imparatorluk

devlet-i aliyye bunun osmanlı'daki karşılığıdır ki anlamı yüksek devlettir. yani osmanlı devleti kendisine devlet değil, devlet-i aliyye derken tam da imparatorluk diyordu.

zaten roma imparatorluğu'nda bir dönem imparatorların kullandıkları kayzer muhabbetinin osmanlı'da devam etmesi de bundan kaynaklanmaktadır.

batı avrupa'da soyluluk ünvanları şöyledir:

baron < kont < dük < kral < imparator

tabii bunlar zamanla dallanıp budaklanmış; vikont, arşidük gibi kavramlar ortaya çıkmıştır. ayrıca viceroy diye bir kavram da vardır imparatorluklarda. yani genel vali. hani bugün hâlâ kanada, avustralya'da falan olan titr.

dönelim osmanlı'ya. imparatorluk emperyalizm ile kardeş kavramlardır. emperyalizm de yalnızca devletin boyutuyla ilgili değildir. bozkır imparatorluğu konusunu bir yana bırakırsak, imparatorluk genişlediği alandan merkeze kaynak aktaran, yani sömüren, sömürgeleşen yapıdır.

roma imparatorluğu'da böyleydi, doğu roma imparatorluğu'nda böyleydi, britanya imparatorluğu'nda böyleydi, amerika birleşik devletleri tam da böyle... ama osmanlı devleti'nde bir sıkıntı var.

osmanlı devleti genişlediği alanları sömürüp merkezi, yani anadolu'yu kalkındırmak yerine anadolu'yu sömürüp genişlediği alanları kalkındırmıştır. o kadar ki anadolu'dan kaynakları sömürüp sömürüp özellikle hicaz'ı ihya etmiştir.