bilimsel kanun

neden-sonuç ilişkileri üzerine kurulmuş bulunan hipotezlerin deney yada gözlemlerle kanıtlanamadığı yada reddedilemediği zaman aldığı isim.

bildiginiz teori'dir. bilim felsefesine gore, doga bilimlerinde teori ve kanun ayrimi olmaz. hipotez ve teori ayrimi olur. bunu da aha son kez yaziyorum daha ben gormedim ben bilmedim ben duymadim anlamam.

bilim felsefesinde sadece mantik ve matematik gibi bilimler, ispata dayanir. doga bilimlerinde "kesinlikle" ispat yapamazsiniz. doga bilimleri siklikla tumevarim yontemini kullanir ve tumevarimda soyle bir black swan ornegi vardir ki buna da enduksiyon problemi denir. nedir ? gecmiste fazlalikla tekrarlanmis olaylarin gelecekte de ayni siklikta tekrarlanacagi nereden belli???? bir milyon tane beyaz kugu gordunuz ve tum kugular beyazdir dediniz bi milyonbirinci kugu siyah cikarsa napcan?

bu sebeple kesin bir ispat yoktur. ama mantik bilimlerinde ispat vardir, aksiyomlar kurar ve onlari ispatlarsiniz. doga bilimlerindeyse "ikna" edersiniz.

bilimsel kanun demek, aman efendim bu teori ne kadar da dogru artik yanlislanamaz hadi kanun olsun demek degildir, olamazda zaten. bu bilimin tanimina terstir. teori bir kere bile yanlislandigi zaman yikilir yahut degistirilir. ve bilimsel her teori sorgulanmaya ve yikilmaya aciktir. kanun demek, bu yikilmayacak demek degildir, oyle olursa adi teori degil dogma olur.

peki bilmem ne kanunu var o nolcak? onlarin adi niye kanun? su yuzden kanun,teori o kadar cok dogru oldugu gozlenmistir ki, "kanun gibi teori" denmistir. bu o teorinin mutlak dogru anlaminda degildir, zaten mutlak dogru bilimde yoktur. kanun kelimesini gordugumuzde bilmemiz gereken tek sey onun altinda sayisiz derecede dogrulama oldugudur ancak ispat olmadigidir.

dolayisiyla, bilimsel bir teoriye o bir teori henuz kanun olmadi demek sacmalamaktir, ozellikle evrim teorisinde her 5 cumleden 4 unde dusulmektedir bu hataya, yapmayiniz. henuz hipotezdir teori olamamistir deseniz dogru. ama teori olmussa defalarca sinanmis ve dogrulanmistir.

ilkokul kitaplarinda okudugunuz butun bilgileri unutun, cunku o bilgilerin %90 i zaten yanlis, %10'undan da suphe edin. ayni kitaplar bir yil 365 gun 52 hafta ve bir ay 4 haftadir der. hesap ortada : 12*4 = 48, nerden geldi bu fazla hafta? basit, cunku butun ay 30-31 ceker 4 hafta 28 gundur falan filan. neyse karistirmayalim kafalari.

insanlarin ic gudusel olarak tanim yaptigi seydir. konu hakkindaki meraklar ancak acip bilim felsefesi okunursa giderilebilir, burda bilim felsefesinin tanimini yapmaya kalkacak olsak ne sozlugun alt yapisi bunu kaldirir ne de sozlugun formatina uygun olur zaten. bazi insanlarin problemi burada, hep birilerinin bir sey ogrenmesini ve onlara ogretmesini bekliyorlar. ding dong? acip kendin de okursan neyin ne oldugunu gorur ve ilkokul 5. sinif fen bilgisi teori/ kanun ayrimini asabilirsin. felsefecinin ve matematikcinin konuya ne yonden baktigi mevzu bahis degildir. mevzu formel disiplinler ve ampirik bilimler arasinda kopmaktadir, felsefeci ve matematikci arasinda degil.

mantik ve matematik tanimlar yapar ve aksiyom denilen onermeleri kurar. boylece bu onermeler uzerinden ispat yapar. fiziksel dunyaya ihtiyaci yoktur, soyut calisabilir.

