knidos aslanı

sultan abdulmecit'in izniyle ingilizlerce kazılan knidos antik kentinden kaçırılan aslan heykeli (1858), bugün british museum'da sergilenmekte. koca heykel götürülürken hatıra fotoğrafı bile çekilmiştir.

görsel

dünyaca ünlü british museum'a girdiğinizde sizi dev bir aslan heykeli karşılar.
görsel

bu heykelin adı "the lion of knidos"tur.

yani knidos aslanı...antik knidos kentinin sembolü...

knidos?
british museum?
ne alaka?

knidos anadolu'nun en batısında, yani türkiye'de.
aslanı ise londra'da...
görsel

bu koca knidos aslanı bunca yolu nasıl gitmiş peki?

yukarıda da belirttiğimiz üzre knidos aslanı knidos kentinin en önemli sembollerinden biri.
kentin bir diğer sembolü ise dünyanın ilk nü tanrıça heykeli olan afrodit heykeli. (bkz: aphrodite of knidos)
ama ne tesadüf ki knidos'un afrodit heykeli de kayıp.
(bkz: knidos afrodit heykeli/#40337849)

neyse konumuz knidos aslanı.
knidos aslanı knidos için çok önemli. zira bu aslan heykeli, knidos kentini işgalden kurtaran conon adlı savaşçı ve silah arkadaşlarını temsil ediyor.
antik knidoslular, kenti kurtaran kahramanı ve silah arkadaşlarını ölümsüzleştirmek için onların anısına bu dev aslan heykelini yapmışlar ve kentin en işlek caddesine yerleştirmişler.

conon'un anısına yapılan bu aslan heykeli 2000 yıldan fazla süre olduğu yerde durmuş.
ta ki charles newton adlı bir ingiliz görene kadar.

sene 1838.
istanbul'un baltalimanı semtinde britanya imparatorluğu ile osmanlı devleti arasında bir antlaşma imzalanıyor ve o imzalanan antlaşma ile ingilizler osmanlı devleti sınırları dahilinde vizesiz, pasaportsuz gezebilmek, serbest ticaret yapmak, maden aramak gibi ayrıcalıklar elde ediyor.

işte bu tarihten sonra maceraperest ingiliz asilzadeleri osmanlı topraklarına hücum ediyor.
kimisi mısır'a, kimisi suriye'ye, ürdün'e, ırak' gidip piramitleri, petra'yı, babil'i, ninova'yı, palmira'yi araştırıyor.
kimisi de uygarlığın beşiği anadolu'ya gelip efes'i, bergama'yı, likya şehirlerini, karya şehirlerini araştırıyor.
(bkz: likya yı yağmalayan ingiliz charles fellows)

---------------------------
ara not: bakın burası çokomelli, baltalimanı antlaşması ile türkiye'ye giren ingilizler, çukurova topraklarının pamuk ekimine uygun olduğunu keşfediyorlar ve çukurova'da pamuk tarımı yapılmaya başlanıyor. böylece avrupa'nın pamukta abd'ye bağlılığı sona eriyor...
----------------------------

adaşı charles fellows likya bölgesini yağmalarken, işte bu charles newton denilen şahıs da knidos'a geliyor.

charles newton tabi knidos'a yalnız gelmiyor.
2 ingiliz gemisi ve 300'den fazla adamla dalıyorlar knidos'a.
delik deşik ediyorlar antik kenti.
kimse de "hop hemşerim napıyon sen" diye sormuyor, nasıl sorsun ki, ellerinde payitahttan aldıkları kapı gibi izin var...

hatta yöre halkı kahvede oturup bunlara bakıyor ve "delikler açan deli ingiliz" lakabını takıyorlar charles newton'a.

bakın burası da çokomelli, 170-180 sene önce o kahvede oturup ingilizleri seyreden köylüler, bugün yazı köyünde hala oturup gelip geçeni izliyorlar. inanmayan gidip bakabilir, bir milim ilerleme, bir gram değişiklik yok yani zihniyette. anadolu köylüsü 200 yıl geçse bile aynı yani.

neyse,
charles newton denilen hırsız şerefsiz tam 1.5 sene knidos'ta kalıyor.
2 gemi dolusu heykel, taş, yazıt vs gemilere dolduruyor ve ingiltere'ye götürüyor.
işte o 2 gemi dolusu tarihi eser arasında bu knidos aslanı da mevcut.
knidos aslanı'nı vinçler yardımıyla yerinden kaldırıp yüklüyorlar gemilerine.
görsel

charles newton bu başarısının ardından ingiltere'ye döndüğünde "sir" ünvanı ile ödüllendiriliyor.
yani ingilizce'de "sir" demek yağmacı-hırsız demek, ibne gibi puşt gibi bir şey, ama onlar bunu asillik zannediyorlar.

gel zaman git zaman bizim datçalılar tarih öğreniyor ve bu knidos heykelini british museum'da görünce farkına varıyorlar.
datça'ya bu heykelin benzerini dikiyorlar.
görsel

yani orijinal knidos heykelinden 2000 yıl sonra benzerini yapmaya çalışıyoruz, ama sonuç onca gelişmişliğe ve teknolojiye rağmen rezalet.
ve bugün datçalılar knidos aslanı'nı ingilizlerden geri istiyor.

tabi ki heykel izin dahilinde götürüldüğü için ingilizler kendi istekleri ile vermedikten sonra yapacak bir şey yok.

#tarih
#arkeoloji