uygur devleti ve uygurca

745 yılında köktürk devletini yıkarak köktürklerin başkenti olan ötükende yeni bir devlet kuran uygurların ilk hükümdarı kutluk külbilge kağandır.bu devlet 840 yılında kırgızlar tarafından yıkılmıştır.
uygurlar kütleler halinde yurtlarını terk ederek *in kuzey sınırındaki gansu bölgesinde daha yoğun olarak da ticaret merkezlerinin çok bol olduğu tarım bölgesine yerleşmişlerdir.
1.grubun gansu bölgesinde kurduğu devlete kan-çou uygur devleti , 2.grubun tarım bölgesinde kurduğu devlete ise doğu türkistan uygur devleti veya hoço uygur devleti adı verilmektedir. Doğu türkistan uygur devleti 1368'e kadar varlığını devam ettirir.Bu devler sanat,edebiyat ve ticarette bir hayli ileri gider.
9.yy'dan itibaren budizm hızla maniheizmin yerini alır.bunun yanı sıra nesturi hristiyanlık ve yavaş yavaş da islamiyet uygurlar arasında etkisini göstermeye başlar.
uygur türkçesi denel nitelikleri ile köktürkçenin bir devamı olmakla birlikte onun sadelik ve tek düzeliğinden uzaktır.Uygur türkçesi ile yazılan tercüme ve te'lif eserler türk dilinin özellikle soyut kelimeler yönünden söz varlığını genişletmiş ve ifade gücünü arttırmıştır.ama tercüme yolu ile çince,sanskritçe,toharca,soğutça gibi dillerden pek çok yabancı kelime türk diline girmiştir.
uygur kitabelerinin büyük bölümü ötüken uygur devleti zamanında yazılmış ve köktürk kitabeleri gibi moğolistanda bulunmaktadır.13-14.yyda süryani harfleri ile yazılmış kırgiztan'ın yedisu bölgesinde bulunan mezar kitabeleri de uygurlardan kalmadır.
uygur yazmaları doğu türkistanda ve çinde bulunmuştur.
Uygurlar yazma eserlerinde köktürk alfabesinden başka mani,uygur,soğut ve brahni alfabelerini kullanmışlardır.uygurların soğut alfabesinden geliştirdikleri uygur alfabesi 8. yy'dan 18. yy'a kadar geniş bir alanda yaklaşık 1000 yıl kullanılmıştır.19 harf içerir.sağdan sola yazılır.