galaksi

kütlesinin büyük kısmını karanlık madde ve karanlık enerjiye bağlı kozmolojik evrendeki en büyük bütündür.

merkezinde bulunun süper karadelikler kütlesinin büyük kısmını oluşturur. bunun dışında yıldızlardan oluşan sarmal kollardaki toz bulutu ve nebulalar da yeni yıldızların doğum yeridir. gelecek 3 milyar yıl içinde çarpışacağımız komşu galaksimiz andromedadaki yıldız sayısı, yuvamız olan samanyolu galaksisinden 3 kat fazla olmasına rağmen, yaklaşık samanyolu'nun yarısı kütlesine eşittir. bu da karanlık enerji oranıyla alakalıdır.

bütün bunların dışında bir arada hareket eden galaksiler uzayı devasa biçimde büker ve çoğu zaman görmemizin imkansız olduğu uç uzayı periskop etkisiyle görmemizi sağlar. uzak uzay gök cisimlerinden gelen ışığın bu bükülen uzayla mercek etkisi yapması da bize evrenin sınırlarını görmemizi sağlar.

kütle çekimi her maddenin uzay-zaman dokusuna uyguladığı bir güçtür. küçük ölçeklerde bunun etkisini göremeyiz. mikro evrenden makro evrene geçiş yaptıkça bunun etkilerini daha iyi görürüz. bu makro evrende ayın, dünyanın pek gözle görünür bi etkisi yoktur ama iş güneş ve güneşten büyük galaktik gök cisimlerine gelince sihir kendini gösterir.
görsel

aynı kütle çekiminin üstte belirttiğimiz periskop etkisi ise galaksi kümelerinin tüm uzay-zaman dokusunu adeta allak bullak eder. bu düzeyde bükülme de bazen tek bir gök cisminin birden fazla görünmesini sağlar.
görsel

samanyolu galaksimiz yerel grupla beraber başak süper kümesinin içindedir. bunun da üstünde evren var. insanlık olarak yaptığımız maks haritalama da burada son buluyor. ortalama 100 milyar ışık yılı çapındaki evren modeli.