şeb i yelda

şeb-i yeldayı müneccimle muvakkit ne bilir?
müptelay-ı gama sor kim gece kaç saat?
sabit

özellikle iranlıların sevgi ve dostluk adına geleneksel olarak kutladıkları yılın en uzun günüdür.Bu günde en çok yenen meyveler karpuz kavun ve nardır. aralığın bi vakti karpuz kavun nasıl bulunuyosa tabi..

iran'da insanların sevdikleriyle sabahladığı gece, yılın en uzun gecesi*. iran'dan gelen insanlar nedeniyle ülkemizde de kısıtlı da olsa kutlanıyor.*

güzel bir beyit :

Şeb - i yeldayı (en uzun geceyi) müneccimle muvakkit ne bilir (astronom ile vakit belirleyici)
Müptela - ı gama (acı çekene) sor kim geceler kaç saat

şeb-i yeldâda uzar fecre kadar kıssa-ı aşk
ta ki mecnun bitirir nutkunu leylâ söyler...*

ahmet altan ın bir kitabına konu olmuş bir başlık bu.

iran geleneğinde kutlanan 21 Aralık gecesidir. yani kuzey yarım kürede yaşanan en uzun gecedir ve iranlılar tarafından kutlanılır...*
müthiş bir gelenektir. insanlar o geceyi en sevdikleri insanlarla geçirirler ve o gece uyumazlar. sohbet ederler, oyun oynarlar, şarkılar söylerler vs. bizde de olsa böyle bir gelenek deyu çok defa düşündürmüştür. lakin bu sene 21 aralıkta sevdiğim insanlara bu şekilde kutlamayı teklif edeceğimdir...

iki tane de beyit gelmiştir bununla ilgili aklıma

1. beyit
şeb i yeldayı müneccimle muvakkit ne bilir
mübtelayı gama sor kim geceler kaç saat

2. beyit

şeb i yeldada fecre kadar uzar kıssayı aşk
ta ki mecunun bitirir nutkunu leyla söyler...

21 aralık gecesi.

maya takvimine göre 2012 yılında kıyametin kopacağı 21 aralık gecesi.

Türkçenin anasını arapça ve farsçayla sikmişsiniz.

uzun gece lafı bu kadar mı güzel söylenir.

şeb i yelda derken gecenin uzunluğunu hissedersin adeta.

Bi şarkıda geçiyordu hepte merak ediyordum.. Hayret.. Sözlük sayesinde yeni bir şey öğrendim.. Başımıza taş yağacak.

Edit;

cüneyt ergün...

her gece şeb-i yelda çoksun diye
her gün diğerine ayıptır çoksun diye
bu ne küfürbaz hayattır, bu ne ağzı bozuk bi tövbe
önde başım, hep önde çoksun diye, çoksun diye, çoksun diye
ölüyorum galiba yoksun diye
senden başka, senden başka, senden başka birşey oluyorum...

Güzel şarkıdır dinleyin..

Müneccim muvakkit ne bilir?

Müptela ı gama sor geceler kaç saat?

Demiş fuzuli..

Yaklaşmıştır yılın en uzun gecesi ve kış ekinoksu.

Yılın en uzun gecesini her şeyi bilenler güneşe bakarak zaman tayin edenler ne bilir? Gam'a müptela olmuşlara sor sen onu geceler kaç saat..

Diyor.

Bugündür, yılın en uzun gecesi ve sonbahar ekinoksunun bitişi kış solistinin geldiği gündür..

Ve muhteşem mısralar mazhar olmuştur.

"Şeb i yelda müneccim muvakkit ne bilir müptelayı gamâ sor geceler kaç saat"..

şair demiş ki; müneccim muvakkit ne bilir, müptelayı gam'a sor geceler kaç saat.

Bu gün

21 aralık en uzun gece.

Süryanice’den Farsça’ya geçmiş bir sözcük olan yeldâ doğum anlamındadır. Şeb-i yelda, Mesih'in doğduğu zamanla örtüştürülmeye çalışıldığından bu adla anılır.

iranlılar bu gecede Mitra'nın doğduğuna inanırlar. Gerçekte ise Yeldâ, Avrupalıların 25 Aralık'ta kutladıkları Noel ile aynı tarihe rastlar. Yeldâ “yılın en uzun gecesi”dir ve bu geceden itibaren günler yavaş yavaş uzamaya başlar.

Yılın bu gecesi iranlılar tarafından uğursuz kabul edilir ve uğursuz sayılmasının nedenleri arasında, kışın şiddetli soğuğuyla birlikte karanlıklar Ehrimen'inin saldırılarının sürmesi yer alır.

iranlılar bu gecenin uğursuzluklarından korunmak için sabah güneş doğuncaya dek ateşler yakarak çevresinde eğlenir, sofralar kurup meyezd dağıtırlardı.

(bkz: şeb i yelda sofrası)
görsel
Kirmanlılar, Kârûn'un bir oduncu kılığında evlerin kapısına gelerek evdekilere odun verdiğine, bu odunların altına dönüştüğüne inanır ve bu gerekçeyle sabaha dek uyanık kalırlar.

Bu tören birtakım değişikliklerle günümüze kadar gelmiştir.

(Prof. Nimet Yıldırım, Fars Mitolojisi Sözlüğü, s.810.)

En uzun gece (şeb-i yeldâ) hakkında bilinen meşhur beyitten daha güzeli:

Yılda bir olur şeb-i yeldâ velî ey subh-ruh

Âlem-i hecrin inen çokdur şeb-i yeldâları

(Ey sevgili, yılda bir kez en uzun gece olur ama senden ayrı geçen zamanların şeb-i yeldâsı çoktur.)

Meşhur beyit de:

Şeb-i yeldâyı müneccimle muvakkit ne bilir

Mübtelâ-yı gama sor kim geceler kaç saat

(En uzun geceyi gökyüzüyle, yıldızlarla uğraşan ne bilsin. Sen aşk derdine müptela olmuş kavuşamayan aşığa sor ki, geceler kim bilir kaç saat...)

en uzun gece anlamına gelir.

(bkz: yelda)

Gerçekten de uzun galiba. Şu an saat bir falan olmalıydı. Ama en uzun gecede de hiçbir şey yapmayacağız çok şükür. iyice saçmalıyoruz ama bakalım dibi nasıl merak ediyoruz.