hale etkisi

kişinin bir özelliğinden yola çıkıp, kişi hakkında genel bir yargıya varmaktır.

psikanaliz ilkelerine ters düşen uygulamadır. kişi hakkında kesin bir yargıya varmak için en az 45 dakika belli özellikleri incelenmelidir. ünlü dedektif sherlock holmes, çoğu serüveninde müdavimi olduğu cafeye gidip yoldan gelip geçenleri dikkatle izler. özellikle karşı dükkanlardaki esnafların içini okur, çünkü şahıslar statiktir.

bir öğretmenin çok kötü bir sınavı okuduktan hemen sonra okuduğu iyi bir kağıda önceki kağıttaki olumsuzluklardan dolayı normalde 80 verecekken 90 vermesi ya da tam tersi durum. ilk izlenim hatası. psikolojiktir.

kişinin bir tek özelliğiyle karşı tarafta bıraktığı genel izlenimdir.

sevilen birinin bütün davranışlarının kişiye olumlu gelmesi gibi.

Kibar davranmaktan asla vazgeçmezseniz karşınızdaki insan üzerinde sadece bu özelliğiniz ile hatırlanabilirsiniz. ama abberline gibi değil, gerçekten samimi bir kibarlık.

Güzel kızların hep zeki popüler zengin ve yatakta dahi üst düzey bir performans koyacağını düşünme olayı bir nevi. Güzelse zengindir güzelse sekste de çok iyidir düşüncesi işte hep bunlar. Ya da benzeri.

(bkz: halo etkisi)

bir kimseye dair genel algımız o kişinin mükemmel biri olduğu yönünde ise, ona dair tüm özellikleri ya da becerileri farkında olmadan yüceltme durumu.

yeni bir işe girdiğinizi düşünün. örneğin; satış departmanı. bu departmanda çalışan omaykan isimli ortalama performans sergileyebilen biri olsun. alelade biri. aradan birkaç gün geçtiğini düşünelim. kahve içmek için dışarı çıktınız. firikiksu ve bükentay'ın muhabbetine kulak kesildiniz. muhabbetin baş kahramanı omaykan. övgü dolu bir konuşma ama baya baya methetme durumu söz konusu olsun. "çoh eyi satış yapıyor. çoh eyi biri. çoh eyi iletişimi var." gibi. işte bu vakitten sonra omaykan'a dair hale etkisi başlıyor. gözünüzde oluşturduğunuz o alelade profil, yerini bir anda çok daha vasıflı bir insana devrediyor. onu yüceltiyorsunuz. söylemleri ve eylemleri daha da dikkat çekici ve başarılı gelmeye başlıyor. işte böyle bir etkidir hale.

tam tersi duruma ise;

(bkz: şeytan etkisi)
(bkz: ters hale etkisi)

yakışıklı öğretmen daha bilgilidir , pahalı araba kullanan daha başarılı görülür, yakışıklı pizzacıdan gelen pizza daha lezzetli gelir, hatta yakışıklı doktor reçeteyi yazınca ilaç daha hızlı etki eder....
diye zanneden beyin yanılgısı.

tüme varım.