1908 devrimi

bir kitap.

1908 Devrimine giden yolu, meşrutiyet çerçevesini aşan bir siyasal rejim değişikliğini getirecek koşulları anlatan bir araştırma Aykut Kansu'nun yakın dönem tarihimizi deşen çalışmalarının ilk halkası. Hem de, gerek resmi tarihçiliğin gerekse yerleşik muhalif tarihçiliğin geleneksel küçümseyici yeterince önem atfetmeyen tavırlarına inat, çok önemli bir halka 1908 Devrimi. Ne hükümetin sorumluluk çerçevesi eski çerçeve olacaktır artık, ne de mutlakiyetçi monarşi ve bürokrasinin siyasal ağırlıkları o eski ağırlık.

2.abdülhamid'in 33 yıl ayakta tuttuğu devleti batıran oluşum-muş.

2.abdülhamid ile kaybedilen topraklarımız;
mısır,
bulgaristan,
bosna-hersek,
kıbrıs,
girit,
teselya,
romanya,
doğu anadolunun bazı illeri,
eski başkentimiz edirne.

üstelik edirne'yi kurtaran yine o ittihatçılardır.

1897 osmanlı-yunan savaşı'na bir göz atılmalıdır. kesin bir zafere rağmen nasıl toprak kaybedilirin örneğini 2.abdülhamid çok güzel göstermiştir.

gümülcine'de batı trakya cumhuriyeti yine bizzat ittihatçılar tarafından kurulmuş ve yabancılara verilmemek istenmiştir.
ancak ''osmanlı'' ve bulgaristan ittifakı ile bu cumhuriyet dağıtılmıştır.

tüm bunların yanında milli egemenliğin ilk önemli adımı olan 2.meşrutiyet, yani 1908 devrimi belki en önemli ittihat icraatidir.

türk milletinin ilk devrimi.
1923'ün yolunu açan özgürlük hareketi.

monarşi ve tiranlığa son verilip,
ikinci meşrutiyet'in ilan edilmesi olayı.
(#42436126)

1923'ün yolunu açan büyük özgürlük hareketi.

memleketi teokratik bir tiranlıktan kurtarmıştır.

tarihimizdeki tek "gerçek" devrim olan, asla unutulmaması gereken gün. bu gün askerler, tıbbiyeliler, mülkiyeliler, medreseliler, köylüler, türkler, rumlar, bulgarlar, ermeniler, yahudiler, arnavutlar omuz omuza yürüdüler özgürlüğe. fransız ihtilali'nin mottosu, özgürlük, eşitlik, kardeşlik üçlemesine bir de adaleti eklediler. ilk defa bu topraklarda insanlar, "padişahım çok yaşa!" değil, "özgürlük!" dediler. belki sonucu hayal kırıklığıydı, ama 2013 türkiyesi'nden daha ilerici bir durumdaydılar. yetmiş beş siyasi parti açıldı, mecliste türk ve sünni unsurlar haricinde kalan kesimler de neredeyse tamamen temsil edildi ve bu, şimdi bir hayal. bu gün manastır'da bin adamıyla dağa çıkan resneli niyazi bey rejimi tanımadıklarını ve meşrutiyeti ilan ettiklerini söyledi. bu sadece ittihatçı subayların devrimi değildi demiştim ya, evet, devletin vergileri altında ezilen köylüler de vardı orada, senelerce çatıştıkları komitacılar da. ne olursa olsun bir zamanlar bu topraklarda bir süreliğine bile olsa, herkesin omuz omuza verdiğini unutmayın.

hürriyet, müsavat, uhuvvet, adalet!

revalde rusya ve ingilterenin osmanlıyı parçalama siyasetine son noktayı koymalarının ardından buna tepki göstermeyen padişaha karşı girişilen isyan. bu isyan aslında anayasal sistemi talep edenlerin çoktandır vurguladığı söylemde bardağı taşıran son damla olmuştur. ittihat ve terakki cemiyetinden resneli niyazi ve enver beylerin dağa çıkarak başlattığı isyan pek çok taraftar bulmuş ve sultanın anayasa ile parlamentoyu yeniden yapılandıracağı sözünü vermesiyle hedefine ulaşmıştır. bu devrim türk demokrasisinin temel taşıdır. sonraları gerici çevrelerin özellikle ingiliz desteği ile başlattığı ittihatçı karşıtı 31 mart olayı 1908 devrimine bir tepki olarak başlamış ve sultanın tahttan uzaklaştırılmasıyla son bulmuştur.

23 temmuz 1908'de ittihat ve terakki cemiyeti önderliğinde gerçekleştirilen bir hareket sonucu ikinci abdulhamid'in ikinci mesrutiyet'i ilanı ile belli bir zümre içinde "hürriyetin ilanı" algılaması ile gelişen süreç gerçekten ilginçtir.

23 temmuz hürriyet bayramı olarak ilan edilmiş, göreli bir özgürlük ortamının varlığı ile belli anayasal ve yasal düzenlemelere girişilmiştir.

tabii, bu süreç sonucunda padişah değişimi de yaşanmıştır.

* Aykut Kansu'nun yazmış olduğu kitap.