tarihte mart

23 mart:

Güneş Sistemi'nin yedinci gezegeni Uranüs, gökbilimci William Herschel tarafından 1781 yılında keşfedildi.

1791: Hollandalı kadın hakları savunucusu Etta Palm, Gerçeğin Dostları Konfederasyonu olarak bilinen kadın kulüplerini kurdu.
1876: Ünlü Türk düşünürü Ziya Gökalp, Diyarbakır'da doğdu.
1921: Yunan birlikleri, Uşak ve Bursa üzerinden, Afyon ve Eskişehir'e doğru iki koldan taarruz başlattı.
1931: Türk çocuklarının ilk öğrenimlerini Türk okullarında yapmalarını zorunlu kılan kanun kabul edildi.
1933: Alman Milli Meclisi Reichstag, Adolf Hitler'e kararnamelerle ülkeyi yönetme yetkisi verdi.
1972: Cumhurbaşkanı Cevdet Sunay; Deniz Gezmiş, Yusuf Aslan ve Hüseyin inan hakkında verilen idam cezalarını onayladı. CHP, 25 martta idam kararlarının iptali için Anayasa Mahkemesi'ne başvurdu. Ankara Bir Numaralı Sıkıyönetim Mahkemesi, idamların infazını kararlaştırdı.
1974: Hükümet, imralı Adası'nda gömülü olan Adnan Menderes, Fatin Rüştü Zorlu ve Hasan Polatkan'ın mezarlarının başka bir yere taşınabilmesine izin verdi.
1992: Şırnak'ın Cizre ilçesinde çıkan olaylarda, güvenlik güçleri ile göstericiler arasındaki çatışmaları izleyen Sabah gazetesi muhabiri izzet Kezer başından vurularak öldü.
1998: Bakanlar Kurulunda irticayla mücadelede alınması gereken önlemleri içeren yasa tasarılarının büyük bölümü imzalandı.
2001: NATO, Kosova savaşında seyreltilmiş uranyum mermisi kullandığını itiraf etti.

http://www.cnnturk.com/YA...;HID=1&haberID=165026

24 mart:

Bilim kurgu romancılığının öncüsü sayılan Jules Verne 1905 yılında hayata veda etti

1394: Moğol imparatoru Timurlenk tarihin en eski kentlerinden Diyarbakır'ı işgal etti. Yavuz Sultan Selim, 123 yıl sonra Çaldıran Meydan Savaşı'nı kazanarak Diyarbakır'ı geri aldı.
1923: Mustafa Kemal Paşa, 'Time' dergisine kapak oldu.
1926: Türkiye'de petrol arama ve işletilmesinin devletçe yönetilmesini öngören kanun TBMM'de kabul edildi.
1938: Cumhurbaşkanlığı yatı olarak satın alınan Savarona'ya, ingiltere'nin Southampton Limanı'nda törenle Türk bayrağı çekildi. 1 haziranda istanbul'a getirilen Savarona, Dolmabahçe önüne demir attı. Atatürk, yatı gezerek incelemede bulundu.
1976: Arjantin Devlet Başkanı Isabel Peron, darbeyle devrildi.
1984: Romancı Kerime Nadir, tedavi gördüğü Cerrahpaşa Hastanesi'nde 67 yaşında yaşamını yitirdi.
1988: Eski politikacılardan Prof. Turhan Feyzioğlu, geçirdiği rahatsızlık sonucu hayatını kaybetti.
1999: NATO, Kosova'daki Sırp saldırılarının sürmesi ve Batı Temas Grubu'nun anlaşma taslağını reddetmeleri üzerine Yugoslavya'ya karşı hava harekatı başlattı.
2000: Varan Turizm'e ait otobüs, yolcularıyla kaçırıldı. Olaydan sonra yakalanan üç kişi, 36'şar yıl ağır hapis cezasına çarptırıldı.
2000: Genelkurmay Başkanlığı, Talat Aydemir'in idamıyla sonuçlanan 1963'teki darbe girişimine katılan 1459 Harp Okulu öğrencisinin haklarını 37 yıl sonra iade etti.

http://www.cnnturk.com/YA...;HID=1&haberID=165054

25 mart:

Gezgin, yazar ve araştırmacı Evliya Çelebi 1611 yılında dünyaya geldi.