doga bilimleriyse gozlemlenebilen, olculebilen ve deney yapilabilen olgulari kendilerine calisma olani olarak secer ve fiziksel dunyayi aciklayan ongorulerde bulunur teoriler uretir. uretilen teoride, bir kere dahi yanlislansa yikilir yahut gerekli sekilde degistirilir. ancak degistirilme soz konusu oldugunda teorinin deli damina donmemesi onemlidir.

ve bilimin tanimina bakiyoruz : bilim suphecidir, her bilimsel teori suphelenmeye, yikilmaya ve degistirilmeye kisacasi sorgulanmaya aciktir. teoriden kanun diye bahsetmek demek, o teorinin defalarca dogrulugunun sinanmis oldugu anlamina gelir ve bu dogruluk kanun gibi ikna edicidir ama kanun gibi degismez degildir. bu nedenle bir teoriye kanun denmemis olmasi o teorinin gecerliliginden bir sey goturmez.

izafiyet teorisi einstein tarafindan ortaya atilmistir ancak "teori"dir. kutle cekim kanunu ise newton tarafindan ortaya atilmistir. kanun olarak gecer ancak izafiyet teorisi, kutle cekim kanunundan cok daha kapsamlidir ve cok daha gecerlidir, newton'un kutle cekimine gore daha fazla seyi aciklayabilir. ancak teori olarak gecer... izafiyet kanunu diye bir sey duydunuz mu siz hic? hayir, cunku teori denir. ama hic kimse cikipta bu teoridir yanlistir kanun olmamistir dememistir. derse gulerler zaten. bu bir kelimedir, abartmadir. ha hipotez/teori ayrimi yapsaydiniz o olurdu bak.

eğer sallayan bir, tutan bir kişiyse buna "teori" denir.

eğer sallayan bir, tutan bir milyon kişiyse buna "kanun" denir.

renk körleri dediğiniz insanlar sadece bazı renkleri sizden farklı algılar, size göre onlar renk körüdür, onlara göre siz.

izafiyet kanunu diye bir kanun var mı bilmiyorum ama görecelilik yasası diye bir yasa* var. hayat acaba bizim algılarımızdan mı ibaret?

Doğa bilimlerinde geçerlilik bakımından en yüksek kavram teoridir. Bu nedenle kanun kavramını kullanmak pek doğru değildir.

genelde mükemmelleştirilmiş şartlar altında gerçekliği var olan yasalardır. doğada kusursuz işlemezler hep bir yerden fire verilir ve hata payı illa ki olur hesaplamalarda. kaldı ki bu hata paylarını yasalaştıran yasa bile hatasız değildir.

(bkz: belirsizlik ilkesi)
(bkz: werner heisenberg)

Bilimin amacı nedir?

-Anlamak

Bilim, insanlığın çevresini, dünyasını, içinde yaşadığı evreni anlamak için ortaya koyduğu çabadır.Bilimsel sorgulama yöntemlerini kullanarak sürekli yeni kuramlar üretiriz.

Bilimsel sorgulamalar nelerdir?

-Bilimsel kuramlar ve her yeni teoremler...

Her bilimsel kuram veya teorem sorgulamaya açıktır ve sorgulamalar sonucunlar bu teoremlerden bazıları yanlış çıkabilir veya çürütülebilir.

Geçmişte olan şeyler hakkında tarihi kayıtlar çoğu zaman yetersiz kalır. Fakat olaylar
asla arkalarında bir iz bırakmadan gerçekleşmezler.Örneğin Himalaya dağlarının,
Hindistan yarımadasının Asya kıtasına çarpmasının ardından yükseldiğni biliyoruz.

Bilim, insanın aklındaki sorulara yanıt arayan bir olgudur.

matematik olarak tutarlı olanlar kanundur.
sosyal bilimlerde olanlar ise teoridir ve yuvarlak laflardır.
diğerleri ise bir bakış açısı ve yaklaşım düzeyindedir.çoğu da zamanla yanlış çıkar..
mesela 30 yıl önce sigara faydalı bir şey sanılıyordu ve ABD devleti sigarayı teşvik ediyordu...
sonuçta bilim denen şey insan bilgisi ve zannetmesi üzeredir..insan araç gereç yaparken pek faydalıdır ama mesela basura çare bulamaz...
yakında yerçekimi diye birşeyin var olmayıp "hava itimi" diye bir kanunun keşfedilmeyeceğini kim iddia edebilir ki?

(bkz: teori ve kanun)