donanma cemiyeti

1908 yılında ikinci meşrutiyet'in ilanıyla donanma düşmanı padişah ikinci abdülhamid tahttan indirilince, 33 yıl boyunca atıl durumda kalmış osmanlı donanmasını tekrar güçlendirmek amaçlı halktan yardım toplama amacıyla 1909'da kurulmuş dernektir. asıl adı Donanma-i Osmani Muavenet-i Milliye Cemiyetidir. küçük çaplı bir dernekken, yunanistan'ın aldığı oldukça güçlü bir savaş gemisi olan averoff kruvazörünün halkta korku yaratmasıyla anadolu ve avrupa çapında bir anda odak noktası olmuş ve sultan reşat tarafından himaye altına alınmış ve derneğin destekçilerine verilmek üzere donanma iane madalyası bastırılmıştır. cemiyet, kısa zamanda hakltan büyük miktarda para toplayarak almanya'dan barbaros hayreddin ve turgut reis kruvazörlerini aldı. sonrasında 1912'de yine almanya'dan yadigar-ı millet, muavenet-ı milliye, numune-i hamiyet ve gayret-i vataniye muhripleri alındı. bu gemiler balkan savaşı'nda kullanılmıştır. yine 1912 yılında ingiltere'ye sultan osman ve reşadiye isimli iki gemi siparişi verilmiş ve paraları da peşin ödenmişti. birinci dünya savaşı'nın başlamasıyla ingiltere'nin el koyarak teslim etmediği bu gemiler halen ünlerini korumaktadır.
osmanlı donanmasına büyük destek ve katkıları olan cemiyet 1919 yılında kapatılmıştır. *

Donanma Cemiyeti, gerçek adıyla Donanma-yı Osmanî Muavenet-i Millîye Cemiyeti, 19 Temmuz 1909'da Yağcızade Şefik Bey isminde bir tüccarın öncülüğünde kurulan, halktan ve sivil kurumlardan maddi yardım elde edip Osmanlı Donanması'nı güçlendirmeyi amaçlayan bir kurumdur.


Donanma iane Madalyası(ön taraf).
Donanma iane Madalyası(arka taraf).

Kuruluşu

I. Dünya Savaşı yaklaşırken, Osmanlı Donanması'nın büyük devletlerin donanmalarından geride kalması, buna rağmen donanmasına önem verememesi Donanma Cemiyeti fikrini oluşturdu.Yunanistan'ın da kuvveti üç beş zırhlıya bedel Averoff Kruvazörü'nü alması halkta endişeye yol açtı ve derneğe katılım arttı.

istanbul'da kurulan dernek bir süre sonra Anadolu'ya ve yurtdışına yayıldı.Her tarafta öğrencilerin, tüccarların, esnafların, askerlerin ilgi odağı oldu.

Halk tarafından örgütün bu kadar benimsenmesi, Sultan Reşat'ın ilgi duymasına yol açtı.Padişah derneği korumasına alıp maddi katkı sağladı.Sultan Reşat'ın emriyle cemiyete katkı sağlayanlara teşekkür belirtisi olarak "Donanma iane Madalyası" adında bir madalya verilmesi kararlaştırıldı.

I. Dünya Savaşı'ndan sonra Bahriye Nezareti'ne katılan dernek, bir süre sonra 2 Nisan 1919 günü kapatıldı.

Faaliyetler

Donanma Cemiyeti'nin aldığı Alman Brandenburg sınıfı Turgut Reis kruvazörüilk olarak Averoff'a denk olması için Barbaros Hayreddin ve Turgut Reis zırhlıları alındı.Bu gemiler Balkan Savaşları'nda savaştı.

Cemiyet 1912'de Alman s.165 Sınıfı Yadigar-ı Millet, Muavenet-ı Milliye, Numune-i Hamiyet ve Gayret-i vataniye muhripleri aldı.

Gittikçe büyüyen cemiyet 1912'de ingiltere'ye Sultan Osman ve Reşadiye isimli iki büyük dretnot siparişi verdi.ingiltere'nin ücreti ödenen bu gemilere el koyması I. Dünya Savaşı öncesi toplumda ingiliz karşıtı tepki yarattı.

(alıntı).