Öncelikle:

Remember, remember the 21st of november </3

Somewhere in time/bid time return, richard matheson’un 1975 cikisli, ayni zamanda 1980 yapimi filmi de bulunan romanidir. Türkceye zaman içinde bir yer ismiyle cevirilmis. 1971’de yasayan 36 yasindaki Richard collier isimli bir yazarin/senaristin, 1890’li yillarda ünlenmis amerikali bir aktrisin tablosuna aşık olup ona ulasmak icin zamanda yolculuk yapmasini konu alir. benzer bir hikayesi olan kürk mantolu madonna kadar taninmayi hak ederken pek bilinmemesi buyuk bir kayip. Cok güzel yazilmis, ve bittikten sonra okuyucunun aklinda ve kalbinde uzun sure kalmayi basarabilen bir roman.

Hikayesine Filmin Tanitimini bir kac sene once ilk seyrettigimde vurulmustum ve cok merak ediyordum. daha yeni, kitabi okuduktan sonra izleme firsatim oldu filmi. Basrollere bayildim, bilhassa elise tam kitapta anlatilan gibi. Jane seymour asiri güzel bir kadin (!) Christopher reeve’in yakisikliligina diyecek yok; o da boyuyla, posuyla, kisiligiyle kitaptaki richard’i ete kemige büründürmeyi basarmis. ama Maalesef romandan onemli konularda farkli yazilmis senaryosu. Mesela richard’in hastaliginin senaryoda olmamasi cok seyi almis goturmus filmden. O romandaki caresiz hallerini ve elise’e bu kadar baglanmasinin ardindaki (diger) güclü sebebi filmde goremedik. Kitabi okumadan filmi seyredenlerin bazilarina tuhaf ve ici biraz bos gelmis o yuzden hikaye. Keske yeni bir film veya dizi uyarlamasi cekilse, ve tam olarak romana gore uyarlansa. su anki klasik eserleri yeniden ekrana uyarlama furyasina katilmayi kesinlikle hak eden bir hikaye, hem de fazlasiyla.

Ayrica yeni book boyfriend’imi bulmus bulunuyorum. Kırık bir kalp serisindeki jacks’ten sonra bir sure richard collier’a takik gezecegiz simdi. genellikle kadin yazarlarin tasarladigi erkek karakterlere asik oluyoruz bize neyin hitap ettigini en iyi biz bildigimiz icin. o yuzden Erkeklerin elinden kadin ruhundan anlayan ve karsisindaki kadina empatiyle yaklasan, düsünceli, romantik, duygularini ifade etmekten cekinmeyen ve ustune komik erkek karakterler okumak insana umut veriyor. Yani bu tür erkekler gercekten varlar bir yerlerde diye düsünüyor insan. Sirf bu yuzden bile romanin bir cok yerinde gozlerim doldu. Ah be richard..

“Poor elise. An idiot has fallen in love with you”.

Bir kadin olarak hic hoslanmadigim söylem mi desem ne desem. Oyle ki ilerde eşim bunu insan icinde soylese uyarirdim bir daha su kelimeyi sarf etme diye. Hamile olan, yani rahminde 9 ay fetüs tasiyip onu dogaracak olan kadindir. Evet, erkek de bunun bir parcasidir, ve bebek dunyaya gelince onun da annenin de her seyiyle ilgilenecektir. Ama bunu “ben de hamileyim!” diyerek ifade etmesine hic luzum yok. “Biz bebek bekliyoruz”, “bir bebegimiz olacak” dersen hepimiz senin bu surecte eşine cok güzel destek olacagindan suphe duymayarak idrak ederiz durumu, sen de esin de merak etmeyin.

Dikkat kedi cikabilir dizisi. Yönetmenin kedilere zaafi oldugu belli. evlerin icine, bahceye, sokaga kedi serpistiyor. Serpistirsin. Severiz.

Bir tür ayak fobisi olan bende tiksinti uyandiran (cogunlukla, sanirim) erkek fantazisi. Kendinize gelin ya. Yukarida birisi yazmis, butun gun ayakkabinin, terligin icinde terden ekşiyen bir uzuv bu. istersen kirkla, ayak yine ayaktir. O tirnaklar da hic bir zaman %100 temizlenemez zaten. Bir üst yorumdaki görsele de basmaz olaydim, artik gunlerce silinmez aklimdan, ekleyen ellerin dert görmesin. Bir uyari koyaydin bari.

