30 eylul 2008 global ekonomik kriz

abd temsilciler meclisinin 700 milyar dolarlık paketi iptal etmesiyle başlamış, abd borsalarının %7 ye varan kayıplarının yanı sıra,londra borsasında ftse 100 endeksi yüzde 5,3'lük rekor bir düşüş gösterirken, almanya'da dax endeksi yüzde 4,23 gerilemesiyle dünyada da etkileri görülmeye başlanmış kriz.

bu kriz esnasında bizim borsalarımızın tatil olması ise güldürürken düşündüren bir ayrıntıdır. * *

amerikan ekonomisinin kalp krizi geçirerek yere serilmesiyle tetiklenen krizdir.

gümbür gümbür gelmiştir. piyasa havayla şişirilmiş balon gibidir. balon üfledikçe şişmesine şişer ama sonunda da çocukluğumuzdan birçoğumuza hatıra olan mutlak sona ulaşır ve patlar. kredi kartları, ihtiyaç-taşıt-konut kredileri, ticari krediler; hepsinin tek bir ortak özelliği vardır; alım gücünün üstünde hareket edilmesini sağlarlar. bu krizde türkiye için en büyük tehlike bununla ilgili olacaktır. gider harcamalarındaki artış, gelirdeki artıştan fazla olduğundan türkiye için durum oldukça zordur. burada bankaların piyasayı krediye boğmasının ve bunun nedeni olan pazarlama stratejilerinin çok büyük payı vardır. bankacılık türkiye'de kurumsallıktan çıkmış ve tencere tava satar gibi para satmaya, peynir ekmek gibi kredi kartı dağıtmaya yönelen amatör işletmelere dönüşmüştür.

krizden son inciler şunlardır;
bankalar vadesi gelen ticari kredileri yenilememektedirler. yeni kredi kullandırımlarına sıcak bakmamaktadırlar. bireysel kredi kullandırımlarında tutar ve vadeler sabitlenmiştir. bankalar kredi satmaktan çok, mevduat toplamaya yöneleceklerini açıklamışlardır. şu an için personel çıkarmak eğiliminde olan ve bunu beyan eden hsbc olarak gözükmektedir. devlet bankaları hariç diğer bankalarda personel çıkarmaya daha sonraki süreçte istekli olabilirler.

2001 -2005 yılları arasında konut fiyatlarındaki bir şişme yaşanmıştı. Ev fiyatlarındaki bu artış, 2006 yılında emlak piyasasında bir durgunluğa sebep oldu. Bu durgunluk neticesinde ev alıp, bunu daha yüksek fiyatla satmayı amaçlayanlar sıkıntı içine düştüler çünkü evleri satacak müşteri bulamıyorlardı ve fiyatlar eskisi gibi hızlı bir şekilde yükselmiyordu.

Aynı yıllarda küresel ekonomide likitide bolluğu yaşanmıştı. Bu likitide bolluğu neticesinde banka ve finans kesimi konut kredilerinde bonkör davranmış, ekonomik gücü yeterli olmayan ve kredi geçmişi 'temiz' olmayan kişilerede konut kredisi verilmişti. Bu kişilere yönelik çıkartılan kredi türüne "Subprime Mortgage Credit" deniyordu. 2006 yılında subprime mortgage kredilerin geri ödemelerinde sorunlar başladı. Buna bağlı olarak hacizli kredilerde sert bir artış gerçekleşti. gerisini anlatmaya gerek yok zaten.