1807: ingiltere Parlamentosu köle ticaretini yasakladı.
1944: Heykeltıraş Zühtü Müritoğlu ve Hadi Bara'nın yaptıkları Barbaros Hayrettin Paşa Anıtı törenle açıldı.
1957: Roma'da bir araya gelen Fransa, Almanya, italya, Belçika, Hollanda ve Lüksemburg, Avrupa Ekonomik Topluluğu ve Avrupa Atom Enerjisi Komisyonu'nun kurulmasına ilişkin Roma Antlaşması'nı imzaladı.
1960: Güney Afrika'da Johannesburg'da tüm siyah politik örgütler fesh edildi.
1975: Suudi Arabistan Kralı Faysal, akli dengesi bozuk yeğeni prens Faysal tarafından Riyad'da öldürüldü.
1976: iktisatçı ve tarihçi Şevket Süreyya Aydemir, Ankara'da vefat etti. Aydemir, 'Tek Adam', 'ikinci Adam' gibi yapıtlarıyla tanınıyordu.
1986: işkence yaptığını itiraf eden polis memuru Sedat Caner ile bu itirafları yayımlayan 'Nokta' dergisine dava açıldı.
1998: Manisalı Gençler davasında, Yargıtay'ın bozma kararından sonra beş tutuklu genç tahliye edildi. Davada tutuklu sanık kalmadı.
1999: Sırbistan, NATO'ya savaş ilan edip BM'ye bildirince, NATO üyesi Türkiye de bu ülkeyle resmen savaşa girmiş oldu. Türkiye, uzun yıllar sonra ilk kez bir savaşta resmi taraf oldu.
2001: Tiyatro sanatçısı Tekin Siper, rol aldığı oyun sırasında kalp krizi geçirerek öldü.

http://www.cnnturk.com/YA...;HID=1&haberID=165421

26 mart:

Sinema sanatçısı Belgin Doruk1995 yılında, istanbul'da yaşamını yitirdi.

1827: Besteci Ludwig Van Beethoven hayata veda etti.
1931: Ölçüler Kanunu'nun kabul edilmesiyle; okka, endaze gibi eski ölçülerin yerine gram, metre, litre gibi yeni ölçülerin kullanılması öngörüldü.
1942: Naziler, Yahudileri Polonya'daki Auschwitz Kampı'na götürmeye başladı.
1971: Cumhurbaşkanı Cevdet Sunay, 12 Mart Muhtırası'yla istifa eden Süleyman Demirel'in yerine Başbakanlığa atanan Nihat Erim'in kabinesini onayladı. Profesör Türkan Akyol, ilk kez bir kadın bakan olarak parlamento dışından hükümet üyesi oldu.
1971: istanbul'da iki kıta birleşti. Boğaz Köprüsü'nün 57'nci ünitesinin de yerine konulmasıyla kentin Asya ve Avrupa yakaları birbirine bağlandı.
1998: Şişli'nin eski Belediye Başkanı Gülay Aslıtürk hakkında, yolsuzluk iddiaları nedeniyle gıyabi tutuklama kararı çıkarıldı. Interpol tarafından kırmızı bültenle aranan Aslıtürk, 21 aralık 1999'da Londra'da yakalandı. Aslıtürk, 250 bin sterlin kefaletle serbest bırakıldı.
2002: TBMM Genel Kurulu'nda, AB'ye uyum çerçevesinde hazırlanan ve sekiz yasada değişiklik yapan dokuz maddelik yasa tasarısı kabul edildi.
2002: israil'de Uluslararası Geçici Mevcudiyet'e ait araca düzenlenen saldırıda Türk Binbaşı Cengiz Toytunç şehit oldu, Yüzbaşı Hüseyin Özarslan yaralandı.
2005: 'Kiziroğlu Mustafa Bey' türküsünün derleme ve düzenlemesiyle tanınan halk ozanı Murat Çobanoğlu vefat etti.

http://www.cnnturk.com/YA...;HID=1&haberID=165564

27 mart:

Afiş ve grafik ustası ihap Hulusi Görey, 1986'da istanbul'da vefat etti

425: imparator II. Theodosius zamanında, istanbul'da, Auditorium adıyla ilk yüksekokul açıldı. Okulda 31 profesör, Latince ve Grekçe hitabet ve gramer, hukuk ve felsefe dersleri vermeye başladı.
1889: Romancı, diplomat ve gazeteci Yakup Kadri Karaosmanoğlu, Kahire'de doğdu.
1945: 'Aşkı Memnu'nun yazarı Halit Ziya Uşaklıgil, istanbul'da hayata veda etti.
1976: Dışişleri Bakanı ihsan Sabri Çağlayangil ile ABD Dışişleri Bakanı Henry Kissinger, Washington'da Savunma işbirliği Anlaşması'nı imzaladı. Bu anlaşmaya göre, Türkiye üslere izin çıkaracak, ABD de buna karşılık Türkiye'ye yardımda bulunacaktı.
1977: Kanarya Adaları'nın Tenerife Havaalanı'nda uçuşa geçmek üzere olan Hollanda Havayolları'na ait Boeing 747 tipi yolcu uçağı, yine havalanmak üzere olan Pan Am'a ait başka bir Boeing ile pistte çarpıştı. Kazada 575 kişi öldü, 70 kişi yaralandı.
1986: Hayali mobilya davasında 10 yıldır yargılanan Yahya Demirel tahliye edildi.
1987: Ressam Mahmut Cuda, istanbul'da yaşamını yitirdi.
1987: 'Hora' (Sismik-1) gemisinin, petrol aramak için Ege'nin uluslararası karasularına açılmasının Yunanistan'ın petrol aramaları için açıkladığı tarihe rastlaması, iki ülkenin silahlı kuvvetlerini alarma geçirdi. Kriz, 28 martta NATO ve ABD'nin devreye girmesiyle donduruldu.
1996: ABD Başkanı Bil Clinton, eşi Hilary Clinton ve kızı Chelsea ile Türkiye'ye geldi.
2000: Vladimir Putin, Rusya Devlet Başkanlığı'na seçildi.

