .burada kotulukten bahsederken edebi bir ironi kullanildigini belirtmeme gerek yok sanirim, kotuluk ahlaki eksiklikten cok, kurulu ahlaki duzene bir baskaldiri anlamindadir.
yazar; kendisine hedef olarak toplumun icine sigindigi kaleler olan erdem ,ahlak ve ozgurluk gibi sanildiginin otesinde derinlik tasiyan degerleri sarsmak vazifesi yuklemis ise, cok yuksek bir cesaret ve yurek tasimak zorundadir.
yani ahlak ve ozgurluge saldirmak bir nevi yuksek ahlak ve ozgurluk dusuncesi tasir .
cunku ancak bu sekilde edebiyatin kotuluk cephesi kavramlari kapatildiklari o yuksek surlu kalelerden aciga cekip yeniden varedilebilirler .konu derin ve cetrefilli hatta oldukcada yanlis anlasilmaya musait .kendi yasam felsefesinde ve yasam oykusunde oldugu gibi .
hirsizin gunlugu nde yazdiklarindan dolayi jean paul sartre bir kitap yazar genet hakkinda onu aziz mertebesine cikarir (aziz genet) fakat garip olan genet kitaba ates puskurur ,yazilan kisi ben degilim sartrenin kendisidir ve ben aziz degilim der hatta sartre ile bir daha gorusmemek uzere kuser .ayni sartre genet'in affi icin fransa cumhurbaskanina mektupta yazar.
edebiyat ;jean genet ,marquis de sade ,franz kafka gibi yazarlar vasitasiyla hatta bunlara michel proust u da katalim . michel foucault'u unutmayalim herif prezervatif kullanmayi protesto ettigi icin aids den oldu .edebiyat ,risk alip bir anlamda kendini bu asiri uc yazarlarla yeniden var eder .
"iyilige karsi kotuluk" diyerek .
neden kotuluk ?
cunku iyilik boyun egicidir ,uzlasmacidir.
oysa ki edebiyat kotuluk ile ozgurlesir yeni degerlere ulasir .kotulugun bilgisi hayata deger katar .sacma olup olmadigi tartisilir ama uzerinde dusunulmeye deger ,ne dersiniz?
*

http://www.ubu.com/film/genet.html

aslında 40larda çekmiş olduğu bu film sanılanın aksine 25 dakikadan ibaret bir film değildir. filmin orjinali 51 dakikadır. ancak ne yazık ki filmin geriye kalan 26 dakikalık kısımı kayıptır ve filmde çalan müzik de filme sonradan eklenmiştir.

1910 Fransa doğumlu düşünür ve yazardır. Daha çok tiyatro oyunları ile tanınmış, 1986'da bir otel odasında ölü bulunmuştur.

Kendisinin 100 ncu dogum yili sebebiyle butun Fransa'daki tiyatrolarda okumalari duzenlenen ya da oyunlari oynanan yazar. (Gunumuz itibariyle 111 olmustur.)

adı, kendisini ingiliz sananlar tarafından
"ciin cenit" şeklinde okunan, oysa "jan jöne"
şeklinde okunması gereken fransız tiyatro
ve roman yazarı.

fransızların tüm karakteristik ve ulusal özelliklerini bünyesinde toplamış yazar.

durum betimlemesi konusunda kendisiyle yarışan fransız yazar.

beni arıyor, bulduğunda ise ben kaskatı, soğumuş, çatlamış, içi boşalmış, kırışmış olacağım. buz gibi bir gecedeki küçük bir çük gibi." paravanlar oyunundan.

görsel