teleütler

Teleütler, Güney Sibirya'da yaşayan yerli bir Türk halkıdır ve tarihsel olarak Altay halklarıyla yakın akraba kabul edilir. Günümüzde nüfuslarının büyük bölümü Rusya'nın Kemerovo Oblastı'nda yaşamaktadır; dilleri ve kültürel mirasları ise ciddi ölçüde tehlike altında kabul edilmektedir.

Teleütler, kökenlerini eski Türk topluluklarına dayandıran bir halktır. Tarih boyunca Altay bölgesi, Yukarı Ob havzası ve çevresinde yarı göçebe yaşam sürmüş; hayvancılık, avcılık, balıkçılık ve sınırlı tarımla geçinmişlerdir. 17. ve 18. yüzyıllarda Rus yayılması ile Cungar Hanlığı arasındaki siyasi mücadelelerden etkilenmiş, zamanla farklı bölgelere dağılmış ve başka topluluklarla kısmen kaynaşmışlardır.

Teleütlerin ana dili Teleütçe, Güney Altay dilleri grubunda yer alan bir Türk dilidir ve Altayca ile özellikle Telengit lehçelerine yakındır. Günümüzde dili akıcı biçimde konuşanların sayısı oldukça azdır; bu nedenle UNESCO tarafından tehlike altındaki yerli diller arasında değerlendirilmektedir. Kültürlerinde geleneksel Türk inançlarının izleri sürerken, Ortodoks Hristiyanlık da önemli bir yer tutar ve iki inanç sistemi uzun süre birlikte varlığını sürdürmüştür.

Sovyet döneminde Teleütler uzun yıllar boyunca resmî kayıtlarda kimi zaman Altaylı, kimi zaman Tatar gibi farklı etnik kimlikler altında sınıflandırıldı. Ayrı bir yerli halk olarak tanınmaları ancak 20. yüzyılın sonlarında mümkün oldu. Günümüzde nüfusları birkaç bin kişi düzeyindedir ve en yoğun olarak Kemerovo Oblastı'nın güney kesimlerinde yaşamaktadır.
görsel