http://www.cnnturk.com/YA...;HID=1&haberID=165570

28 mart:

'Baba' (The Godfather) filmindeki rolüyle 1973'te En iyi Erkek Oyuncu dalında Oscar'a layık görülen Marlon Brando, sinema sektörünün Kızılderililere karşı tutumunu protesto ederek ödülü reddetti

1910: istanbul'daki ilk trafik kazasında bir kişi yaralandı.
1920: Kilis'ten 26 mart sabahı hareket eden Fransız kuvvetleri, Kilis-Antep yolunu kapatan Teğmen Şahin komutasındaki milli kuvvetlerle çarpıştı. Şahin Bey şehit düştü. Fransız kuvvetleri Antep'e girdi.
1939: ispanya iç Savaşı, Franco'nun Madrid'i almasıyla bitti.
1944: Adapazarı ve civarındaki depremde 2 bin 831 kişi öldü.
1961: Anayasanın halkoyuna sunulması hakkındaki kanun kabul edildi.
1962: Üniversitelerden atılan 147 öğretim üyesinin görevlerine dönmelerini sağlayan kanun benimsendi.
1965: ABD'de, Martin Luther King'in önderliğinde, Alabama'da 25 bin kişi sivil haklar için yürüdü.
1966: Doktorların, rahatsızlığı nedeniyle görevine devam edemeyeceği kararı verdiği Cemal Gürsel'in yerine Cevdet Sunay Cumhurbaşkanı seçildi.
1969: Manisa ve çevresindeki 6.6 büyüklüğündeki depremde 53 kişi öldü.
1970: Gediz'de 7.2 büyüklüğündeki depremde bin 86 kişi öldü.
1988: Türkiye'de kendisine ilk kez yapay kalp takılan kişi Halit Şahin öldü.

http://www.cnnturk.com/YA...;HID=1&haberID=166389

29 mart:

Carmina Burananın bestecisi Carl Orff, 1982 yılında Münih'te hayata veda etti.

1430: Osmanlılar, Selanik ve iyonya'yı feth etti.
1827: Beethoven, Viyana'da 10 bin kişinin katıldığı törenle toprağa verildi.
1903: Marconi'nin telsiz sistemi aracılığıyla Londra ve New York arasında düzenli haber akışı başladı.
1938: Harp Okulu Mahkemesi, Nazım Hikmet'i 28 yıl hapse mahkum etti.
1950: Nazım Hikmet, Bursa Cezaevinde açlık grevine başladı.
1956: ilk Türk sinemacılardan Fuat Uzkınay hayata veda etti.
1957: Kıbrıs'ta gerginliğin tırmanması üzerine Ada'da sokağa çıkma yasağı konuldu.
1966: Leonid Brejnev, Sovyetler Birliği Komünist Partisi Birinci Sekreterliğine getirildi. Brejnev, ABD'nin Vietnam politikasını kınadı.
1968: Türkiye'de ilk böbrek nakli, istanbul'da Doktor Atıf Taykurt ve ekibi tarafından gerçekleştirildi.
1979: Uganda'da idi Amin rejimi askeri darbeyle devrildi. idi Amin kaçtı.
1989: DYP Siirt Milletvekili Abdülrezzak Ceylan, TBMM'de bir tartışma sırasında vurularak öldürüldü. ANAP Siirt Milletvekili idris Arıkan olayın zanlısı olarak tutuklandı.
1989: Londra'da dünyanın ilk tüp beşizleri doğdu.
2000: 'Mıstık' olarak tanınan karikatürist Mustafa Eremektar, istanbul'da yaşamını yitirdi.
2005: Muğla yöresi türkülerinden 'Ormancı'nın kahramanlarından Mustafa Şahbudak (Bay Mustafa), 83 yaşında öldü.

http://www.cnnturk.com/YA...;HID=1&haberID=166497

30 mart:

Ezanın yeniden Türkçe okunması için 1971 yılında Senato'ya yasa önerisi verildi, teklif kabul edilmedi.

