cemal paşa

bab ı ali baskını sonrası istanbul muhafızlığı ve adana daki ermeni olayları sonrası geçici bir süre için bölgede valilik yapmış, başarılı da olmuştur. harb i umumi esnasındaysa pek başarı sağlayamamış, savaş sonrası afganistan-rusya-almanya gibi ülkelerde bir süre geçirdikten sonra tiflis te muhafızlarıyla birlikte katledilmiştir. iyi teşkilatçı ve kötü bir taktisyen subaydır.

orduda büyük cemal paşa olarak bilinirmiş kendisi, ufak olan da mersinli cemal paşadır. mersinli cemal paşa yı da ilerde devrilen damat ferid kabinesinden sonra ali rıza paşa kabinesinde harbiye nazırı olarak görebiliriz ingilizler tarafından malta ya sürülmeden önce.

aslında dünya harbi sonrasında adeta suriye hidiv i olmuştu kendisi, ancak hezimetle sonuçlanan sina harekatı ve süveyş taarruzu sonrası bahriye nazırlığı ve dördüncü ordu komutanlığını sürdürmek haricinde etkili olmadı. daha sonra emrindeki ordu yıldırım ordular grubuna katılınca savaştaki etkisi fiilen bitmiş oldu.