ural altay dilleri

sahne adı gibi dil grubu. türkçe de bu gruba dahil ama ural altay deyince aklıma hep kadın programlarına çıkan şu silik şarkıcılar geliyor. sahne ismi gibi.

-şimdi de albümünün çıkış parçası yine sen yoksun ulanla ural altaaaaay geliyoooor.

bilindiği gibi, dil bilginleri, şu yüzyılımıza dek inceleyebildikleri dünya dillerini üç büyük ailede toplamakta birleşmişlerdir. hint-avrupa dilleri, semitik diller ve türk dilleri. üçüncü bölümde bulunan dillerin önce türk-tatar ve fino-ugriyen adları altında bölümlenmiştir. fin ve macar dilleri ayrıldıktan sonra geride kalan kümenin, türk dilleri olarak adlandırıldığı görülür. ama, bu isim altında incelenen dilleri konuşanların birbirleriyle kolayca anlaşabileceklerini düşünmek yanlıştır. nitekim, dilleri sementik diller ailesi içinde bulunan araplarla yahudiler de bu durumdadırlar. dahası, geniş hint-avrupa dil ailesi içinde, üstelik yakın akraba durumunda olan almanların, ingilizlerin, fransızların, italyanların anlaşmaları da olanaksızdır. bize gelince, bizim anadolu türkçesiyle birer diyalek ilişkisi içinde bulunan azerbaycan türkçesi, kırım türkçesi, gagavuz türkçesi ve rumeli türkçesi dışındaki ural-altay dillerini konuşanlarla durumumuz aşağı yukarı ona benzemektedir.

buzul çağı'nda insan yaşamının mümkün olduğu iki bölgeden birinde doğan ilk dil öbeklerindendir. ana üssü, iç asya'dan doğu avrupa'ya kadar geniş bir coğrafyadır.

türkçenin de içinde bulunduğu dil ailesi.

sondan eklemeli dillerin oluşturduğu diller kümesi.

türk-turan dünyasının konuştuğu dil grubu.

***ural kolu***

a-fin-ogur dilleri;
1)fin dilleri;

-perm dilleri; komice, komi-permyak dili, udmurtça.
-finno-volga dilleri; marice, erzyaca, moksha dili, meryaca, muromianca, meshcherian dili.
-fin-baltık dilleri; fince, karelce, lude dili, olonets karelce, livonca, veps, vöro, voti dili, estonca.
-sami dilleri; güney sami lehçesi, ume sami lehçesi, lulece, pite dili, kuzey sami lehçesi, kainuu dili, kemi dili, akkala dili, inari dili, kildin dili, skoltçe, ter dili.

2)ugor dilleri;
macarca, kantice, mansice.

b)samoyed dilleri;
kuzey samoyedçe, güney samoyedçe.

c)yukagir dilleri;
kuzey yukagir lehçesi, güney yukagir lehçesi.

***altay kolu***

a)türk dilleri;
-bulgar grubu: çuvaşça
-kıpçak grubu: karaimce, kumukça, karaçayca, balkarca, kırım tatarcası, tatarca, başkırtca, nogayca, karakalpakça, kazakça, kırgızca, urumca, mişerce, barabaca.
-oğuz grubu: türkçe, azerice, türkmence, gagavuzca, horasan türkçesi, kaşgayca, aynullu, salarca, afşarca, songori dili.
-uygur grubu: özbekçe, uygurca, yugurca, aynuca, tarançi, ili turki, lop.
-sibirya grubu: yakutça, dolganca, tuvaca, tofaca, hakasca, altayca, şorca, çulimce, fuyü gırgıs dili.
-argu grubu: halaçça.

b)moğol dilleri; halha moğolcası, moğolca, urdusça, oyratça, darkhatça, buryatça, khamniganca, dagurca, kangica, bonanca, dongxiangca, shira yugurca.

c)tunguz dilleri; evenki dili(tunguzca), solonca, manegir dili, nanai dili, akani dili, birarca, kile dili, samagir dili, orokça, ulchça, orochça, udegece, mançuca, şibe dili.

d)japon dilleri; japonca, amamice, okinawan, miyako dili, yaeyama dili, yonaguni dili.

e)kore dilleri; korece, ilu dili.