gecenin tablosu

görsel

tablo adı: kokona despina.
eser: osman hamdi bey (1906)

tuval üzerine yağlıboya olan bu tablodaki kadın, osman hamdi bey'in konağında çalışan despina adlı yardımcısıdır.
yani gerçek bir tarihi karakterdir.

kokona sözcüğü rumcada; "hristiyan kadın" anlamına gelir.
hatta daha da açacak olursak iffetli hristiyan kadın da diyebiliriz.

lakin bu kokona sözcüğü türkçemizde hakaret anlamında kullanılır olmuş.
yaşı geçmiş ama süslü kadınlara kokona denilmeye başlanmış...

tabi tablonun yapıldığı 1906 senesinde günümüzde kullanılan anlamda değil, gerçek anlamda kullanılıyordu bu sözcük.

osman hamdi bey'de emektar yardımcısı despina hatun'dan bir hatıra kalması açısından onun bu portresini yapmış, ama tabloyu yaparken de despina hanım'a tembihlemiş; "despina hatun sakın ağzını açma ki dişsiz olduğun gözükmesin..."

ve saatler hatta günler süren tablo yapım aşamasında despina hatun hiç ağzını açmadan poz vermiş. poz vermiş vermesine de ağzını açmasa bile dişleri olmadığı çok net anlaşılmakta.
görsel

işte osman hamdi bey'in ustalığı da burada ortaya çıkıyor zaten...

tabloda bir başka detay da osman hamdi bey'in tablonun sağ üst köşesine latince yazmasıdır.
görsel

kokona despina tablosu bugün sabancı ailesinin koleksiyonunda olup, sabancı müzesinde sergilenmektedir...