bilimsel kanun

insanlarin ic gudusel olarak tanim yaptigi seydir. konu hakkindaki meraklar ancak acip bilim felsefesi okunursa giderilebilir, burda bilim felsefesinin tanimini yapmaya kalkacak olsak ne sozlugun alt yapisi bunu kaldirir ne de sozlugun formatina uygun olur zaten. bazi insanlarin problemi burada, hep birilerinin bir sey ogrenmesini ve onlara ogretmesini bekliyorlar. ding dong? acip kendin de okursan neyin ne oldugunu gorur ve ilkokul 5. sinif fen bilgisi teori/ kanun ayrimini asabilirsin. felsefecinin ve matematikcinin konuya ne yonden baktigi mevzu bahis degildir. mevzu formel disiplinler ve ampirik bilimler arasinda kopmaktadir, felsefeci ve matematikci arasinda degil.

mantik ve matematik tanimlar yapar ve aksiyom denilen onermeleri kurar. boylece bu onermeler uzerinden ispat yapar. fiziksel dunyaya ihtiyaci yoktur, soyut calisabilir.

doga bilimleriyse gozlemlenebilen, olculebilen ve deney yapilabilen olgulari kendilerine calisma olani olarak secer ve fiziksel dunyayi aciklayan ongorulerde bulunur teoriler uretir. uretilen teoride, bir kere dahi yanlislansa yikilir yahut gerekli sekilde degistirilir. ancak degistirilme soz konusu oldugunda teorinin deli damina donmemesi onemlidir.

ve bilimin tanimina bakiyoruz : bilim suphecidir, her bilimsel teori suphelenmeye, yikilmaya ve degistirilmeye kisacasi sorgulanmaya aciktir. teoriden kanun diye bahsetmek demek, o teorinin defalarca dogrulugunun sinanmis oldugu anlamina gelir ve bu dogruluk kanun gibi ikna edicidir ama kanun gibi degismez degildir. bu nedenle bir teoriye kanun denmemis olmasi o teorinin gecerliliginden bir sey goturmez.

izafiyet teorisi einstein tarafindan ortaya atilmistir ancak "teori"dir. kutle cekim kanunu ise newton tarafindan ortaya atilmistir. kanun olarak gecer ancak izafiyet teorisi, kutle cekim kanunundan cok daha kapsamlidir ve cok daha gecerlidir, newton'un kutle cekimine gore daha fazla seyi aciklayabilir. ancak teori olarak gecer... izafiyet kanunu diye bir sey duydunuz mu siz hic? hayir, cunku teori denir. ama hic kimse cikipta bu teoridir yanlistir kanun olmamistir dememistir. derse gulerler zaten. bu bir kelimedir, abartmadir. ha hipotez/teori ayrimi yapsaydiniz o olurdu bak.