mapuçeler

Mapuçeler (ispanyolca: Mapuche), ağırlıklı olarak günümüz Şili ile Arjantin'nin güney bölgelerinde yaşayan yerli bir halktır. Adları, Mapudungun dilinde mapu (“toprak”) ve che (“insan”) sözcüklerinden gelir; yani “toprağın insanları” anlamını taşır. Tarih boyunca sömürge güçlerine karşı uzun süre direnmeleri ve günümüzde kültürel kimliklerini koruma çabalarıyla tanınırlar.

Mapuçelerin tarihsel yurdu, Şili'nin güney-orta kesimleri ile Arjantin'in batısındaki And Dağları çevresini kapsayan geniş bir bölgedir. Günümüzde nüfusun önemli bir kısmı kırsal alanların yanı sıra Temuco, Concepción ve Santiago gibi kentlerde yaşamaktadır. Toplumsal yaşamda geleneksel topluluk önderleri (lonko) ile ruhani ve şifacı otorite kabul edilen machi önemli roller üstlenmeye devam etmektedir.

Mapuçelerin geleneksel dili Mapudungundur. Günümüzde birçok Mapuçe ispanyolca da konuşur; ancak dili akıcı kullananların oranı geçmişe göre azalmıştır. Kültürlerinde doğayla güçlü bir bağ, sözlü anlatı geleneği, gümüş işçiliği, dokumacılık ve Nguillatún gibi toplu dinsel törenler öne çıkar. Bu uygulamalar, topluluk kimliğinin korunmasında önemli bir yere sahiptir.

Mapuçeler, önce inka imparatorluğu'nun genişlemesi'ne, ardından da ispanyol sömürge yönetimine karşı uzun süre direnç göstermiştir. Şili devletinin 19. yüzyılın sonlarında bölgeyi denetimi altına almasının ardından birçok Mapuçe topluluğu toprak kaybı yaşamış, rezervlere yerleştirilmiş veya kentlere göç etmek zorunda kalmıştır. Bu tarihsel süreç, günümüzdeki kimlik ve toprak hakları tartışmalarının temelini oluşturur.
görsel