bugün
- uludağ sözlük efsane nesil toplanıyor zirvesi 20269
- arkadaşlar bakar mısınız bi19
- alta kaçırmaya başlanan yaş6
- şafak sezer e gülen insan5
- 17 kasım sözcü tv'ye kayyum atanması34
- anın görüntüsü23
- 32 yaş evlenmek için çok mu geç5
- eski nickimi özlüyor olmam11
- kahve içince insanın kakasının gelmesi5
- kopya çekmenin etiği4
- kumar bağımlılığı3
- 50 bin tl maaş yeterli mi4
- bir anda hayatını değiştirmek3
- roller coaster2
- yeni nesil ilişki terimleri3
- düğünde gelinin annesinin giydiği kıyafet21
- akit gazetesi5
- geceyi bir kamyon kasasında geçirmek6
- yazarların kulaklığında şu an çalan şarkı17
- 2026 yılının tek cümlelik özeti7
- azerbaycan'da din görevlilerine memurluk yasağı19
- şahane pazar2
- ev genci24
- psikolojik rahatsızlıklar genetik midir4
- köyünü özlemek5
- bankanin verdiği paradan fazlasini almasi3
- 20033
- sevgilisinin üzerine oturarak öldüren kadın2
- iki çift meme paylaşsam çoğu beğenirdi7
- tuzla2
- 17 kasım 2026 ümit özlale polsan açıklaması10
- anneanne2
- the merich'in gerçek yüzü5
- kapalı alanda başlayan nefes darlığı ve çarpıntı3
- traveler ile uçak yolculuğu5
- ak parti'nin birinci parti olmaması9
- istanbul'da 475 milyona villa olması8
- eşcinsellerle gönül eğlendirip kızla evlenen güruh3
- tuncer bakırhan'ın öcalan açıklaması10
- 19982
- elimizde kalan tek nick teknik11
- mandıra filozofu filmindeki sakallı tip3
- doğal gaz vs kalorifer2
- aranızda tansiyon hastası var mı3
- genital bölge hijyeni önemli mi3
- geyze2
- herzog'un avrupa'yı koruyoruz iddiası6
- evhamlı olmak3
- istanbul da yapılabilecek aktiviteler8
- sözcü tv'ye kayyum atanması6
1971'de, Psikolog Philip Zimbardo, Stanford Üniversitesi’nde hapishane şartlarının mahkum ve gardiyanlar üzerindeki etkisinin araştırıldığı bir deney yapıyor.
Mahkumların maruz kaldığı kötü muamelenin nedenlerinin ortaya çıkarılmasının amaçlandığı deneyde; sağlıklı, uyuşturucu vb. maddeler kullanmamış, sabıkası bulunmayan 24 denek seçilir. Deneklerin hiçbiri, daha önce hapishaneye girmemiştir. 2 hafta sürecek deneyde, denekler, kura yöntemiyle mahkum ve gardiyan rollerini oynamak üzere ikiye ayrılırlar. Gardiyan rolünü üstlenecek deneklere haki renkte kıyafetler, göz temasını engellemek için aynalı gözlükler ve tahta coplar verilir.
Deneyin gerçekçi olabilmesi adına, Zimbardo, polisten yardım istemiştir. Tutuklu rolünü oynayacak denekler, polisin de desteğiyle gardiyan rolünü oynayan denekler tarafından evlerinden alınırlar. Sözde silahlı soygun suçundan tutuklanan 12 denek, polis araçlarıyla üniversitede kurulan hapishane laboratuvarına getirilirler.
Hapishane müdürü rolünü Zimbardo'nun kendisi almıştır. Girişte tutuklulara arama, soyma, fotoğraf çekme gibi standart hapishane protokolleri uygulanır. Mahkumlara artık isimleriyle değil, onlara verilen numaralarla hitap edilecektir. Deneyin ilk günü bir hayli sakin geçer. ikinci gün ise, beklenmedik bir biçimde mahkum rolündeki denekler isyan çıkarır ve gardiyanların komutasına itiraz etmek için kapıların arkasına ranzalarla barikat kurarlar. Bu hesapta olmayan isyana karşı, gardiyan rolündeki denekler de sorumluluklarından bihaber olarak harekete geçer ve isyancı mahkumların üzerine yangın tüpü sıkarlar.
