nazizm

alman nasyonal sosyalist işçi partisinin inançlarına ve siyaset alanındaki uygulamalarına denir. "nazi" kelimeside bu partinin almanca adı "national sozialistische deutsche arbeiterpartei" kelimelerinin ilk iki hecesidir. ikinci dünya savaşı sonunda, almanya'nın yenilmesi üzerine nazi partisi ortadan kalktı, müttefiklerin kurduğu uluslararası bir mahkeme, nazi liderlerinden birçoğunu savaş suçlusu olarak idam cezasına çarptırdı.
nazi partisinin amaçlarından biri alman askeri kuvvetini elden geldiği kadar artırmak, yabancı ülkeleri boyunduruk altına almaktı. bu parti aynı zamanda, totaliter bir hükümetin iş başında bulunmasını doğru buluyor, her çeşit muhalefeti gaddar bir şekilde eziyordu. ayrıca naziler, aşırı bir milliyetçilik güdüyorlar, "aryan" dedikleri kuzey avrupa ırkının öteki ırklardan üstün olduğunu ileri sürüyorlardı. 1919'da hitlerin kurduğu nazi partisi, versailles antlaşması kararlarının yürürlükten kaldırılmasını, musevilere belli bir takım hakların tanınmamasını ve bu ırkın hürriyetlerinin kısıtlanmasını, marks'çı sosyalizmin ortadan kaldırılmasını istiyordu. almanlar'ın birçoğu, nazi partisi'nin siyasetini beğeniyordu.
1932 seçimlerinde, naziler reichtag'da (alman millet meclisinde) 196 millet vekillği kazandılar. çoğunluğu elde edememişlerse de hitler, çoğunluk liderleri arasındaki anlaşmazlıklardan faydalanarak 1933 yılı ocak ayında başbakan oldu. martta yapılan yeni seçimlerde de naziler çoğunluk sağlayamadılar; yalnız, inançları bakımından, kendilerine çok yakın olan milliyetçiler'le işbirliği yaparak, hükümeti ele geçirdiler.
23 mart 1933'te kabul edilen bir kanunla alman hükümeti diktatörlük şeklini aldı. 1934 haziranında yapılan kanlı bastırma hareketleri sonunda, hitler'in siyasetini doğru bulmayanların hemen hemen hepsi öldürüldü. bu tarihten ikinci dünya savaşı'nın sonlarına kadar, naziler, almanya'da herşeyi kendi kontrolleri altında tuttular. hükümeti, sanayii, ticareti, eğitimi, dini istedikleri gibi yönettiler. ikinci dünya savaşı, müttefiklerin zaferi ile sona erince, naziler'in işlediği çeşitli cinayetler ortaya çıkarıldı, partide bir daha açılmamak üzere kapatıldı.