ayasofya camii nin ibadete açılması şartı

aslında önemli bir konudur.

ayasofya bir simgedir; istanbul kentinin (eskiden kentti) simgesi ve en önemli mabedidir. kosntantinopolis fethi de bir -islam dini için- cihattır.

29 mayıs 1453 salı günü çok iyi bildiğimiz gibi konstantiniyye* feth olunur. kent düşer. fatih sultan mehmet muhteşem bir alayla kente girer, ayasofya'da namaz kılar ve camiiye çevirir. zamanında roma'nın pantheon'u hristiyanlaştırdığı gibi, bu defa da ayasofya müslümanlaştırılmıştır(o dönemin en büyük mabedi de ayasofyadır). burada dikkat edilmesi gereken nokta; kentin feth edildiğini, ayasofya'nın camii'ye dönüşmesi, minarelerinde -bir nevi mesaj- verecek şekilde dikilmesi; buranın islam kenti olduğunu yansıtacak somut göstergeler sunmaktadır(nitekim osmanlı'da ilk olarak camii yapılır. daha sonra medrese, bedesten gibi ek birimler ile külliye tamamlanır).

bilmem kaç yüzyıl, kaç metre kare topraklara hükmetmiş, çok büyük badireler atlatmış osmanlı kendini tüketmiş, imparatorluk sona ermiştir. sancılı süreç başlamıştır. mondros ile başlayan milli mücadele lozan'la sonuçlanmış ve 1923'te de cumhuriyet ilan edilmiştir. artık ''türkiye cumhuriyeti'' kurulmuştur.

imdi, başka konulara girmiyorum(birbirini izleyen inkılaplar falan) ve sadece ''ayasofya'' olarak ele aldığımızda, ecdadın (üstüne hadislerde bulunan fethin) en önemli gördüğü ve ilk hamlesi bu katedral'in camiiye çevrilmesidir. osmanlı devleti -ki bir islam devletidir- gereken fethi yapmış, camiiye çevirmiş ve camiinin simgesi olan minareyi 4 bir yana -kötü de olsa- dikmiştir. yani bu önemli bir simgedir. yüzyıllar boyunca da bu görevini yerine getirmiş, yanına sultan ahmet camii yapılsa da görkeminden gram kaybetmemiştir. bu bir tarih, yaşanmışlık, saygıdır.-mesela latin alfabesine geçişi, ''ayak uydurma olarak'' açıklarsın, ''avrupa'' dersin, ''dünya'' dersin, bu alfabe dersin; tamam-. lakin 1934'te müzeleştirilen ayasofya için aynı şeyleri düşünmek ya da düşündürtmek kolay değildir.

sonuç olarak cumhuriyet dönemi gerekli-gereksiz, büyük-küçük birçok değişime sahne oldu. bunlar içinde çok düşünüp üstüne kafa yormadan verilen kararlar da vardı. ''modern'' bir devlet kurma adına yapılan büyük yanlışlar görülmemekteydi. ayasofya'da araya kaynayanlardan sadece bir tanesidir.

*feth edilen istanbul genelde konstantiniyye diye nitelendirildi. dönemdeki sikkelerde de bu şekilde yer almaktadır.