abdulhamit ll

osmanlı tarihinin tartışmasız en büyük ve etkili padişahı; ulu hakan...

"kızıl sultan demişlerdi ona.** kendi açılarından haklıydılar. çünkü osmanlı'nın paylaşımını pahalıya getirmişti avrupaya. kansız olacağını sandıkları osmanlı gövdesindeki ameliyat, 30 yıllık gecikme sayesinde avrupa'nın kanlı bir iç savaşına dönüşmüş ve bir dünya meselesi haline gelmişti."

---kendisine paranoyak diyenlere şu şekilde karşılık veriyordu;

"beni evhamlı sanıyorlardı, hayır. ben sadece onlar gibi gafil değilim, o kadar."
"bizim için, hiç uyumamak, daima müteyakkız* bulunmak farz olmuştur."

---kendisine baskıcı diyenlere şu şekilde karşılık veriyordu;

"bünyesi tamamen merkeziyyet üzerine ibtina edilmiş bir devleti, bu tarzın cihan içinde hayatiyeti son erdiği günlerde muhafaza edebilmek haricen görüldüğü kadar basit değildir."

---kendisine halk düşmanı diyenlere şu şekilde karşılık veriyordu;

"millet birbirini kırıp geçireceğine bırakın beni öldürsün"
"ha kendi evlatlarım, ha millet. farkı yoktur"

---büyük savaşlardan kaçınmasını, eğer tahtta kalabilseydi birinci dünya savaşına girmeyecek olmasının nedenin şu şekilde açıklıyordu;

"savaş yalnız sınırlarda olmaz. savaş, bir milletin topyekün ateşe girmesidir. eğer bu bütünlük sağlanmamışsa zafer tesadüfi, yenilgi kaderdir."

---kendilerine kudüs civarında yerleşme hakkı tanınmasını, buna karşılık osmanlı'nın tüm dış borcunu ödemeyi taahhüt eden yahudilere ise şu şekilde cevap veriyordu;

"ben bir karış dahi olsa toprak satmam, zira bu vatan bana değil milletime aittir. milletim bu vatanı mallarıyla mahsuldar kılmışlardır."

---ilk türk denizaltılarını getirtmesine, hükümdarlığı süresince 16 savaş gemisi satın almasına rağmen, kendisini "donanmayı haliçte çürümeye terketti" diyenlere de şu şekilde cevap veriyordu;

"icabı halinde donanmayı kaybetmemek için canımı fedaya hazırım."

---ve son olarak, kendisini tahttan indiren ve 10 yıl sonra devleti batıran ittihat terakkiciler için şunları söylüyordu;

"yerime geçenler beni o kadar temize çıkardılar ki, din ve devletime getirdikleri bunca felaketin acı hatırası olmasaydı kendilerine bunun için teşekkür bile ederdim."