berna moran

23 ocak 1921'de istanbul'da doğan edebiyat eleştirmeni ve kuramcısı.

1945'te istanbul üniversitesi ingiliz dili ve edebiyatından mezun olarak aynı bölümde asistanlığa başladı.
1950-51 yıllarıarasında ingiltere'de cambridge üniversitesi'nde doçentlik çalışması yaptı.
1956'da doçent, 1964'te profesör oldu.

ilk baskısı 1972 yılında yapılan "edebiyat kuramları ve eleştiri"adlı eseriyle büyük ilgi gördü ve 1973 türk dil kurumu bilim ödülünü kazandı.

Daha sonraları "birikim", "çağdaş eleştiri" gibi dergilarde yazdığı çeşitli incelemeleri, "türk romanına eleştirel bir bakış" adlı incelemesine esas aldı.
Berna moran ,1993 yılında aramızdan ayrıldı.

uzun yıllar kadın sandığım yazar.*.

türk romanına eleştirel bir bakış adlı türk yazınını incelediği mükemmel bir üçlemesi mevcuttur. türk yazınına katkısı çok büyüktür.

(bkz: tatyana moran)

genellikle bütün öğrencilerin isimden dolayı önce kadın sandığı, hocaların da bu sebeple berna bey diye ısrar ederek ismini telaffuz etmeleri sonucunda ismi birçok öğrenci tarafından berna bey olarak bilinir. berna moran, modern edebiyat yorumcularının, eleştiricilerinin öncülerindendir. edebiyat, bilhassa türk edebiyatı hakkında derin bilgi sahibidir. türk romanına eleştirel bir bakış adlı bir eseri vardır. insan psikolojisi, felsefe kuramlarıyla, edebiyatı etkileyecek birçok etmendeki bilgilerini de harmanlayarak sağlıklı bir edebiyat eleştirisi yapar. bir türk romanı okunduktan sonra, o dönem romancılığı hakkında berna moran'ın eleştirisi yahut düşünceliri okununca daha güzel olur. insanın hem bir okur hem de gündelik hayatta bir insan olarak perspektifini genişletir.

üniversitelerin türk dili bölümlerinde kitabı okutulan edebiyatçı. *
4 sene boyunca ne zaman konusu geçse ben berna laçin derdim. kulakları çınlasın çok kızardı dersin hocası olan hatun.

edebiyat kuramları ve eleştiri adlı kitabını 3 kez hatmedip geçtiğim modern eleştiri kuramları dersinin korkulu rüyası*. olayın üzerinden 7 sene geçtikten sonra kitabının da berna moran'ın da insana neler neler kattığını daha iyi anlıyor insan.

Edebiyat eleştirmeni ve akademisyendir. Berna Moran'ın adını çoğu üniversite öğrencisi gibi ben de üniversite yıllarında duymuştum. Adından dolayı bayan olduğu yanılgısının yanında Berna Bey'in kitaplarını okuyunca büyük bir birikimin sistemli halde okura sunulduğunu gördüm. Gariptir Tanpınar dışında *Türk romanıyla ilgili "türk romanına eleştirel bir bakış" gibi bir eser yazılmamıştır. ingiliz edebiyatı profesörü moran türkolojideki hocaların yapması gerekeni yapmıştır aslında.

"türk romanına eleştirel bir bakış" salt kişisel izlenimlerin eleştiri gözlüğüyle aktarımı değildir. Felsefe, psikoloji, farklı disiplinlerin eriyip edebiyat eleştirisine dönüşmesidir. Kitabı okurken erken yaşlarınızın da verdiği deneyimsizlikle ben bunu nasıl göremedim dersiniz. Ama kitabı bitirdiğinizde eleştiri metninin nasıl olması gerektiği konusunda daha bir olgunlaşmışsınızdır.

Moran gerek bu çalışmasında gerekse "edebiyat kuramları ve eleştiri" adlı o yetkin çalışmasında türk okuruna edebiyatın bilimsel terbiyesini vermiştir. Türk bilimine kuşkusuz en büyük katkılardan birini o yapmıştır. Edebiyata meraklı her insanın ve edebiyat öğrencilerinin okuması gereken yazardır.

edebiyat bilgi ve teorileri dersinde hocam tarafından kendisini tanıma imkanı buldum. ilk vizemde sayesinde yüksek not almış olmamdan dolayı ayrı bir yeri vardır benim için. finalde de edebiyat kuramları ve eleştiri adlı eserinin yansıtma kuramı 2 bölümünden sorumlu olacağım. kendisine teşekkürü bir borç bilerek rahmet, kendime ise finalde başarılar dilerim.

bilimsel teoremleri masalsı anlatımlarıyla anlaşılır hale getirmiş eleştirmen/yazardır.

bilge karasu ve kendisinin kadın olduğunu sanırdım her yeni yetme edebiyat öğrencisi gibi *. her ikisinin de kitaplarının arka kapağındaki fotoğraflarını görmemle gerçekle yüzleştim * ve gayri ihtiyadi "ileride yazar olursam adımı erkek ismi olarak değiştireceğim, sanırım edebiyatta başarılı olmanın bi altın kuralı da bu" espirisini yapmaktan kendimi alamamışımdır.

1973 TDK Bilim Ödülü Edebiyat Kuramları ve Eleştiri ile
1985'te Yazarlar Birliği tarafından deneme-eleştiri dalında Türk Romanına Eleştirel Bir Bakış-1 ile yılın sanatçısı seçildi.

öncelikle bilmeyenler tarafından kadın zannedilen kişidir. aynı durum için (bkz: bilge karasu) “edebiyat kuramları ve eleştiri” adlı harika bir kitabı vardır. ingiliz dili ve edebiyatı kürsüsü’ndeki “eleştiri” derslerinin toplanmasıyla hazırlanmıştır. “sanat nedir?”, “edebiyat nedir?” tartışmalarına, bu yolda sorulmuş olan sorulara cevap vermeye, açıklık getirmeye yönelik yazıları içerir. eser, kitabın içeriğini zenginleştiren ve yeni basımlarla eklenen önsözler de göz ardı edilmemek üzere beş kısımdan oluşur.

birinci kısım

- yansıtma kuramı i
- yansıtma kuramı ii
- dış dünyaya ve topluma dönük eleştiri

ikinci kısım

- anlatımcılık i
- anlatımcılık ii
- sanatçıya dönük eleştiri

üçüncü kısım

- yeni eleştiri
- rus biçimciliği
- yapısalcılık ve ötesi
- esere dönük eleştiri

dördüncü kısım

- okur merkezli kuramlar
- okura dönük eleştiri

beşinci kısım

- edebiyat ve hakikat
- edebiyatın tanımı ve değer ölçütleri sorunu
- estetik yargılar

sonuç

--spoiler--
özellikle anayurt otelini inanılmaz bir şekilde eleştirmiş, bütün kapılarını tek tek açıp, önümüze sermiştir, biz daha o kapıların farkına varamazken gören gözüyle yusuf atılgan ın hakkını vermiştir.
romanı tam teçhizatlı laboratuvara sokup titizlikle inceleyen, onu bir soru gibi bulmaca gibi çözmeye çalışan ve çözen adam aynı esprinin açıklanmasında olduğu gibi duygusundan mahrum kalır mı ? artık hissi kaybeder mi ? nasıl kaybetmez ? hayret, berna moran kaybetmiyor, onun da altını çiziyor.
--spoiler--