dejavu

yeni kavramlar türetmekte ve bunları dünyaya kabul ettirmekte ün sahibi olan fransızlar'ın psikoloji literatürüne * kazandırdığı yeni sayılabilecek bir kavramdır.

türkçe'de "görmüştüm" veya "daha önce görmüştüm" anlamı verilebilir. karşılaşılan bir olayın, aynısıyla daha önce yaşandığı duygusuna verilen addır.

mesela yeni biriyle tanışırız. sanki daha önceden tanışmışız hissederiz. mesela güzel bir şarkı duyarız. sanki daha önceden duymuşuz hissederiz. Mesela bir dostum prag'a gittiğinde, sanki daha önceden bu şehri gördüğü izlenimine kapıldığını anlatmıştı.

oysa daha öncesi yoktur. bu duygu, henüz psikolojinin açıklayamadığı, sadece "dejavu" diye ad verdiği bir duygudur.

tasavvufta "ezelden aşinalık" diye bir kavram vardır. dünyaya gelmeden önce, ruhlara ait bir hayatta tanımışlık, bilmişlik, dünyada nefs örtüsüne bürününce unutmuşluk ve daha sonra bir vesileyle yeniden hatırlamışlık anlamına gelir. belki de "dejavu" denilen hadisenin en dolaysız açıklaması budur.

filozof platon, "öğrenmek hatırlamaktır" derken, hiç şüphesiz bu duruma dikkat çekmiştir.

kısaca "dejavu", psikologların yeni farkına vardığı, ama tasavvufta ve felsefede çok eskiden beri bilinen bir durumdur...