Türkçe ezan

Tanrı uludur;
Şüphesiz bilirim, bildiririm:
Tanrı'dan başka yoktur tapacak,
Şüphesiz bilirim, bildiririm
Tanrı'nın elçisidir Muhammed
Haydin namaza, haydin felaha
Namaz uykudan hayırlıdır

Not: 18 yıl boyunca ezan Türkçe okundu. Daha sonra Demokrat Parti'nin iktidara gelmesi ile 16 haziran 1950'de ezanın Arapça okunmasına olanak sağlandı.

1432: Fatih Sultan Mehmet, Edirne'de dünyaya geldi.
1938: Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği, Atatürk'ün hastalığına ilişkin ilk resmi bildiriyi yayımladı.
1951: ABD'de, Ethel ve Julius Rosenberg çifti, Sovyetler Birliği hesabına çalıştıkları ve ABD'nin nükleer sırlarını bu ülkeye sattıkları iddiasıyla idama mahkum edildi. idamlar, 1953 haziranında infaz edildi.
1956: 'Üç istanbul' romanının yazarı Mithat Cemal Kuntay, 71 yaşında vefat etti.
1957: Ressam ve şair Arif Dino, 67 yaşında istanbul'da hayata veda etti.
1972: Ordu'nun Ünye ilçesindeki NATO Hava Üssü'nde görevli üç ingiliz teknisyeni 27 martta kaçıran Mahir Çayan ile dokuz arkadaşı, Tokat'ın Niksar ilçesine bağlı Kızıldere köyünde saklandıkları evde öldürüldü. Üç ingiliz de aynı evde ölü bulundu. Olaydan sadece Ertuğrul Kürkçü sağ olarak kurtuldu.
1981: ABD Başkanı Ronald Reagan, Washington'da bir suikast girişimi sonucu vurularak yaralandı.
1998: AB, Rum kesimi ile üyelik görüşmelerine başladı. KKTC Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş, "AB, 34 yıllık haksızlığa son damgayı vurdu" dedi.
2005: Kabahatler Yasa Tasarısı, TBMM'de kabul edildi.

http://www.cnnturk.com/YA...ID=223&haberID=166560

31 mart:

ABD, 1965 yılında Vietnam'a 3 bin 500 deniz piyadesi göndererek sıcak savaşa girdi

1848: Margaret ve Kate Fox adlı iki kız kardeş, ruhlar dünyasıyla ilişki kurduklarını iddia ederek, ilk profesyonel medyumlar oldu.
1889: Paris'te, 1789 Fransız Devrimi'nin 100'üncü yıldönümü için, Gustav Eiffel tarafından yapılan Eiffel Kulesi açıldı.
1901: Avusturya Macaristan Başkonsolosu Emile Jelinek'in Daimler'e ısmarladığı dört silindirli araç sahibine teslim edildi. Jelinek yeni aracına kızı 'Mercedes'in adını verdi.
1921: ikinci inönü Savaşı'nda, Türk ordusunun karşı taarruzu başladı.
1923: Londra'da toplanan itilaf Devletleri temsilcileri, Türkiye'nin 8 marttaki notasına cevap vererek, Lozan'da kesintiye uğrayan görüşmeleri sürdürmeye çağırdılar. Türkiye, çağrıyı 7 nisanda kabul etti.
1925: Şeyh Sait Ayaklanması'nın olduğu bölgede, Divanı Harb'in verdiği idam cezalarının, onay gerektirmeden yerine getirilmesi hakkındaki kanun kabul edildi.
1928: Torbalı'da 7.0 büyüklüğündeki depremde 50 kişi öldü.
1975: Birinci Milliyetçi Cephe Hükümeti (39'uncu hükümet), Süleyman Demirel başkanlığında kuruldu.
1990: Dokuzuncu istanbul Film Festivali programında yer alan Yusuf Kurçenli'nin 'Karartma Geceleri' filmi, Denetim Kurulu tarafından yasaklandı.

http://www.cnnturk.com/YA...ID=223&haberID=166507

bir de ilk ve ortaoğretim sıralarında sıklıkla duydugumuz bir 31 mart vaka sı vardır, lakin söz konusu vaka miladi takvime gore 14 nisan 1909 da gercekleşmiştir.. ama bizde nedense hala 31 mart vakası olarak anılır,madem miladi takvime gectik nicun 14 nisan vakası denmiyor da ilkoğretim talebelerinin aklı karıştırılıyor.. işte eğitim sistemimizin ne kadar carpık oldugunun bariz bir ispatı..

(bkz: ironiden anlamayan nesle aşina değiliz)