Nasıl yazan olmamış hayret doğrusu. Ama bu kadin bizim Ece çeşmioğlu’nun fransa şubesi resmen. Çenelerindeki ben bile ayni.

Gördügü bir portredeki kadina asik (ve yine sabahattin ali gibi balik burcu) olan baska bir erkegin hikayesi icin somewhere in time romani onerilebilir. Yalniz bu sefer portredeki kadin, 1800’lerin sonlarinda ünlenmis ve 18 sene önce vefat etmis amerikali bir aktris. Okurken aglamaniz muhtemel. Filmini izlemek nasip olmamisti bana bir türlü, kitabini okuyayim dedim. iyi ki demisim, simdi bitirmekten korkuyorum.

Edit: gözyaslari icinde bitirdim sözlük. Kitabin türkçe ismi zaman içinde bir yer miş. Bulun, alin ve Mutlaka okuyun.

Geniş yatakta olmalidir. Yoksa sabaha kadar sirtiniz, beliniz, bıkınınız sizlere ömür.

Cocugu yilbasi gecesi peydahladilar affedersin. Raif kardesimiz sagolsun ustu kapali bir sekilde izah etmisti olayi. Ama biraz fazla kapatmis galiba.

Ben demiyorum. Ama sana da demem.

Bu türkceyle pek kimseye laf anlatamazsin zaten.

Bir aşk hikayesi degildir bana göre. Bu niyetle okuyanlarin kimisi kitabi okurken salya sümük aglarken, kimisi “bu mu ask? Bu mu yearning?” diyip kitabi karsi duvara firlatiyor. Türklerin kitapla ilgili dusuncelerini cok arastirmadim. zaten ben de bir kac gün önce okudum kitabi ilk kez, ondan önce sadece cocuklugumdan beri adini duydugum, ve hikayesini bilmedigim bir roman olmaktan ibaretti. Ama yabancilarin icinde cok sevip salya sumuk aglayan da var (ki benim de kitaba ilgimi onlarin bu tepkileri cekti), raif’i incel’lik hatta kadin düsmanligiyla suclayanlar da. bu sonuncusuna cok sasirdim. Raif mukemmel bir erkek degil belki, ama özgüvensizliginden kaynaklanan düsünceleri sebebiyle ona kadin düsmani veya incel demek ne feminizme yakisir ne hümanizme. Erkekler hakkinda ayni düsüncelere sahip kadinlar da var. Biz neden elestirilmiyoruz? Hatta maria’yi erkeklerle ilgili dusunceleri yuzunden elestiren veya erkek dusmani ilan eden hemcinslerim var midir? Dedigim gibi daha yeni okumaya, dinlemeye basladim elestirileri, ama Sanmam.

icedönük, hayalperest ve hassas insanlarin ic dünyasini cok güzel ve okuyana tesir eden bir sekilde tasvir etmis kendisi de balik burcu olan sabahattin ali bu romaninda. Benim icimi burkan ve bu romani ozel bir yere tasiyan o satirlar oldu.

Bir de ben bu kitabin filmi var saniyordum ya. Sanki bir 10-15 sene önce tanitimi donuyordu televizyonda. Kitabi bitirince seyrederim diye heyecanlaniyordum. Hangi filmle karistiriyorum acaba.

“Abartilmis bir ask hikayesidir” dersen, evet diyebilirim. Romandaki Ask hikayesi tahmin edilebilir ve biraz da bildigimiz kliselerden olusuyordu. Lakin icedönük ve (asiri) hayalperest insanlarin bu, bizden surekli realist olmamizi bekleyen dunyada yasarken cektigi zorluklari cok guzel tasvir etmis sabahattin ali kitabinda bir cok yerde, hem raif’in kendi agzindan hem de onu disardan önce silik sonra da derin bir karakter olarak goren anlaticinin agzindan. icedönük ve hayalci—ve bu konuda hep insanlarin yorumlarina maruz kalmis—bir insan olarak benim gözlerimi yasartan raif’i ve ic dunyasini anlatan o satirlar oldu. Bir de kendini boylesi bi hiclige mahkum edecek kadar ic dunyasindan kopamayisi. Raif gibi olmamaya ozen gosterin. sabahattin ali’nin de balik burcu olmasina sasirmamali.

