teistik evrim

teistik evrim, yaratılış evrimine dini bağlantılı açıklamalar da bulunurlar.
ve bilim ile din arasındaki çatışmayı reddederler. yaratılışın evrimsel olarak açıklanmasının dinsel açıdan problem yaratmadığını dillendirirler.

evrim teorisiyle alakalı, islam düşünürleri ve alimler yaratılış ile ilgili düşüncelerini yaşadıkları dönemde açıkça dile getirmişlerdir. bunların başında, Aristoteles’in “hareket etmeyen, hareket ettirici” ve plotinos’un “südur” tezlerini harmanlayan, ve en tepede tanrı’nın yer aldığı varlık hiyerarşisi oluşturarak “südur” kuramıyla, farabi gelir. farabi, bitki ve hayvan gibi canlıları hiyerarşik sıralamada, insan varlığının gelişiminde öncelik olarak sıralar. bu değişimin sonunda, farabi’ye göre fa’al akıl oluşur.

bir başka islam düşünürü ibni sina, “hiçten-yokluktan” yaratılış düşüncesine itiraz ederek, farabi’nin “on südür” kuramını hiyerarşik sıralamasıyla devam ettirenlerin arasında yer alır. ibn sina; herhangi bir cins-tür ilişkisinden muaf olan “tanrı’yı” bu sebeple hiçbir şekilde tanımlamaz. ve herhangi bir sınıf altında belirtmez. tanrı dışında bir mahiyete sahip olan her şey, malûldür. bu bakımdan, “o varlık, bu yönden mahiyetin veya başka bir şeyin malûlüdür” denilirse sakıncası yoktur. varlığın malûl olması mümkündür. der. fakat mutlak zorunluluğun kendisi malûl olamaz. ve ilk’in mahiyeti yoktur. mahiyeti olmayanın cins-türü olmaz. akabinde farabi gibi, zorunlu varlıktan yani yaratıcının en tepede olduğu hiyerarşik sıralamayı, türlerin, cevheri ve cetveli olarak olgunluk basamağına göre sıralar.

1- madde
2- dört element( ateş, hava, toprak, su)
3- maddenler
4- bitkiler
5- hareket yetenekleriyle bitkilerden üstün olan “hayvanlar”
6- ay altı aleminin mükemmel varlığı, en üst düzeyde yer alan, akıllı varlık olan “insanlar”

Günümüz islam düşünürlerinden Caner taslaman’ın evrim teorisiyle ilgili düşüncesi diğer düşünürlerden çok farklı olmamasıyla birlikte şöyledir; “türlerin ayrı ayrı yaratıldıkları veya türlerin birbirlerinden evrimleştikleri veya bazı kökensel türlerin yaratıldıkları ve diğer türlerin bunlardan evrimleştikleri iddialarından hangisinin doğru olduğunu belirleyecek objektif bilimsel verilere sahip değiliz. Canlılardaki benzerlikler; Tanrı’nın zihnindeki plan, canlıların aynı hammaddeden (topraktan) yaratılması, aynı dünyadaki aynı çevreye tepki vermeleri gibi ortaklıkların temelinde de anlaşılabilir ve anlaşılmıştır. Tüm bunlardan anlaşılan odur ki, birçok kişi olgulardan yola kalkıp ontoloji oluşturmamakta, ontolojide sahip olunan inanca uygun olarak olguları yorumlamaktadırlar. ‘Doğanın içinde kalma’yı felsefî bir ilke olarak benimseyen natüralist-materyalist bir ontoloji sahibinin, Evrim Teorisi’ne inanmak dışında görünür hiçbir çaresi yokken; Tanrı’nın merkezde yer aldığı bir ontolojiyi benimseyen biri, ‘Tanrı için her şey mümkündür’ ilkesince, Evrim Teorisi’ni de türlerin bağımsız yaratılışını da kabul edebilir.” http://www.evrim.gen.tr/2...isinin-degerlendirilmesi/

belirli bir zümre tarafından “evrim” görüşüyle ilgili hakarete ve iftiraya maruz kalan mevlana’nın dizelerinde de anlaşılacağı gibi inanan Müslümanlar, yaratıcının en tepede bulunduğu, varlık evrimini, geçmiş tarihte de benimsemişlerdir.

"Maden idim, bitki oldum; bitki idim, hayvan oldum; hayvan idim, insan oldum; insanım ölüyorum, ölmekle tekamül ediyorum niye üzüleyim" Mevlana

tanımda da yazıldığı gibi, islam dininin, evrimle veya varlık kökeni ile ilgili sorunları olmadığı daha birçok islam düşünürü ve alimin “kur’an” ışığında tasavvurları vardır.