Deney, daha ikinci günden itibaren beklenenin dışında bir seyir izlemeye başlar. Denekler, rol yaptıklarını bildikleri halde gerçeklikten koparlar. Gardiyanlar türlü eziyet yöntemleri geliştirirken, mahkumlar ise gitgide sinmeye, silikleşmeye başlarlar. Aralarındaki birlik-beraberlik bozulur. Psikolojik rahatsızlıklar ve davranış bozuklukları baş gösterir.
Deneyin 6. gününde, Psikolog Christina Maslach, hapishane düzeneğini ziyaret eder. Deneyi seyreden 50 kadar gözlemci hapishanede gerçekleşen işkenceyi fark etmemiştir fakat Maslach, deneyin durdurulmasını sağlar.
Olayın belki de en ilginç yanı ise: Deneyin erken bitirilmesi mahkumları mutlu ederken, sözde gardiyanlar arasında huzursuzluğa neden olmuştur.
Mahkumların maruz kaldığı kötü muamelenin nedenlerinin ortaya çıkarılmasının amaçlandığı deneyde; sağlıklı, uyuşturucu vb. maddeler kullanmamış, sabıkası bulunmayan 24 denek seçilir. Deneklerin hiçbiri, daha önce hapishaneye girmemiştir. 2 hafta sürecek deneyde, denekler, kura yöntemiyle mahkum ve gardiyan rollerini oynamak üzere ikiye ayrılırlar. Gardiyan rolünü üstlenecek deneklere haki renkte kıyafetler, göz temasını engellemek için aynalı gözlükler ve tahta coplar verilir.
Deneyin gerçekçi olabilmesi adına, Zimbardo, polisten yardım istemiştir. Tutuklu rolünü oynayacak denekler, polisin de desteğiyle gardiyan rolünü oynayan denekler tarafından evlerinden alınırlar. Sözde silahlı soygun suçundan tutuklanan 12 denek, polis araçlarıyla üniversitede kurulan hapishane laboratuvarına getirilirler.
Hapishane müdürü rolünü Zimbardo'nun kendisi almıştır. Girişte tutuklulara arama, soyma, fotoğraf çekme gibi standart hapishane protokolleri uygulanır. Mahkumlara artık isimleriyle değil, onlara verilen numaralarla hitap edilecektir. Deneyin ilk günü bir hayli sakin geçer. ikinci gün ise, beklenmedik bir biçimde mahkum rolündeki denekler isyan çıkarır ve gardiyanların komutasına itiraz etmek için kapıların arkasına ranzalarla barikat kurarlar. Bu hesapta olmayan isyana karşı, gardiyan rolündeki denekler de sorumluluklarından bihaber olarak harekete geçer ve isyancı mahkumların üzerine yangın tüpü sıkarlar.
Deney, daha ikinci günden itibaren beklenenin dışında bir seyir izlemeye başlar. Denekler, rol yaptıklarını bildikleri halde gerçeklikten koparlar. Gardiyanlar türlü eziyet yöntemleri geliştirirken, mahkumlar ise gitgide sinmeye, silikleşmeye başlarlar. Aralarındaki birlik-beraberlik bozulur. Psikolojik rahatsızlıklar ve davranış bozuklukları baş gösterir.
Deneyin 6. gününde, Psikolog Christina Maslach, hapishane düzeneğini ziyaret eder. Deneyi seyreden 50 kadar gözlemci hapishanede gerçekleşen işkenceyi fark etmemiştir fakat Maslach, deneyin durdurulmasını sağlar.
Olayın belki de en ilginç yanı ise: Deneyin erken bitirilmesi mahkumları mutlu ederken, sözde gardiyanlar arasında huzursuzluğa neden olmuştur.
Gündemdeki Haberler
Güncel Önemli Başlıklar
© 2005 – 2026 uludagsozluk.com