haiku

japon edebiyatında bir şiir türü. 17 heceyle yazılır sadece.ne eksik ne fazla.

göz bebeklerim
bir büyüyor bir küçülüyor
boşluğa...
benim haiku denememdir.

"bakıyorum ardından
sıça sıça koşan zebraların."

şeklinde tarafımdan doğaya armağan edilen haikudur,haibinkunduzdur.

gokyuzunde öyle
bir ay vardi ki,
hirsiz durmus
sarki söyluyordu. *

"go tahtasının arkası
sabahları kahvaltı masası
akşamları çilingir sofrası"
(necip arman)

Doğa'nın en yalın, en saydam dilidir haikular; bir çağlayan, bir rüzgâr sesi gibidir.

hep gece olsaydı
n'olurdu
japon gülünün hali?

(A.Uğur Olgar)

oruç aruoba ve metin üstündağ ın bu alanda güzel çalışmalarının olduğu şiir tarzıdır.
işte sana üç nefes ne söylersen söyle şiiridir..

bahçede gördüm
çirkini ve güzeli
dut dallarında.

haikunun kigosu yani mevsimi yaz ayına denk gelmektedir. Verdiği evrensel görüş ise zorluk çekmeden güzele ulaşılmaz.*.*

birinci ve üçüncü mısraları beşer ikinci mısraı se yedi heceli olan bir nazım şeklidir. ancak buna uymayan bir örnek için "onitsura" ya bakalım

kuşlar ve atlar

çiçekler yığın yığın kiraz dallarında
kuşların iki ayağı var
atların dört ,ne fayda

"bana ateşi yak
bak sana ne göstereceğim
bir kartopu"

kimin olduğunu hatırlayamadım şimdi.

"bu bu
bütün söyleyebileceğim bu
yeşino dağı'nın çiçekleri karşısında"

teişitsu

"iyi ki sapmışım
doğru evime giderken
sana yönelen yola"

cevat çapan

"araba sürerken
hiç ücret almadan yıkadı
yağmur ön camımızı"

smog

"terasta duman
ağacını uzatır
yaz bulutuna"

pelin özer

"ormana yakın
yürüyüşe çıkıyor
dalgın ortanca"

pelin özer

"melek düşüşü
gibi ağır iniyor
yaz dolunayı"

pelin özer

"aşk: sarmaşığın
duvarlara yazdığı
kökütük yazı"

erol özyiğit

(bkz: haikum)

yosun kokusu
ve bir tabak karides
sandıkburnunda

orhan veli

başlığı da "haykay" olan bu şiir kusursuz bir haiku olma özelliği taşır. öncelikle 5-7-5 ölçüsüne uygunkluk gösteren bu dizelerde, haikunun nüktedan, şakacı olma özelliğini de görmek mümkündür: sandıkburnunda kurulan çilingir sofrasında rakının, mezelerin yanında bir de denizden gelen yosun kokuları vardır. ne var ki yaşam alanları bu yosunlar olan karidesler, şimdi sofrada, tabakta yenilmeyi beklemektedir. anlaşılan orhan veli zamanında epeyce uğraşmıştır bu işle.

orhan veli ve haiku arasındaki bu ilişki ayrıntılı bir şekilde varlık yayınlarından çıkan haiku/başo adlı derlemede oruç aruobatarafından ele alınmaktadır. bu arada japonca bilmeden, ama epey kaynak tarayarak başonun haikularını iananılmaz güzellikte türkçeye çeviren oruç aruobaya da selamlar olsun...

go tahtasına
taşlarla yazılmış
bir haiku bugün

necip arman

japon şiiri haiku'nun en büyük ustası matsuo kinsaku (1644-1696) diğer adıyla, basho'dur. haiku'nun doruğunda bir muz ağacı. bir zen düşünürü olarak basho, hep hafifliği aradı.

japonların boylarıyla ilgisi aranabilecek şiir türü. yelda karataş hocamız da Japonya'da yapılan 10. Mainchi Uluslarası Haiku Yarışması'na şu şiirle katılmış ve birincilik kazanmıştır...

"closer now to death

the blossom heavy lime tree

my childhood lingers"



Türkçesi:

"ölüme ne kadar yakın

unutulmaz çocukluğumun

ağır çiçekli ıhlamur ağacı"

Eski Japon şiir geleneği. 17 hece ölçüsüyle yazılır. En tanınmış şairi Başo'dur.

"yağmur dinerken
hazırlanır çıkmağa
toprak kokusu"