mizah

olanla olması gereken arasındaki fark

(bkz: hiciv)

http://www.e-mizah.com

takdir edilme, beğenilme ve benlik ihtiyacı yüksek, sadece kendi varlığından sorumlu/haberdar olan, toplumun kabul ettirdiği normların dışına çıkamayan,toplumun kabul ettirdiği normların dışında düşünemeyen/düşünmeyen insanların bi bok anlamayacağı, hayatı yorumlama işi.

kendisinden önce kara mizah girmiştir bu ülkeye. hacivat-karagöz, halktan birisi ile saraylı entel-dantel birinin yansımasıdır. Aziz Nesin'den sonra kara mizah bitmiştir.

suyu bardağa doldurduktan sonra şişeden içmektir.

(bkz: cem yılmaz)

(bkz: izah)

(bkz: hiçlik)

Mizah, hayatın güldürücü yönünü ortaya çıkaran sanat türüdür. insanı gülmeye sevk eden resim, karikatür, konuşma ve yazı sanatıdır. Mizah eserleri sadece şaka, güldürme maksadıyla söylenip, yazılıp, çizildiği gibi belli fikirleri ifade etmek için de ortaya konulabilir.

Karikatür, hikaye, roman, komedi, nükte, fıkra, hiciv, taşlama gibi şekillerde karşımıza çıkan bu eserlerin en önemli özelliği espri adı verilen can alıcı noktanın eserin ayrıntıları arasında büyük bir yetenekle gizlenmesi, tam sırası gelince de beklenmedik bir anda söylenmesidir.

edebiyatın bir kolu olmasına rağmen malesef birçok edebiyatçı tarafında yıllardır dışlanan sanat türüdür. aziz nesin zamanında çok yakınırmış bundan dolayı.

mizah güldürmeli, güldürürken düşündürmelidir. rıfat ılgaz, aziz nesin ve muzaffer izgü bu işi yıllarca yapmıştır. usta yazar muzaffer izgü'nün dün akşam trt-2'deki "okudukça" programında yakınması mizahın absürd mizaha kaydığı ve sadece gündemle ilgilendiği yönündeydi. yani güldürürken düşündürme olayını yeni mizah yazarlarının çok da yapmadığını söylüyordu.

sanırım güldürürken düşündürme şu an kara mizahta var. aziz nesin ve muzaffer izgü'nün kitaplarına bakacak olursanız gerçekten de yüzünüzde bir gülümseme olur ama olayların iç yüzü zihninizde canlandığında gülümseme yerini iç acımasına bırakır. güldürürken düşündürme belki de budur.

karikatürist-yazar cihan demirci, aynı programda mizahı yapabilmek için bir mizah zekasına sahip olmak gerektiğinden bahsetti. kendisiyle programdan önce mailleşmiştim, tavsiyeler istemiştim mizah konusunda. bana olaylara farklı gözle bakmam gerektiğini söylemişti ve akşam programı izlememi tavsiye etmişti.

mizahı yapabilmek için biraz da herkesin gördüğünü farklı bir şekilde görmek gerek veya herkesin görüp görmezden geldiğini vurgulamak gerek. bu da benim düşüncem.

karikatürle olsun, yazıyla olsun mizahın uygulanış amacı hep aynı. güldür-düşündür...

mizah aslında sırf yetişkinler için yok. beş yaşındaki çocuğa yönelik bile mizah var. en basitinden tom ve jerry tarzı çizgi filmler... okuma yazma bilmeyen çocuğu güldürüyor, düşündürüyor, sorgulatıyor.

çocuk büyüyor, fıkraları okuyor. türk mizahının başlangıcı diye tabir edilen nasreddin hoca fıkraları ile dersler alıyor. gülüyor ve düşünmeye devam ediyor.

sonra belki de mizahın içine giriyor... gülüyor, güldürüyor, düşündürüyor!

güldürürken düşündüren anlatım tarzıdır.

çoğu zaman dar bakı$ açılı insanlar tarafından algılanamayan imgeler sanatıdır.

ciddi adam işidir.

"o kadar güldük ki adeta yarıldık", "gülmekten yarıldım" ya da sadece "yarıldım" ifadeleri bile tek başına aslında durumu açıklıyor. yani "mizah ve gülme" aslında bir reaksiyon sonucu gerçekleşen tepkilerdir. zihnin boşluğa verdiği bir jest olarak da yorumlanabilir. yani "gülme" eylemi aynı zamanda, kelimenin gerçek anlamı ile zihinsel bir parçalanmadır. daha önceki yazılarımın birinde "nihilizm, dekonstrüksiyon ve gülme" başlıklı bir bölüm vardı. meraklısına tabi.
yeşilçam'da kötü karakterlerin tokatladığı ya da saraylarda hep ezilen durumundaki soytarılar. karşısında gülme krizine tutulmuş bir adamı durmadan tokatlayan kötü adam. "ben gülüyor muyum ha gülüyor muyum, çok mu komik ? şlakk şlakkk şlakkk !! " tokat manyağı olan adamın gülme krizi bir yerden sonra kendini ağlamaya bırakır, çok hazin. yeşilçam üzerine de kafa yormak lazım bir ara.
sahi bir aristofanes vardı ne oldu ona ?

güçlü bir zeka işidir.güldürürken düşündürür.toplumun aksayan yönlerini,sorunlarını traji komik birşekilde işler.

muhalefet için yapılandır. sanat toplum içindir, mizah muhalefet içindir.

Bir çok yönden değerlendirilmesi, failini "şaklaban" ve ya "komedyen" diye nitelendirilmesine neden olan; insanları güldürme gayretidir.

bir türlü ortak yanıt bulunamayan sorudur. insanı gülderen herşeydir diyorsun "hayır ayrıca da düşündürmesi gerekir" diyen var. "hayır hayatın acı yanlarını ele alıp güldürmektir mizah" diyen var. en iyisi tanımıyla uğraşmayıp içeriğine gülünmesi gereken sorudur.

zeki insan işidir.
komik olmayı beceremeyen gülünç olur.

ince espiri. gülürken düşündüren değil gülmeden önce düşündürendir. çünkü espiri o kadar incedir ki anlamak için biraz düşünür sonra gülersiniz. mizah usta ellerde işlenirse tadından yenmez.

adını duyunca daha çok karikatürü çağrıştıran komiklik türü.

incesi makbuldür.

komikli şeyler.

zeka ihtiva ediyorsa gerçek bir güldürüdür mizah. ama neyin güldürüsü? eksiklerin, yetersizliklerin güldürüsü.
kanımca bu konunun usta ismi aydın boysan dır.

hayatın her alanında bulunması gerekir kanımca, insana yaşama sevinci katar, olaylara bakış açısını değiştirir kısaca candır, canandır.

(bkz: yaran geniş aile replikleri)