Yillardir bildigim, ama ismini Masterchef sayesinde yeni ogrendigim börek cesidi. Konyali tatar bir teyzemiz var, cocuklugumdan beri bunun tavuklu, pilavli, karabiberli, bol yagli versiyonunu yapar bize de gonderirdi. Masterchef’teki göbete Onun yaptigindan bir hayli farkli gorunuyordu ama. Bizim tatar teyzemiz bunu yuvarlak, en fazla 20 santim genisliginde ve kenarlari kivrilmis bir bicimde yapardi. Tatar boregi diyordu sanirim ismine, göbete’yi ilk kez duyuyorum.

Aynen öyle. Sokaga ciktim diye Herkesin her yerini gormek zorunda miyim? “Bakmayacaksin makmayacaksin”, bunlar hep fasa fiso, zirva. Gozumu dikip kimseye bakan bir insan degilim. Ama milletin orasina burasina gozum degsin istemiyorum. Gayet mantikli bir sey istiyoruz. Ozgursun diye her yerini sergilemek zorunda degilsin. Ozgurluk, medeniyet aklina eseni giyip adeta ciplak gezmek degil, Cikin artik su kafadan ya.

Olay tasvip edilecek bir sey degil, rezalet o ayri sey de. Kadinin uslubu, davranislari da ayri midemi bulandirdi. O kullandigi kelimeler, elalemin arabasinin kapisini acip icerde olanlari videoya almalar. Turkiye’deki insanlarin hadsizligine hic alisamayacagim. Herkes her konuda fikrini belirtme, insanlarin hayatina burnunu sokma hakkini buluyor kendinde. Hayret ediyorum gercekten. Kimi gider milletin arabasina mudahale eder bagira cagira, kimi tesetturlu bir kadinin basortusunu ceker cikartir ya da “bu sicakta bu giyilir mi” diye mahalle muhtarligi yapar. Haddinizi bilin haddinizi, kimsenin hayatina ve kararlarina karisamazsiniz. Kendi yasantiniza odaklanin. Avrupa’ya ozeniyorsunuz ya; iste o ozendiginiz avrupa’da boyle seyler olmuyor.

Anlami Duruma gore degisen hitaplardan. Bi yandan erkeklerin sevdikleri kadina soyleyebilecekleri en guzel hitaplardan biriyken, irrite olduklari bir anda soylediklerinde aslinda demek istedikleri “Allah’in salagidir”. Tavsiyem, ilk durumda eriyin, ikinci durumda “sensin lan güzelim” diyip yarin kafasini elinize gecen ilk objeyle.

Robert cormier’in ayni adli romanindan uyarlanan, Simdi bitirdigim, Sonunda bi yerde bulup seyredebildim dedigim filmdir. Yillar once, orta okuldaydi sanirim, kitabini okumus cok etkilenmistim. Sonunu okurken cok üzülmüs, günlerce unutamamistim. Hala ara ara aklima gelir. Film, kitaptaki havayi cok guzel yakalamis. O yavaslik, durgunluk, muzikler, cekimler, roman canlanip hayat bulmus sanki. Hikayede bi kac yeri degistirmisler. Olur o kadar, bozmamislar ama. Oyuncular kitaptaki tasvirlere cuk oturmus. Eric’inden, lori’sine, şerif’ine kadar.

imdb puaninin düsük olmasi sasirtmadi. Kitabini okumadiysaniz filmi sıkıcı bulup begenmemeniz muhtemel.

--spoiler--

Bu uyarlamalarin icinde haydee’nin, kitaptaki gibi Kontumuza yar oldugu bir versiyon yok mudur hic? Dün gece bir umut 2024 fransiz versiyonunu seyrettim, ama cıkh, onda da albert’e yar etmisler. Ben o romanin sonunda, haydee’nin kontumuza yalvarircasina askini ilan ettigi sahnenin kanli canli halini izlemek istiyorum bre vicdansizlar!!1 aralarindaki yas farkindan dolayi mi begenilmedi iliskileri anlamadim.

Ha bir de kontumuzun lüks magarasini da seyredemedim henuz hic bir film veya dizide.

Yalniz bu 2024 fransiz versiyonunda edmond’un maskeli halindeki saclarina ba-yil-dim. Ozellikle mahkeme sahnelerindeki o kahkulleri alnina dokulen haline. Erkekler, size sesleniyorum: saclarinizi uzatmaktan cekinmeyin.

--spoiler--

Biz de dokuyoruz. Sivasliyiz.

Thriller esintileri tasiyan tame impala calismasi.